kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Toonladder

Een gestandaardiseerde opeenvolging van tonen van een toonsysteem, het eindresultaat van een systematische ordening, waarvan het aantal en de afstand in verschillende tijdperken en culturen verschillend zijn.

toonsysteem of toonstelsel, het totaal van alle tonen die binnen een gegeven cultuur of etnische groepering worden gebruikt. Het westerse toonsysteem bijv. bestaat uit twaalf verschillende even ver van elkaar liggende tonen per octaaf, die zich in alle octaaf-liggingen herhalen.

De vorming van de toonladder is afhankelijk van het aantal in een toonsysteem ter beschikking staande tonen, alsmede van de uit de vocale tradities of de structuur van de instrumenten voortkomende intervalafstanden tussen de afzonderlijke tonen (zie ook stemming).

In het algemeen worden toonladders beschouwd als het basismateriaal van de verschillende muzikale systemen.

De westerse toonladder
De westerse toonladder bestaat uit acht tonen. De eerste en de achtste toon hebben een intervalverschil van één rein octaaf. De tussengelegen tonen hebben niet allemaal dezelfde afstand tot elkaar. Er zijn tonen die een hele toonsafstand ten opzichte van elkaar hebben, maar ook een halve toonsafstand.

In de westerse muziek resulteert de ordening van tonen in twee hoofdvormen:
1. de diatonische grote tertstoonladder ( grote ladder of majeurtoonladder). Bijv.: C-D-E-F-G-A-B-C
2. en de kleine tertstoonladder ( kleine ladder of mineurtoonladder). Bijv.: c-d-es-f-g-as-bes-c

Uit de twaalf halve tonen (voor de intervalverhoudingen (zie interval) waaruit de toonladders worden opgebouwd, zijn ook o.a. te vormen: chromatische (zie chromatiek), hele-toons- of hexatonisch-anhemitonische (opgebouwd uit louter hele afstanden) en octotonische (bestaande uit afwisselend hele en halve tonen) toonladders.

De in Europa uit de Griekse toonsystemen ontstane toonladders heten kerktoonladders (zie kerktoonsoorten). Hun Griekse benamingen stemmen echter niet overeen met de Griekse toonsoorten die dezelfde naam hebben.

tonica (v. Gr. tonikos = de spanning betreffend), in de muziek de naam voor de centrale toon van een compositie, is tevens de eerste trap van de toonladder en de melodische slottoon. De drieklank op de tonica is de centrale harmonie in de harmonieleer. In Gregoriaanse melodieën wordt de tonica meestal finalis genoemd. Hier is zij de eerste toon van een kerktoonladder (zie kerktoonsoorten) en tevens eindtoon van de melodie.

Toonsoorten
Toonsoort, term oorspronkelijk wel gebruikt als synoniem van modus, toongeslacht of tonaliteit, tegenwoordig in het bijzonder gebruikt om de toonhoogte van de tonica van een tonaliteit aan te geven. Een symfonie in D grote terts heeft als toonsoort D en als tonaliteit een grote-tertstoongeslacht.
Eerst wanneer een toonsoort gefundeerd is, staat het materiaal ter beschikking waaruit een toonladder kan worden samengesteld.
Op elk van de twaalf verschillende tonen in het reine octaaf zijn er mineur- en majeurtoonladders te construeren. Aan het begin van de notenbalk, exact op de betreffende toonlijnen worden kruisen (#) of mollen (b) geplaatst, ter verhoging of verlaging van bepaalde tonen, zodat alle toonsafstanden van de toonladder aan het majeur- of oorspronkelijk mineurafstandsschema voldoen in een bepaalde toonsoort.

De toonsoort legt de grondtoon, het tooncentrum, de noot waar het allemaal om draait vast.
De toonsoort legt het toongeslacht, mineur of majeur, vast.
En daarbij past dan een toonladder (mineur of majeur) die begint en eindigt met de grondtoon.
De grondtoon en toongeslacht bepalen dus samen de toonsoort.
Bijvoorbeeld:
Bij de toonsoort D hoort de grontoon D en de toonladder van D.

Het binnen een muziekstuk overgaan van de ene in een andere toonsoort heet modulatie.

toonfrequentie
Hoewel de toonladders die in de diverse muzikale tradities van de wereld zijn ontstaan vaak flink verschillen, is de frequentie van tonen in een bepaalde toonladder vaak af te leiden uit een betrekkelijk simpele wiskundige formule.

Een aantal mensen, waaronder vaak vocalisten en muzikanten, beschikken over een absoluut gehoor


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 22.