kunstbus

(advertentie)
Er staan 3 artikelen in onze webwinkel Kunstbus


teak fruitschaal of saladeschaal van Alfi voor Hans Hansen

Een grote stijlvolle teak salade- of fruitschaal, in de jaren vijftig vervaardigd door het Deense bedrijf Alfi voor de befaamde winkel en werkplaats Hans Hansen in Kolding, Denemarken. Het stickertje van het warenhuis zit nog op de bodem geplakt.
Prijs: € 800

Dit artikel is 16-04-2008 voor het laatst bewerkt.

Gaetano Donizetti

Italiaans componist, geboren 29 november 1797 in Bergamo - overleden 8 april 1848 aldaar

Biografie
Gaetano Domenico Maria Donizetti begon op zijn negende jaar te studeren op Simon Mayr's school 'Lezioni Caritatevoli di Musica' in zijn geboorteplaats Bergamo in de vakken zang en cembalo. In 1815 ging hij twee jaar naar het 'Liceo Filarmenico 'in Bologna om contrapunt en compositie te studeren bij Padre Martini.
Donizetti schreef een groot aantal opera's de eerste onder invloed van Rossini tot hij in 1835 Lucia di Lammermoor schreef (naar Walter Scotts The bride of Lammermoor), zijn beste werk geïnspireerd door Bellini.

Hij kreeg de functie van leraar contrapunt aan het ‘Real Conservatorio di Musica’ in Napels. In 1839 toen zijn opera Poliuto verboden werd door de censuur ging hij naar Parijs waar zijn opera Lucrezia Borgia (1833) werd uitgevoerd. Hij maakte verschillende concertreizen waarna hij weer naar Parijs ging, waar in 1843 zijn opera Don Pasquale werd uitgevoerd.

In 1844 werd hij ernstig ziek, zowel zijn geest als zijn lichaam begonnen af te takelen. In 1845 werd hij naar het krankzinnigengesticht van Ivry, vlakbij Parijs gebracht. Hij was niet meer in staat te componeren. Pas in september 1847 kon Donizetti naar zijn geboortestad worden teruggebracht. Ongeveer een jaar later stierf de componist in de leeftijd van 51 jaar.
Als componist staat Donizetti naast Bellini en tussen Rossini (sprankelend virtuoos) en Verdi (dramatisch).

Werken: 74 opera's w.o. komische opera's L’elisir d’amore (1832), Don Pasquale (1843); opera's: Anna Bolena (1830), Torquato Tasso (1833), Marino Faliero (1835), La Fille du Régiment (1840), Linda di Chamonix (1842), Caterina Cornaro (1844); orkestmuziek; 90 kamermuziekwerken; pianomuziek; 110 kermuziekwerken; meer dan 250 liederen, duetten en terzetten; 3 oratoria.

Gaetano Donizetti kreeg samen met Vincenzo Bellini tot het optreden van Verdi, de gehele last der Italiaanse traditie te dragen. Ofschoon met name Donizetti o.a. allerbekoorlijkste strijkkwartetten heeft geschreven, kan men toch beweren dat in feite in het 19de-eeuwse Italië geen andere muzikale belangstelling bestond dan voor de opera. Donizetti was een leerling van Mayr, maar een talent van geheel andere orde. Naar het gebruik van zijn dagen, schreef hij de ene opera na de andere, meestal op zeer korte termijn, weinig aandacht bestedend aan de waarde van het libretto en weinig kieskeurig voor wat er uit zijn pen kwam. In geinspireerde ogenblikken en bij gegevens of situaties die hem iets te zeggen hadden, toonde hij zich echter een groot musicus zowel als een groot dramaticus. Zijn ensembles (het sextet uit Lucia di Lammermoor bijv.) behoren tot het fraaiste en meeslependste waarop de Italiaanse opera zich kan beroemen. Zijn onuitputtelijke melodieënrijkdom, eenvoudiger en minder onder versieringen bedolven dan bij Rossini, verbluft en verrukt nog heden ten dage in zijn beste werken, zijn felle hartstocht zowel als zijn tederheid is nog in staat dezelfde gevoelens in de hedendaagse mens op te wekken. Wanneer de tijd mogelijk aan de drakerige romantiek van zijn libretto's ontgroeitde tragiek van het verleden veroudert nu eenmaal sneller dan de humor - zo zullen zijn komische opera's Don Pasquale en L'elisir d'amore toch nog blijven getuigen van het grote, helaas wat slordige en zorgeloze talent van deze operacomponist.
Van Donizetti dient nog vermeld te worden dat ook hij de Franse muze gehuldigd heeft en twee van zijn beste werken voor het Franse operatoneel heeft geschreven: de grote opera La Favorite en de opéra-comique La Fille du régiment.

Lucia di Lammermoor
Lucia di Lammermoor is een dramma tragico, of tragische opera in drie aktes van Gaetano Donizetti. Salvatore Cammarano schreef het Italiaanse libretto naar de historische roman The Bride of Lammermoor van Walter Scott. Het is een van de belangrijkste belcanto opera's. De premiere was op 26 september 1835 in het Teatro San Carlo, te Napels. Donizetti bewerkte deze partituur ook tot een Franstalige versie: deze ging op 6 augustus 1839 in premiere in het Théâtre de la Renaissance, Parijs als Lucie de Lammermoor.

Belangrijkste verhaallijn
De broer van Lucia, Enrico (Heer van Lammermoor) heeft deelgenomen aan een tegen de koning gerichte politieke beweging. Politiek en financieel dreigt de ondergang. Hij heeft besloten zijn zus uit te huwelijken aan Arturo, Heer van Bucklaw. Lucia weet hier niets van, en, erger nog, Enrico is er niet van op de hoogte dat zijn zuster tedere gevoelens koestert voor Edgardo Heer van Ravenswood, wiens familie sinds zolang men heugt ruzie heeft met de zijne. Wanneer hij er evenwel achter komt, worden grove en slinkse middelen gebruikt om deze liefde te fnuiken.

Deel I: Schotland, eind zeventiende eeuw. Het jachtgezelschap van Enrico Asthon, heer van Lammermoor, bevindt zich op het gebied van zijn erfvijand, Edgardo di Ravenswood. De Asthons kunnen alleen van de ondergang worden gered als Enrico's zuster Lucia met een goede partij trouwt. Zij is echter verliefd op Edgardo en ziet hem elke dag. Enrico zweert met geweld een einde aan hun liefde te zullen maken. In het park van Lammermoor wacht Lucia op Edgardo. Aan haar vertrouwelinge Alisa vertelt zij over een spookverschijning van een meisje dat door een Ravenswood werd gedood. Alisa raadt haar tevergeefs aan om van Edgardo af te zien. Edgardo vertelt Lucia dat hij naar Frankrijk moet vertrekken wegens Schotse aangelegenheden. Hij wil vrede sluiten met Enrico, maar Lucia dringt aan op geheimhouding van hun liefde. Zij wisselen ringen uit als teken van hun band.

Deel II
I - Enrico heeft een huwelijk gearrangeerd tussen Lucia en Arturo Buklaw. Hij toont Lucia een vervalste brief waarin Edgardo schrijft een ander lief te hebben. Zij is diep geschokt en wil niet verder leven. Enrico zegt dat ze met Buklaw moet trouwen, anders zou zijn eigen leven op het spel staan, vanwege de politieke situatie. De huisleraar Raimondo wijst Lucia erop dat het uitwisselen van ringen met Edgardo niets betekent. De bruiloftsgasten begroeten Arturo. Enrico legt hem uit dat Lucia nog rouwt over de dood van hun moeder en het huwelijkscontract wordt getekend. Plotseling komt Edgardo Lucia als zijn bruid opeisen. Als hij het contract ziet, is hij woedend en verklaart zich bereid te sterven.

II - waanzinscène - In een stormachtige nacht zit Edgardo in sombere gedachten verzonken. Enrico is hem gevolgd om hem uit te dagen tot een duel, de volgende morgen. In het huis van de Lammermoors onderbreekt Raimondo het bal van de bruiloftsgasten met het bericht dat Lucia Arturo in de bruidskamer heeft doodgestoken. Lucia is waanzinnig geworden; zij denkt dat ze op het punt staat met Edgardo te trouwen. Op het kerkhof van de Ravenswoods staat Edgardo gereed voor het duel met Enrico. Aanhangers van de Lammermoors melden hem dat Lucia op sterven ligt. Dan klinkt er echter een doodsklok: Lucia is al dood. Edgardo doorsteekt zichzelf.

Hij kreeg de functie van leraar contrapunt aan het ‘Real Conservatorio di Musica’ in Napels. In 1839 toen zijn opera Poliuto verboden werd door de censuur ging hij naar Parijs waar zijn opera Lucrezia Borgia (1833) werd uitgevoerd. Hij maakte verschillende concertreizen waarna hij weer naar Parijs ging, waar in 1843 zijn opera Don Pasquale werd uitgevoerd.

Litteraire bron
Walter Scott was vaak de bron voor libretti bij de romantische componisten. Zijn The Bride of Lammermoor was ook voor Donizetti al herhaaldelijk tot een opera bewerkt. Om de roman zo snel mogelijk hanteerbaar te maken –er was zoals altijd een deadline te halen- hebben Donizetti en Cammarano vermoedelijk het libretto van Michele Carafa Le Nozze de Lammermoor gebruikt. Deze opera was 6 jaar tevoren in Parijs uitgevoerd. Het is vanuit dit ten opzichte van de oorspronkelijke roman op wezenlijke punten beknotte libretto moeilijk om de achtergrond van de karakters te peilen; ook al omdat in dit libretto bij uitvoeringen vaak coupures worden aangebracht.
Carafa had het aantal personages al flink gereduceerd. Donizetti en Cammarano gingen daarin verder: de hele familie Ashton (moeder, vader, 2 broers) werd tot een personage in een geschoven: Enrico. Ook verdween de babbelzieke knecht (Caleb Balderstone) van Enrico en de dreigende Craigengelt, een zeekapitein met kwade bedoelingen en een verborgen agenda. Wel bleef de geestelijke Reverend Bide-the-Bend gehandhaafd als Raimondo. Frank Hayston, heer van Bucklaw, blijft redelijk onveranderd als Arturo. De blinde Alice, een oude helderziende kluizenaarster met occulte gewoontes, wordt als Alisa een nogal saaie vertrouwelinge, die in de Franse versie dan ook niet meer voor zou komen. Er zijn in het libretto veel andere elementen verloren gegaan uit de roman van Scott; zoals de drie heksen, die daar de oorzaak van de waanzin van Lucia zijn.

Historische bron
Qua feiten is het verhaal op een historische gebeurtenis geënt: het huwelijk tussen Janet Dalrymple en David Dunbar ten tijde van de godsdienststrijd in Engeland en Schotland aan het eind van de 17e eeuw. Een ambitieuze moeder dwong haar dochter te trouwen met iemand, die de dochter duidelijk niet zag zitten. Deze David Dunbar moest in zijn huwelijksnacht ontzet worden uit de bruidssuite, daar hij ernstig door Janet verwond zou zijn. Overigens werd hij ontzet door de geliefde van Janet; dus het zal wel nooit duidelijk worden of deze niet de aanvaller van Dunbar is geweest.

Toegevoegde elementen
Donizetti en Cammarano hebben de finale aangepast. De mysterieuze verdwijning van Edgar(do) - hij zinkt in de roman weg in drijfzand, als hij op weg is naar het duel – werd anders opgezet: de opera eindigt met een grote zelfmoordscène bij het graf van de Ravenswoods. En verder worden er een spook, een storm en met name de waanzinscène van Lucia toegevoegd. Net als in de roman is de sfeer donker en dreigend. Het verhaal (verboden begeerte, rivaliteit van families, dood van 2 geliefden) lijkt verwant aan Romeo en Julia. Maar Shakespeare biedt nog optimisme, kans op ontsnapping (die door een foutje in de timing mislukt). Voor Lucia en Edgardo is er geen ontsnapping maar ellende, waanzin en een verschrikkelijk einde.

Rolverdeling
Lucia, sopraan
Enrico Ashton, Lord van Lammermoor, Lucia's broer, bariton
Edgardo, Lord van Ravenswood, Lucia's geliefde, tenor
Arturo Lord van Bucklaw, Lucia's bruidegom, tenor
Raimondo Bidebent, De (protestantse) kapelaan, bas
Alisa, Lucia's metgezellin, mezzo-sopraan
Normanno, jachtmeester, vazal van Enrico, tenor
Vazallen, bedienden, bruiloftsgasten

Uitvoeringsgeschiedenis en receptie
De première was een groot succes. In dit “interregnum” tussen Bellini (die vier dagen voor de première was overleden) en de opkomende Verdi van ongeveer 10 jaar was Donizetti mondiaal de toonaangevende operacomponist. Lucia di Lammermoor werd binnen enkele jaren in alle belangrijke operacentra van de Oude en Nieuwe wereld opgevoerd. Een lange rij grote sopranen heeft furore gemaakt met de hoofdrol. In onze tijd moet Callas genoemd worden, die met haar dramatische sopraan schitterend doorleefde uitvoeringen heeft gegeven. Oorspronkelijk zal Donizetti aan een lichtere stem gedacht hebben, dan die van Callas. Ook Sutherland en Scotto moeten worden genoemd. Montserrat Caballé heeft ook een prachtige versie gemaakt, waarbij veel van de later toegevoegde versieringen zijn verwijderd. Veel hangt hier van ieders smaak af.

Helaas werd de Lucia di Lammermoor vaak met grote coupures gebracht. Zo wordt en werd vaak de torenscène of zelfs de kerkhofscène achterwege gelaten. Dit meesterwerk van Donizetti verwordt dan tot een vehikel om sopranen hun kunstje te laten zien. De complete uitvoering is juist een van de meest evenwichtig opgebouwde opera’s: in feite zijn alle rollen lastig, maar qua dramatisch resultaat dankbaar.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Lucia_di_Lammermoor.

(advertentie)
Er staan 3 artikelen in onze webwinkel Kunstbus


teak fruitschaal of saladeschaal van Alfi voor Hans Hansen

Een grote stijlvolle teak salade- of fruitschaal, in de jaren vijftig vervaardigd door het Deense bedrijf Alfi voor de befaamde winkel en werkplaats Hans Hansen in Kolding, Denemarken. Het stickertje van het warenhuis zit nog op de bodem geplakt.
Prijs: € 800

Pageviews vandaag: 149.