kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Viktor Ullmann

Joods-Tsjechisch-Oostenrijks/Duits dirigent en componist, (1 januari 1898, Teschen (nu Ceský Tešín of Cieszyn), Silesia, Oostenrijk-Hongarije - 18 oktober 1944, Auschwitz-Birkenau).

Viktor Ullman, zoon van een joods-Oostenrijks officier, was korte tijd een leerling van Arnold Schönberg in Wenen en was zeer beïnvloed door Alexander von Zemlinsky, die hij assisteerde aan het "Neue Deutsche Theater" in Praag als orkestrepetitor .

Als componist was Ullmann niet zo'n avant-gardist als zijn leermeester Schönberg. Hij heeft geen twaalftoonsmuziek geschreven, maar wel Variationen und Doppelfuge over een thema van Schönberg gecomponeerd. Hij was een fervent bewonderaar van Alban Berg, met name van diens Wozzeck, en het is dan ook niet verbazend dat hij na de kennismaking met die opera zelf niet minder dan zes opera's heeft geschreven. (o.a. Peer Gynt (Ibsen) en Der Sturz des Antichrist)

Ullmann was dirigent van het Schauspielhaus Zürich. In het seizoen 1927/'28, was hij chefdirigent van het operagezelschap in Aussig.

Als componist boekte hij een bescheiden succes. In 1929 werd zijn werk gespeeld op het festival van de Internationale Gesellschaft für Neue Musik, waarop zijn naam ook in latere jaren nog terugkeerde.

Hierna leidde hij een antroposofische boekhandel in Stuttgart. Na de opkomst van de Nazi's ging Ullmann terug naar Praag, waar hij pedagoog werd.

In 1939 legde het 'Reichsprotektorat' van Bohemen en Moravië een verbod op de uitvoering van zijn muziek.
In 1942 werd hij en naar Theresienstadt gedeporteerd. Hoe wrang het ook is, juist in concentratiekamp Theresienstadt was componist Viktor Ullmann het meest produktief. Toen hij nog in vrijheid leefde componeerde hij moeizaam en sporadisch, maar in de laatste twee jaar van zijn leven leverde hij maar liefst 23 partituren af.

In 1944 werd Ullmann naar Auschwitz verplaatst en twee dagen later werd hij in de gaskamer vermoord.

Viktor Ullmann schreef ruim 40 composities voor orkest, piano, kamermuziekensembles, twee opera's en vele liederen. Bijv. variaties en een dubbelfuga op een thema van Schönberg voor orkest, een octet en twee strijkkwartetten.

Dertig jaar na zijn vergassing in Auschwitz brak hij door - met een mini-opera over een totalitaire heerser. In Theresiënstadt schreef hij onder andere de mini-opera Der Kaiser von Atlantis oder die Verweigerung (op tekst van Peter Kien), die in 1975 in Amsterdam voor het eerst werd opgevoerd.

Zie ook: muziek achter prikkeldraad, Volkskrant 2002 Frits van der Waa


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 6.