kunstbus
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Fado

Portugees populair lied door de gitaar begeleid.

Fado is dé nationale muziek van Portugal. De fado weerspiegelt de gemoedstoestand van de ziel, die in het Portugees "saudade" wordt genoemd (vertaling: heimwee, nostalgie): een onbestemd heimwee naar iets wat voorbij is en nooit meer zal komen. Het is geen wanhoop, wel een soort droeve nostalgie.

Fado, een van de laatste uitingen van authentieke Europese stadsmuziek, is een muziekvorm die specifiek gegroeid is in Lissabon en Coimbra. Ontstaan in het begin van de 19de eeuw in de ruige havenwijken van Lissabon waar nog de invloeden van de kolonies - voornamelijk Brazilië - voelbaar waren, gaf fado een kleurig beeld van het leven in de verpauperde wijken. De Fado werd gezongen in kroegen en bordelen. De bezoekers waren hoeren, verlopen zeelieden, werkloze zwervers en straatrovers. Alle facetten kwamen aan bod: de nostalgie van de zeelui, verdriet, liefde, haat en vergankelijkheid. Als decor waren er de bairros - de wijken - waar werd gefluisterd of geschreeuwd; waar armoede rook naar bacalhau en geroosterde sardines.

De Fado wordt begeleid door de Portugese gitaar en een viola (Spaanse klassieke gitaar met stalen snaren), tegenwoordig soms aangevuld met een basgitaar. In de beginperiode van de Fado was Armandinho de bekendste Fado-gitaarspeler; grote namen uit latere periodes zijn José Nunes en Fontes Rocha. Fado werd wereldberoemd door Amália Rodrigues (1920-1999).

Tegen het eind van de 19de eeuw werd fado langzaam in burgerlijke kringen aanvaard en kwam hij op die manier in café-theaters terecht. Fado werd min of meer professioneel. Deze evolutie is te vergelijken met die van de Spaanse flamenco.
De gouden tijd van de fado was tussen 1930 en 1970 met fadistas als Amália Rodrigues, Alfredo Marceneiro, Maria de Lourdes, alias Milú, Carlos Ramos en Herminia Silva.

Websites: fado
De stijl is ontstaan rond 1829 in de arme wijken van Lissabon; Alfama, Bairro Alto, en Mouraria. Over de muziek die ten grondslag ligt verschillen de meningen, maar wat zeker is, is dat de scanduleuze verhouding tussen Maria Severa, dochter van een kroegbazin en fadista van het eerste uur, en de edelman, de Comte de Vimioso het begin was van een muziekstijl die nu wereldwijd populair is. In het begin werd Fado gezongen in de kroegen en bordelen en was een fadista niet meer dan een veredelde landloper of beurzensnijder. Rond 1900 vond de omslag plaats naar het 'respectabel' worden van de stijl. Begin dertiger jaren gleed Portugal langzaam weg richting een burgeroorlog waar, net zoals in Spanje, linkse en rechtse krachten vochten om de macht. Gesteund door de gegoede middenklasse, het groot-kapitaal en de kerk nam de burgerdictatuur van Salazar de macht over. Om het volk te binden werd de slogan 'de drie F's' bedacht; Futebol, Fatima en Fado. De fadista's lieten zich de aandacht van de dictatuur welgevallen (passief verzet was er eigenlijk niet) en velen beleefden hun bloeiperiode. Wie niet meewerkte verdween in de kerkers van de PIDE, de geheime politie.

Over wie 'fout' en 'goed' was in die periode zijn de kenners het nog niet eens. Van Amália Rodrigues wordt bijvoorbeeld nu gezegd dat ze de verboden Communistische Partij financieel steunde.

Na de Anjerrevolutie in 1974 was er met fado geen droog brood meer te verdienen. De fadista's werden geassocieerd met de dictatuur. De rehabilitatie kwam begin jaren tachtig toen Amália een hoge nationale onderscheiding kreeg. Pas begin jaren negentig werd de fado populair met een nieuwe generatie fadista's zoals Mafalda Arnauth, Cristina Branco en Mariza. In 1997/1998 kwam de internationale doorbraak en sindsdien is er wel elke maand een nieuwe stem of belofte.

De klassieke uitvoering van de fado wordt nu gezien als een fadista met guitarra (Portugese gitaar), viola (klassieke gitaar) en bas (staande of basgitaar). Dit is echter een conventie die tijdens de dictatuur populair was. Tegenwoordig is de keuze in instrumentatie ruimer en wordt slechts beperkt door het vermogen van de fadista deze in zijn of haar fado's in te passen.

Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Fado.


Pageviews vandaag: 7.