kunstbus

(advertentie)
Er staan 3 artikelen in onze webwinkel Kunstbus


Winston karaf/vaas Per Lutken voor Holmegaard, Denemarken

Deze zeldzame vaas of karaf is ontworpen door Per Lutken voor Holmegaard in Denemarken. Deze karaf is ooit aangeschaft in het chique warenhuis van Hans Hansen in Kolding in Denemarken.
Prijs: € 300

Symfonieorkest

ensemble bestaande uit strijkorkest, houten en koperen blaasinstrumenten, alsmede slagwerk.

Het symfonieorkest
Orkest, dat bestaat uit strijkorkest, houten en koperen blaasinstrumenten en slagwerk. Een symfonieorkest is een groot orkest dat doorgaans klassieke muziek ten gehore brengt (bijv. symfonieën, opera's). Veel symfonieorkesten spelen in een vaste concertzaal.

Ontwikkeling
Voor de ontwikkeling van het symfonieorkest is de 18e eeuw van groot belang geweest. In het tijdperk van de renaissance hadden muziekensembles geheel geen vaste samenstelling en werd niet door de componist maar door de uitvoerenden bepaald door welke instrumenten een compositie uitgevoerd werd. In de barok kwam er enige organisatie maar de bezetting van het orkest was nog niet gestandaardiseerd. Het samenspel en de harmonieën werden bepaald door de basso continuo die meestal voor rekening kwam van een toetsinstrument (klavecimbel, orgel, spinet) en een violoncello.

Pas na 1700 vond de emancipatie van strijkinstrumenten plaats en vormde deze sectie een tweede instrumentale kern binnen het orkest. Rond deze stabiele eenheid (basso continuo en strijkers) werden alle mogelijke combinaties van blaasinstrumenten gearrangeerd. Voorbeelden hiervan zijn te vinden in Bachs Brandenburgse Concerten, zijn passies en suites en in Händels Messiah. Voor Händels Water Music was een orkest nodig met goed hoorbare blaasinstrumenten; de muziek moest ver te horen zijn omdat ze op een boot op de Theems werd uitgevoerd. De instrumentatie van Händels Water Music doet al modern-symfonisch aan.

In het midden van de 18e eeuw worden de strijkers geleidelijk belangrijker en gaan de kern van het orkest vormen. Zij nemen de functie van de basso continuo over en vervangen daarom het klavecimbel. De blazers worden gegroepeerd in een vaste kernformatie. Geheel verdwenen zijn de blokfluit, de zink en de kromhoorn. De alt- en tenorhobo verdwijnen tijdelijk. Deze ontwikkeling deed zich in verschillende Europese steden voor maar werd het beroemdst door het orkest van Mannheim. Het orkest bestond in die jaren uit ongeveer 25 man. De bezetting bestond uit: strijkers, hobo (meestal 2), fluit (1 of 2), fagot (speelde met celli en bassen mee) en hoorns (2). Soms werden ook twee trompetten gebruikt, altijd met onafscheidelijk paukenpaar. Met een dergelijke bezetting waren componisten zoals Mozart en Haydn vertrouwd.

Door uitvinding en perfectionering van instrumenten bleef het orkest zich geleidelijk uitbreiden. Een belangrijke nieuwkomer was bijvoorbeeld de klarinet; alhoewel het instrument al rond 1690 was uitgevonden komt het pas een eeuw later regelmatig voor in het symfonieorkest. De overdaad in de rococo en de statigheid van het classicisme droegen ook bij tot de uitbreiding van het orkest. De begeleiding van een pianoconcert vergde langzamerhand een steviger bezetting en met het opkomen van openbare concerten werden zalen en bezetting van het orkest steeds groter.

Sedert Beethovens 5e symfonie kwamen trombones met steeds grotere regelmaat voor, en in diens negende symfonie werd het orkest verder uitgebreid met 1 piccolo, 1 contrafagot, 2 extra hoorns (dus in totaal 4) en 3 trombones. Mahler breidt het orkest nog verder uit tot gigantische proporties. In Frankrijk werkte Berlioz al in 1830 met een kolossale bezetting. Hij wordt beschouwd als een der grootste instrumentatoren uit de romantiek en legde zijn omvangrijke kennis neer in een standaardwerk over instrumentatie.

Opstelling
Het grote symfonieorkest heeft doorgaans een vaste opstelling. De dirigent vooraan, met de rug naar de luisteraars, de dirigeerstok in de hand en voor zich de partituur. In de meest linkse 'taartpunt' de eerste violen (onder leiding van de concertmeester), met de tweede violen daarnaast. De altviolen zitten middenvooraan met de celli rechts daarvan en daarachter de contrabassen. Achter de altviolen zitten de fluiten en piccolo met daarnaast hobo's en althobo, daar weer achter de klarinetten, basklarinet met daarnaast fagot en contrafagot. Daar weer achter de koperblazers - links de hoorns, rechts de trompetten, trombones en de tuba. Helemaal achteraan: het slagwerk, waaronder pauken en waar nodig klokkenspel en de harp linksachteraan.

Een andere, oudere opstelling is de zogeheten Duitse opstelling. Met name de Wiener Philharmoniker houdt deze opstelling in ere. Hierbij bevinden zich de contrabassen achteraan. De eerste violen vindt men links op hun gebruikelijke plaats, dan de altviolen, de celli en geheel rechts de tweede violen. In deze opstelling is het geluid van de contrabassen beter verdeeld over het gehele orkest en de afwisseling tussen de eerste en tweede violen komt beter tot uiting. De laatste jaren ziet men de Duitse opstelling weer vaker.

Samenstelling
Een voltallig symfonieorkest bestaat uit 40-100 personen:
. Houtblazers: 2 dwarsfluiten, piccolo, 2 hobo's, althobo, 2 klarinetten, basklarinet, 2 fagotten, contrafagot
. koperblazers: 2-6 hoorns, 2-5 trompetten, 2 trombones, bastrombone, tuba
. percussie: pauken, snarentrom, basdrum, cymbalen, triangel
. strijkers: 16-30 violen, 8-12 altviolen, 8-12 cello's, 5-8 contrabassen.
. overige: harp, piano, enz.

Professionele orkesten in Nederland:
In Nederland kwam de orkestcultuur tot ontwikkeling toen de burgerij in de tweede helft van de negentiende eeuw het heft in handen nam. Maatschappij Cecilia, financieel gedragen door burgers, richtte in 1841 het Cecilia Orkest op dat met dirigenten als Johannes van Bree en Johannes Verhulst veel weerklank bij het publiek vond en met behulp van particuliere initiatieven ontstonden in 1883 het Maastrichts Stedelijk Orkest (het huidige Limburgs Symfonie Orkest) en in 1888 het Concertgebouworkest. Later volgden onder andere Den Haag met het Residentie Orkest (1904) en het Rotterdams Philharmonisch Orkest (1918).

In 1917 verstrekte het daartoe opgerichte Ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen voor het eerst subsidie aan het Concertgebouworkest, het Residentie Orkest, het Utrechts Stedelijk Orkest en de Arnhemsche Orkestvereeniging. In 1920 volgden de orkesten van Groningen, Den Bosch en Maastricht en in 1927 konden ook de Haarlemse Orkestvereniging en het Frysk Orkest in het ocverigens karige overheidsbed stappen. Het Nederlandse orkestenbestel was een feit.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog riepen de Duitsers een Departement voor Volksvoorlichting en Kunsten in het leven en ontwikkelden een gunstiger subsidieregeling die model zou staan voor de naoorlogse overheidsbemoeienis. Na de Duitse bezetting nam de invloed van de overheid op het culturele leven en dus op het orkestenbestel met rasse schreden toe. In 1947 richtte de overheid de Raad voor de Kunst op, een advieslichaam dat sinds 1956 adviseert over de verdeling van de overheidssubsidies voor alle kunsten. Deze Raad voor de Kunst had in eerste instantie een dankbare taak. Er was geld en de culturele wederopbouw stond hoog op de politieke agenda.

Aan het begin van de jaren tachtig signaleerde de toenmalige Minister van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk werk, Til Gardeniers, dat ‘de relatieve betekenis van de orkesten in het totale muziekleven is gedaald’. Al snel werd duidelijk dat er slachtoffers zouden vallen.
Vóór de herziening van het orkestenbestel kende Nederland 15 professionele orkestent. Heden ten dage bestaat het orkestenbestel nog maar uit 11 orkesten:
. Het Koninklijk Concertgebouworkest (KCO)- Amsterdam
. Het Radio Filharmonisch Orkest (RFO) - Hilversum
. De Radio Kamer Filharmonie (RKF) - Hilversum
. Het Metropole Orkest - Hilversum
. Het Nederlands Philharmonisch Orkest (NedPho)(waarvan ook het Nederlands Kamerorkest deel uitmaakt) - Amsterdam
. Holland Symfonia - Amsterdam, Haarlem
. Het Rotterdams Philharmonisch Orkest (RPhO) - Rotterdam
. Het Residentie Orkest - Den Haag
. Het Orkest van het Oosten - Enschede
. Het Limburgs Symfonie Orkest (LSO) - Maastricht
. Het Brabants Orkest - Eindhoven
. Het Gelders Orkest (HGO) - Arnhem
. Het Noord Nederlands Orkest (NNO) - Groningen

Website: Orkest (NSO)
Het Nederlands Studenten Kamerorkest (Nesko)
Het UvA-Orkest J. Pzn Sweelinck - Amsterdam
Het VU-Orkest - Amsterdam
Krashna Musika - Delft
Het Utrechtsch Studenten Philharmonisch Orkest 'Muse Art' - Utrecht
Groninger Studentenorkest Mira - Groningen
GSMG Bragi - Groningen
Collegium Musicum (CM) - Leiden
Het Tilburgse Studenten Symfonie Orkest Ananta - Tilburg
Het Utrechtsch Studenten Concert (USC) - Utrecht
Het Utrechts Studenten Koor en Orkest (USKO) - Utrecht
Het Delftsch Studenten Muziek Gezelschap Apollo - Delft

Andere amateurorkesten:
Het Orkest - Amsterdam
De Philharmonie - Amsterdam
Symfonieorkest Bellitoni - Den Haag
Kamerorkest Pulcinella - Utrecht

Jeugdorkesten:
Het Nationaal Jeugd Orkest (NJO)
Het JeugdOrkest Nederland (JON)
Het Euregio Jeugdorkest (EJO)
Het Flevolands Jeugd Symfonie Orkest (FJSO) - Flevoland
Het Almeers Jeugd Symfonie Orkest (AJSO) - Almere
Viotta - Den Haag
Vereniging Hofstads Jeugdorkest (VHJO)- Den Haag
Symfonia Jong Twente (SJT) - Enschede
Het Noord-Hollands Jeugd Orkest (NHJO) - Heiloo
Het Rotterdams Jeugd Symfonie Orkest (RJSO) - Rotterdam
Het Domstad Jeugd Orkest (DJO) - Utrecht
Het Philips Symfonie Orkest (PSO) - Eindhoven
Jeugd Symfonie Orkest de Vuurvogel - Zwolle

Professionele orkesten in België
DeFilharmonie
Het Vlaams Radio Orkest
Het Nationaal Orkest van België

Studentenorkesten
Het Universitair Symfonisch Orkest (USO) - Leuven
Het Arenbergorkest - Leuven

Selectie professionele orkesten in het Buitenland:
Barcelona Symphony Orchestra
BBC Philharmonic
Berliner Philharmoniker
Boston Symphony Orchestra
Chicago Symphony Orchestra
City of Birmingham Symphony Orchestra
Filharmonisch Orkest van Oslo
Gewandhausorchester, Leipzig
Hallé Orchestra
London Philharmonic Orchestra
London Symphony Orchestra
Nationaal Symfonieorkest van Estland
Orchestre National de France
Philadelphia Orchestra
Pittsburgh Symphony Orchestra
Royal Liverpool Philharmonic Orchestra
San Francisco Symphony Orchestra
Staatskapelle Dresden
Wiener Philharmoniker

Studentenorkesten:
Appalachian Symphony Orchestra - Appalachian State University in Boone


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Symfonieorkest

(advertentie)
Er staan 3 artikelen in onze webwinkel Kunstbus


Winston karaf/vaas Per Lutken voor Holmegaard, Denemarken

Deze zeldzame vaas of karaf is ontworpen door Per Lutken voor Holmegaard in Denemarken. Deze karaf is ooit aangeschaft in het chique warenhuis van Hans Hansen in Kolding in Denemarken.
Prijs: € 300

Pageviews vandaag: 322.