kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Free jazz

Benaming voor de Atonale en vaak a-ritmische avant garde jazz zoals die zich ontwikkelde tussen 1960 en 1970. In wezen is free jazz minder een stijlaanduiding dan een verzamelnaam voor de ontwikkelingen in de jazz die braken met traditionele patronen, tonale harmonie en een gelijkmatig ritme.

Vrijheid en ongebondenheid zijn de politieke leuzen van de jaren zestig. De wens om ook zo te spelen is aan de jazz niet voorbij gegaan. Free jazz brak met de toen heersende bebop traditie en vanaf de jaren zestig en zeventig worden Chicago en New York centra van free jazz met musici die hun emoties rechtstreeks in klanken tot uiting willen brengen.

In de free jazz staat alles in het teken van de verandering en de afwisseling. De doorlopende beat werd vervangen door een vrij ritme en niet-Europese, vooral Aziatische toonsystemen vonden ingang in de jazz. Ook qua bezetting was alles mogelijk: van solopiano over big band tot een Aziatisch orkest.

Kenmerkend voor Free jazz is het bewust afwijken van de (in die tijd) gangbare conventies binnen de jazz-improvisatie zoals vaste akkoordopvolgingen, tonale harmonie, of gelijkblijvend tempi en een vast metrum. Improvisaties bestaan vaak uit korte frases die door medespelers geimiteerd worden. De muziek maakt veelal niet of nauwelijks gebruik van vooraf gecomponeerde melodie├źn of akkoordopvolgingen en muzikanten weten allerlei merkwaardige geluiden te produceren. Free jazz komt hard en agressief over en er wordt vaak gebruik gemaakt van sterke dissonanten, grotere verschillen in toonhoogte en ook het het gebruik van zeer hoge registers (altissimo) is gebruikelijk. Desondanks zijn tempo, toonsoort en onderscheid tussen solo's en begeleiding er wel. Ook heeft een behoorlijk deel van de muziek een vooraf bepaalde melodie of andere structuur.

De free style bands bestaan vaak uit relatief weinig spelers. In eerste instantie werd de pianist meestal weg gelaten omdat deze traditioneel gezien het spelen van de akkoordopvolgingen als taak had, en het waren juist deze akkoordopvolgingen en vaste harmonie├źn waarvan men zich wilde bevrijden.

Ornette Coleman (sax, trompet, viool) geldt met Cecil Taylor (piano) als de grondlegger. Andere grootheden in dit genre waren Albert Ayler, Charles Mingus, John Coltrane (sax) en Miles Davis. Onder de saxofonisten zijn er meer die nog niet betreden paden inslaan: Archie Shepp, Pharoah Sanders, Eric Dolphy en Albert Ayler.

Free jazz vindt in Europa meer aanhang dan in de Verenigde Staten. Het sluit aan bij de in Europa bestaande traditie van moderne klassieke muziek.

Ook Nederland kende muzikanten die zich stortten op de avant-gardistische kant van de jazz. De groep met onder meer Misha Mengelberg, Han Bennink en Willem Breuker stond in de jaren '60 ook wel bekend als de 'Hollandse School'.

Websites: GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Free_jazz


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 260.