kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Willem Noske

Nederlandse violist, geboren 28 mei 1918 Den Haag - overleden 13 december 1995 aldaar.

Willem Noske: Wonderkind - meesterviolist - apostel van een verguisd verleden
Willem Henri Noske was een van de belangrijkste Nederlandse violisten uit de twintigste eeuw. Hij begon zijn loopbaan als wonderkind en stond wereldwijd op vele belangrijke podia. Na de oorlog ontplooide hij zich als kamermuziekspeler en was hij concertmeester van onder andere het Nederlands Kamerorkest, het Rotterdams Philharmonisch Orkest en het Residentie Orkest. Met zijn ensembles Sonata da Camera en het Viotti Kwartet voerde Noske onbekende Nederlandse meesters uit. Willem Noske combineerde in zijn persoon genialiteit en onmatigheid, was erg vriendelijk, maar kon ook erg onmogelijk zijn.

Biografie
Willem Noske was een zoon van de uitgever van Nederlandse muziek A.A. Noske. Afkomstig uit een zeer muzikaal geslacht ontwikkelde Willem Henri Noske zich, dank zij een goede en strenge opleiding al jong tot een bekend en ook internationaal gewaardeerde solist. Hij was leerling van Oskar Back en Carl Flesch. Willem Noske begon zijn carrière als wonderkind en stond op alle belangrijke podia van Europa en Noord-Amerika en maakte tournees in Indonesië en Australië.

Van 1952-1980 was hij concertmeester van het Rotterdams PhilharmonischOrkest, het Nederlands Kamerorkest en achttien jaar lang van het Residentieorkest. Ook trad hij op als solist en kamermusicus in tal van combinaties.

Hij hield zich bezig met barok- en vroeg-klassieke muziek en was ook specialist op het terrein van de Nederlandse muziek van de 16e eeuw tot en met de 19e eeuw. Bij het Residentie Orkest stond Willem Noske aan de wieg van het belangwekkende project Vierhonderd jaar Nederlandse Muziek. Overigens was hij bijzonder kritisch over de kwaliteit van de muziek ‘Ik heb de Nederlandse muziek lief voor 3 tot 5 procent, de rest haat ik’. In 1979 zei Noske zijn baan bij als concertmeester bij het Residentie Orkest op om van ‘nachtwerk weer dagwerk’ te maken. Hij weidde zich volledig aan zijn verzameling en het schrijven van een ‘Lexicon der Nederlandse Toonkunst’. Maar Noske slaagde er niet het boek te voltooien.

De verzamelaar
Willem Noske had een lange carrière achter zich voordat hij in 1948 in contact kwam met Dirk J. Balfoort, de conservator van de Muziekafdeling van het Gemeentemuseum. Diens in 1938 verschenen publicatie over het muziekleven in Nederland in de 17e en 18e eeuw had zijn aandacht getrokken. Samen met enkele anderen zetten Balfoort en Noske zich in voor het onderzoek naar en de uitvoering van deze 'oude' muziek. Zij richtten daartoe in 1948 de Vereniging voor Oude Nederlandse Muziek (VONEM) op. Na de pensionering van Balfoort bij het Gemeentemuseum ging Noske alleen verder op zijn speurtocht naar de Nederlandse muziek, waarbij hij oog en oor scherp gericht hield op de kwaliteit ervan. Het werd het begin van een tomeloze passie voor het verzamelen van muziekuitgaven, een passie die hem bijna bankroet maakte.

'Weinig violisten in ons land zullen zich in de veelzijdigheid van hun repertoire kunnen meten met Willem Noske, concertmeester van het Residentie Orkest, leider van een aantal kamermuziekensembles, die zich toeleggen op barok- en vroeg-klassieke muziek en daarnaast een specialist op het terrein van de Nederlandse muziek van de zestiende tot en met de negentiende eeuw, die hij met evenveel geestdrift als kennis van zaken propageert. Ook in zijn geestdrift, zijn onvoorwaardelijk geloof in de kracht der muziek, zijn toewijding en in de volledige inzet van zijn eigen persoon voor welk kunstwerk dan ook is Noske een zeldzame verschijning in het Nederlandse concertwezen. Slechts van deze door en door oprechte houding uit, waarin men als het ware het "heilige moeten" bespeurt, is een dergelijk nobel en tegelijk hartstochtelijk musiceren van Noske mogelijk.' (R.D., Algemeen Handelsblad, 13 april 1967)

Noske vond dat de kwaliteit van Nederlandse componisten ernstig onderschat werd. Hij zette zich jarenlang in voor de Nederlandse muziekgeschiedenis en rekende af met de fabel dat ons land in de periode tussen Sweelinck en Diepenbrock geen componisten van belang zou hebben gehad. Door jarenlang intens speurwerk kwam hij tot een fameuze verzameling van tot dusver onbekende muziek uit genoemde periode. Hij legde verzamelingen aan rond een aantal thema's, vooral uit de periode 1850-1950, waarvan de Nederlandse muziek en de vioolbibliotheek de belangrijkste zijn.

Zijn collecties beslaan gezamenlijk meer dan 65.000 titels bladmuziek, eerste drukken, boeken, brieven en handtekeningen van bekende componisten en violisten. Noskes Collectie Neerlandica omvat zo’n 40.000 composities en ongeveer eenzelfde aantal documenten als brieven. Rondom het thema viool wilde Noske een platform maken: “Casa del Violino”, dat voor violisten (en andere musici) en musicologen een allesomvattende bron van kennis zou bieden. Hij is daarin wonderwel geslaagd. De collectie vioolliteratuur omvat meer dan 27.000 titels: bladmuziek (waaronder talrijke kostbare eerste drukken), boeken over de viool, brieven en handtekeningen van beroemde componisten. Internationale deskundigen op hetgebied van de vioolliteratuur beschouwen de collectie als de belangrijkste op dit gebied. Het gezaghebbende Amerikaanse antiquariaat Minkoff schatte de waarde van de vioolcollectie op ruim een miljoen dollar.

Noske wilde de verzameling graag voor Nederland behouden maar geen bod kwam ook maar in de buurt. Verschillende personen en instanties zetten zich dan in om de collectie te beheren. Pas in 2004 wordt het Nederlands Muziekinstituut (NMI) te Den Haag eigenaar van de collecties Musica Neerlandica en de Vioolcollectie. Beide behoren wereldwijd tot de belangrijkste verzamelingen op hun gebied en vormen belangrijke peilers waarop het NMI gebouwd is. De erven Noske deden veel water bij de wijn om de collectie voor Nederland te behouden. Noske liet het Nederlands Muziekinstituut maar liefst 15 meter archief na. muziek de Zilveren Anjer toegekend in 1998.

Zijn schoonzoon Hans Roskam stelde twee cd-dubbelalbums In Herinnering Willem Noske (2004) en Mozart - Willem Noske - Den Haag (2006) samen en schreef een biografie over Willem Noske (Roskam, H.C., Willem Noske wonderkind - meesterviolist - apostel van een verguisd verleden, Walburg Pers 2006).

Website: www.radio4.nl, www.kb.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 130.