kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 06-05-2008 voor het laatst bewerkt.

Pastorale

De pastorale (pastoralen, pastorales)

[Lat.], herderslied

1 aanduiding voor muziek met een landelijk karakter.
2 muziekstuk waarin het landleven wordt verheerlijkt
3 dicht- of prozastuk over het herdersleven

pastoraal (bijvoeglijk naamwoord)
1 betr. hebbend op de pastor of zijn ambt
2 betr. hebbend op herders en het landleven

Pastorale kan verwijzen naar:
Bucolische poëzie - Een literair genre uit de oudheid, ook wel pastorale poëzie genoemd
Pastorale (compositie) - een compositievorm

Composities met de titel Pastorale:
. Pastorale (Stravinsky) - Stuk voor sopraan en piano van Igor Stravinsky
. Symfonie nr. 6 (Beethoven) - De zesde symfonie of Pastorale van Ludwig van Beethoven
. Symfonie nr. 2 (Brahms) - De tweede symfonie of Pastorale van Johannes Brahms
. Pastorale (Nijgh) - Titel van lied van Lennaert Nijgh als duet gezongen door Ramses Shaffy en Liesbeth List.

In de muziek is een pastorale een muziekstuk met herderlijk karakter, niet zozeer wat de vorm als wel wat de sfeer betreft. Die is ontspannen, rustig, op de wijze die aan het gemoedelijke landleven moet herinneren.
De Middeleeuwse Franse troubadours kwamen met een vroege vorm, de pastourelle, die zich tot het madrigaal ontwikkelde.
In de Renaissance ontwikkelde zich in Italië een toneelvorm die het herdersleven idealiseerde en zijn stof aan de klassieke literatuur ontleende. Het toneel werd vaak begeleid met muziek die dit pastorale (herderlijke) karakter onderstreepte, en daaraan ook haar naam ontleende. De vorm werd in Frankrijk overgenomen.
Daarna vond het genre veel navolging.
Kerstmuziek werd in deze sfeer geschreven, en heette dan Hirtenmusik (Duits voor "herdersmuziek").
Haendel componeerde een "Herdersmelodie" (in zijn Messiah).
Bachs Vierde Brandenburgs Concert is met zijn fluitmuziek een ander voorbeeld.
Beethoven schreef met zijn Zesde Symfonie een sterk programmatische symfonie, die dan ook de Pastorale heet.
De tweede symfonie van Brahms heeft eveneens die bijnaam.
Van Schubert is een "Herdersmelodie" en een "Herderskoor" (uit Rosamunde).
Voorbeelden uit de late negentiende eeuw en de vroege twintigste eeuw zijn Ravels Daphnis et Chloé en Debussy's Prélude à l'après-midi d'un faune.

De bucolische (of pastorale, of herders-) poëzie is in oorsprong een literair genre uit de Oudheid (herdersdichten, van het Grieks boukolos = herder).
Het is de verzamelnaam voor alle poëzie (maar soms ook wel proza- en toneelliteratuur) die geïnspireerd is op het landleven, dat dan geïdealiseerd wordt gezien door de bril van de van het ware landleven vervreemde stedeling uit de hellenistische grootsteden. Ze beschrijft dan ook een wereld van gelukkige landlieden die een bestaan van natuurlijke vreugden en (vermeende!) zorgeloosheid leiden.
Het genre bestond zoals gezegd reeds in de oudheid: in het begin van de Hellenistische tijd kreeg de Griekse landstreek Arcadië in de bucolische literatuur de reputatie van een idyllisch geluksland, waar herders in de eenvoud van ideale landelijke omstandigheden een natuurlijk, niet door de beschaving bedorven leven zouden leiden.
Na een bloeiperiode in de Alexandrijnse tijd (o.m. Theocritus) en navolging in de Romeinse tijd (Vergilius) kwam de pastorale (van het Latijnse pastor = herder) tot nieuwe bloei in de Italiaanse Renaissance, en vond ook navolging in onze letterkunde: (P.C. Hoofts Granida, Vondels Leeuwendalers). Onder de naam Arcadia verschenen in de 17e eeuw verscheidene herderromans, bijvoorbeeld de Batavische Arcadia van Johan van Heemskerk.
In de renaissance deed het bucolische of pastorale element ook zijn intrede in de schilderkunst, met name in Venetië. In de uitbeelding van “Arcadische landschappen” mag men de verheerlijking van het pastorale leven zien. Ook in de (klassieke) muziek wordt regelmatig een "bucolische" of "pastorale" sfeer opgeroepen (zie pastorale).


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Pastorale
Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 12.