kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 02-01-2016 voor het laatst bewerkt.

bugel

Koperen blaasinstrument, in timbre tussen piston en trompet.

De bugel of flugelhorn (Duits: flügelhorn) is een koperen blaasinstrument in Bes of Es of sporadisch ook wel C met drie ventielen, dat een belangrijk instrument is in fanfare-orkesten. De bugel heeft binnen de brass band een bijzondere status, maar een brass band heeft maar één bugel. De vorm van de bugel is geheel conisch voorbij het ventielhuis en met ruimere bochten dan de trompet, waardoor de bugel een veel zachtere, warmere en rondere klank heeft. De bugel is uitgevonden door Adolphe Sax, dezelfde als de uitvinder van de saxofoon.

De bugel heet in het Frans "bugle", maar in het Engels "flugelhorn" en moet niet verward worden met de Engelse "bugle", wat een klaroen is.

Toonvorming
Zoals bij alle koperen blaasinstrumenten vindt de toonvorming bij de bugel plaats doordat de tegen het ketelvormig mondstuk aangespannen lippen bij aanblazen in trilling worden gebracht en zo de luchtkolom in het instrument in beweging brengen. Bij een juiste lipspanning kan een van de ongeveer zeven natuurtonen worden gespeeld. Door met een of meer ventielen de lengte van de hoofdbuis te verlengen, kunnen de gaten tussen elk van deze boventonen chromatisch dalend worden opgevuld. Het eerste, tweede en derde ventiel geven respectievelijk een hele, een halve en een anderhalve toon verlaging van de dichtsbijzijnde boventoon.
De klankbeker versterkt de voortgebrachte toon.

Omdat niet alle tonen met behulp van de ventielen zuiver te treffen zijn, is bij veel bugels op de derde (en soms ook de eerste) ventielbuis een trigger geplaatst, die een variabele extra verlenging geeft om de toon zuiver te krijgen.
Er bestaan ook bugels die, in plaats van het derde ventiel met een trigger, een vierde ventiel hebben. Hierdoor is een trigger overbodig en is het bereik in de laagte een half octaaf groter.

Net als bij oudere pistons (cornetten) en bijvoorbeeld de Es-cornet is de bugel nog voor het ventielhuis voorzien van een stembuis om stemmen mogelijk te maken. Deze plaats zorgt ervoor dat het conische verloop van de bugel zo min mogelijk wordt verstoord. Bij moderne cornetten en trompetten zit deze stempomp pas verderop in het instrument, in de eerste bocht na het ventielhuis.

Toonhoogte
De bes-bugel is een transponerend instrument, wat inhoudt dat de klinkende toon niet dezelfde is als de genoteerde. Speelt men op een bes-bugel een (voor dit instrument) als c genoteerde toon, dan klinkt in werkelijkheid een bes. De speler hoeft voor deze toon geen ventiel te gebruiken. Speelt men op een c-bugel een (voor dit instrument) als c genoteerde toon, dan hoeft de speler eveneens geen ventiel te gebruiken. Wel klinkt nu een andere toon dan bij de bes-bugel, namelijk een c. Een zelfde genoteerde noot wordt op beide instrumenten met dezelfde greep voortgebracht (maar klinkt op de bes-bugel naturlijk wel een toon lager). Een voordeel daarvan is dat bijv. een bugelspeler die een bes-bugel bespelen kan, zonder transponeren op een c-bugel kan meespelen met een ander c-instrument (bijv. een orgel in de kerk).

Toonomvang
De toonomvang van een bes-bugel is (in C-notatie) van e uit het groot-octaaf tot Bes (groot-bes), en van de e uit het klein-octaaf tot bes uit het tweegestreept-octaaf.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Bugel.

Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 390.