kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Eivind Groven

Eivind Groven geboren Lårdal (Telemark) 8-10-1901, gestorven Oslo 1977
Noors componist, akoesticus en muzieketnoloog,

Eivind Groven was een componist en musicoloog, zowel als zeer bedreven in het bespelen van de "Hardanger viool" als de "wilgen fluit".
Groven voltooide zijn lesbevoegdheid in 1923, waarna hij korte tijd les gaf. In de herfst van 1925 studeerde hj contrapunt aan het conservatorium van Oslo.

Zijn onderzoek op het gebied van volksmuziek en akoestiek had een grote invloed op zijn compositietechniek. Een aantal van zijn werken zijn standaard repertoire geworden van de Noorse hedendaagse muziek. In het bijzonder de ouverture Hjalarljod, een opdracht voor de 900ste verjaardag van stad Oslo, heeft een wijd verbreide populariteit verworven.

Groven hield zijn eerste recital in 1926.

In 1937 componeerde hij de winnende melodie in een wedstrijd voor het vinden van een herkenningsthema voor de Noorse Staats Radio. Dit thema zou hij later gebruiken als het hoofdthema in zijn eerste symfonie.

Er werd hem een honorair inkomen toegekend door de regering voor de Duitse bezetting in 1940.

Groven beschouwde volksmuziek als zijn muzikale moedertaal. Vanaf zijn vroegste jeugd, al voordat hij de "Hardanger viool" leerde bespelen, namen zijn muzikale inspiraties de vorm aan van slåtte motifs (een slått, of slåttar in meervoud is een Noorse volksdansvorm gebaseerd op het thematische "ent" principe.
Noorwegen heeft verscheidene creatieve vioolspelers voortgebracht maar Groven is tot nu toe de enige die een symfonisch componist werd.

Omdat Groven uniek was onder de Noorse componisten, in de zin dat hij een aangeboren begrip van de geavanceerde tonale, ritmische en structurele karakteristieken van volksmuziek had, en omdat hij uitstekende analytische en creatieve vermogens bezat, inspireerde zijn ontmoeting met traditionele kunstmuziek hem tot diepe muzikale overdenking. Hij zocht muziek te vernieuwen van binnenuit. Daarom was hij niet tevreden om de volksdansvorm over te brengen voor het orkest of motieven te lenen van volksmuziek, maar creëerde hij veelal nieuwe melodieën.
Hij breidde de principes van vormverandering uit, karakteristiek voor de asymetrische Hardanger viooltonen en combineerde ze met vertrouwde compositorische vormen als de sonata of de rondo. Zijn gewaagde behandeling van harmonie, gekarakteriseerd door frequent gebruik van de mediaan, doordrenkt zijn muziek met kleur en een gevoel van verlengde tonaliteit. Zijn thema's zijn zeer melodieus en zijn instrumentatie dient om het ware karakter van deze thema's te verlichten. Het resultaat is zeer gevarieerd en de muziek heeft een tijdloze kwaliteit, kenmerkend persoonlijk, terwijl tegelijkertijd universeel en onvervalst Noors.

Groven's belangrijkste werken zijn oa twee symfonieën, een pianoconcert, Renaissance (een symfonisch gedicht in vijf delen), Historical Visions, de suites Symphonic Slåttar 1 en 2, Hjalarljod, From Saga towards Ballad, The Bridegroom, Olav Liljukrans, Margit Hjukse en Dream Ballad (ook als ballet uitgevoerd).
Groven's composities gebaseerd op teksten, waaronder veel karakteristieke liederen (Moen, Neslandskyrkja, Moderens korstegn) en kleinschalige koor composities (To Sylvan), zijn een bewijs van zijn diepgaande literaire gevoeligheid. Behalve volkliedren heeft Groven voornamelijk teksten van Henrik Wergeland, Hans E. Kinck en Ingeborg Refling Hagen gebruikt. Hij heeft een aantal werken voor orkest, piano, orgel en Hardanger viool, zowel als voor twee Hardanger violen gecomponeerd. Hij heeft ook geraffineerde volksmelodie-arrangementen geschreven voor een verscheidenheid aan ensembles, zoals voor stem en bepaald gestemd orgel, waaruit zijn voorliefde voor onregelmatige intervallen in de melodieën blijkt.

Groven heeft veel inspanningen gewijd aan het verspreiden van informatie over echte volksmuziek die nooit overgeschreven was of het onderwerp van wetenschappelijke studie was gemaakt. Hij stond aan het hoofd van de volksmuziekprogramma's op de Noorse Radio van 1931 tot 1945, alleen onderbroken door de oorlog. Hij was eveneens de grondlegger van de archieven over volksmuziek van de Noorse Omroep Vereniging, en hij bleef programma's produceren tot ver in de zeventiger jaren.

Groven begon als jongen al Hardanger viool melodieën en andere volksmelodieën over te schrijven. Hierdoor was hij de voor de hand liggende keuze als co-redacteur en medewerker van de 7 bundels Norsk Folkemusikk, Hardingfeleslåttar (1958-81). In de jaren vijftig bestudeerde en overschreef hij Helge Ingstad's collectie van opnamen van Eskimo volksmelodieën.

Al in 1927 publiceerde Groven zijn thesis The Natural Scale, een baanbrekend werk waarin hij het gebruik van formules in vocale en instrumentale volksmuziek onderzocht, die zouden kunnen zijn afgeleid van de (toon)schalen en de speeltechniek gebruikt bij de wilgenfluit.
De twee dissertaties, Temperering og renstemming (Tempered and Just Intonation Tuning, 1948) - verkrijgbaar in Engels en Duits - en Renstemningsautomaten (The Automatic Just Intonation Tuning, 1968), behandelen het welbekende probleem van juiste intonatie-stemming van toetsenbord-instrumenten in theoretische en praktische zin. Groven's contributie op dit gebied wordt internationaal erkend.

Hij construeerde een juist gestemd toetsenbord, waarin hij het gewone toetsenbord behoudt, maar waar elke octaaf is verdeeld in minstens 36 tonen, het daarbij mogelijk makend in alle toonaarden te spelen. Een automatisch omzettings mechanisme "herstemd" het instrument tijdens het spelen zodat de akkoorden en harmonieën altijd zuiver gestemd zijn.

Het instrument maakt het ook mogelijk schalen te construeren bestaande uit stappen anders dan de gewoonlijk halve en hele tonen. Zulke schalen zijn typerend voor volksmuziek. Bovendien kunnen historische manieren van stemmen nagebootst worden. Twee juist gestemde orgels, een pijp orgel en een electronisch orgel zijn te vinden in Eivind Groven's Institute for Just Intonation in Oslo.

Bron: www.mic.no


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 228.