kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Adalbert Gyrowetz

(ook: Jírovec)geboren Budweis, Bohemen, 19-2-1763, gestorven Wenen 19-3-1850
Boheems dirigent en componist

Adalbert Gyrowetz was de zoon van een koormeester, die hem zijn eerste lessen gaf in zijn studie op de viool, toetsenbord en in compositie. Zijn eerste werken waren kerkelijke werken, serenades en kwartetten.

Gyrowetz ging rechten en muziek studeren in Praag, maar geldgebrek dwong hem ertoe met zijn rechtenstudie te stoppen en hij werd secretaris op het landgoed van Graaf Franz von Fünfkirchen. Muziek bleef echter zijn grote passie, hij had zijn muziekstudie in Praag niet opgegeven en de graaf stimuleerde hem hierin. Gyrowetz speelde in het orkest van de graaf en droeg zijn vroege werken op aan zijn mecenas.

Hij maakte reizen naar de voornaamste muziekcentra in Europa: Wenen, Londen, Parijs en Italië. Eind 1785 of vroeg 1786 bezocht hij Wenen en maakte kennis met de belangrijkste figuren van het muzikale podium daar. Hij bezocht Haydn, Dittersdorf en Albrechtsberger en werd al snel een groot bewonderaar van Haydn, maar raakte bevriend met Mozart.

Mozart voerde een symfonie uit van Gyrowetz in Mehlgrube zonder de mensen te laten weten dat het geen werk van hem was, nadat het publiek zijn bijval had getoond intruduceerde Mozart Gyrowetz als de componist van de symfonie.

Gyrowtez besloot naar Italië te gaan, waar hij kennis maakte met Goethe en de grote violist Nardini en componeerde een zestal strijkkwartetten voor publicatie. Deze werken werden echter zonder zijn medeweten en zonder enige vergoeding gepubliceerd in Parijs.

Gyrowetz ging voor twee jaar naar Napels, waar hij compositieles nam bij zowel Paisiello als Nicola Sala. Verder gaf hij zelf muziekles en nam deel in verschillende kwartetten (tegen betaling), aangezien zijn geld op begon te raken.

Vervolgens vertrok hij naar Parijs, waar hij ontdekte dat een van zijn symfonieën gepubliceerd was onder Haydn's naam en dat zijn zes Italiaanse strijkkwartetten een sensatie teweeg gebracht hadden. Uiteindelijk werden hiervan zeven edities uitgegeven. Nieuw werk werd gevraagd en hij vestigde zich voor een zeer productieve en lucratieve periode.

Vanwege de Franse Revolutie was Parijs een moeilijke plaats voor buitenlanders geworden en in 1790 vertrok Gyrowetz voor drie jaar naar Londen. Ook hier was hij succesvol.
Gyrowetz kreeg een opdracht voor een opera serie getiteld Seriamis vvor het Pantheon theater. Helaas brandde het theater de nacht voor de eerste voorstelling af en alleen de ouverture van zijn opera overleefde het.

Later dat jaar in 1792 vertrok hij terug naar huis, waarbij hij terecht kwam in Wenen in dienst van Graaf von Sikkingen. In 1804 werd hij tweede kapelmeester van het Weense Hof Theater, wat zijn muziekwerken voor de rest van zijn leven veranderde. Hij was vanaf nu verplicht elk jaar 1 opera of zangspel en 1 ballet te componeren, met als gevolg dat zijn produktie van orkestwerken snel afnam.

Zijn eerste grote succes was een opera serie Agnes Sorel, die 124 keer werd opgevoerd in Wenen over de volgende tien jaar en bijna 30 jaar op de planken bleef in Europa. Zijn meest bekende balletten waren La laitière Suisse en The Inconstant Page of The Marriage of Figaro

Gyrowetz pensioneerde in 1831 van zijn kapelmeesterspost en schreef zijn biografie in 1848. Hij stierf in 1850. Gyrowetz componeerde in de klassieke stijl, hoewel hij zich duidelijk bewust was van de moderne trends om hem heen, gaf hij de voorkeur aan eenheid, balans en proportie. Al vroeg had hij een grote bewondering voor Haydn, Hoffmeister en Kozeluch.
Ondanks zijn vriendschap met Mozart is er geen spoor van invloed op zijn werk.
En hoewel hij de romantische stijl in zijn werken opnam, kwam hij nooit helemaal onder de betovering van dat tijdperk. Hij was slippendrager op de begrafenis van Beethoven en werd zeer bewonderd in zijn latere jaren door de jonge romantici.
Hij moedigde Chopin al vroeg aan en in 1818 maakte deze negenjarige zijn debuut, waarbij hij een concert van Gyrowtetz speelde, dat al 22 jaar eerder in 1796 gecomponeerd was.

Hij componeerde zo'n 30 opera's/zangspelen, 28 balletten, ca 40 symfonieën, 2 pianoconcerten, 5 sinfonia concertantes, ruim 42 strijkkwartetten, 46 pianotrio's, bijna 100 liederen en aria's, 11 missen, 2 vespers en vele ongepubliceerde werken.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 70.