kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Tichon Chrennikov

Tichon Khrennikov als zeeman in Juli Reizmans film 'Een trein gaat naar het Oosten', waar hij zelf de muziek voor schreef.

The Song of Drunken People - (Music by Tikhon Khrennikov)

Russische componist en acteur, Tikhon Nikolayevich Khrennikov, geboren 10 juni 1913 – overleden 14 Augustus 2007.

Tijdens de stalinistische zuiveringen in 1937 werden twee van zijn broers vastgezet. Zij stierven in gevangenschap.

Chrennikov componeerde symfonieën, opera's, kamermuziek, toneelmuziek en filmmuziek. Tussen 1942 en 1974 werd hijonder andere drie keer beloond met de Stalin Prijs en één keer met de Lenin Prijs.

Behalve componist was de Rus Tikhon Nikolayevich Khrennikov van 1948-1991 hoofd van de beruchte Componistenbond, dus ook in de tijd dat Stalin zijn schrikbewind uitvoerde. Chrennikov was, min of meer noodgewongen, zijn handlanger. Chrennikov voerde in deze functie het in 1934 geformuleerde beleid dat de kunsten „een waarheidsgetrouwe en historisch concreet beeld moesten scheppen van de werkelijkheid in de revolutionaire ontwikkeling” uit. Muziek moest gecomponeerd worden met folkloristische elementen, vaderlandslievend zijn, toegankelijk voor de massa en het communistische regime ondersteunen. Modernisme, formalisme en experimenten waren uit den boze.

Khrennikov dreigde componisten als Sjostakovitsj en Prokojfev met verbanning, gevangenisstraf of nog erger en dwong ze tot vernederende openbare 'schuldbekentenissen' vanwege het componeren van 'burgerlijke formalistische muziek'. Tikhon Khrennikov sprak over het vermeend formalisme van Prokofiev, en vroeg zich af hoe ‘deze Rus het in zijn hoofd durft te halen om muziek voor loyale Bolsjevieken te schrijven over een revolutie waar hij zelf voor is gevlucht’.
Volgens zijn officiële biografie had Chrennikov een dubbele positie. Hij trad in geschrifte en tijdens toespraken wel op tegen dissidente componisten, maar wist ook te voorkomen dat ze werden gearresteerd en vervolgd.

De tijden veranderden, ook in Rusland, maar Chrennikov is al die tijd een invloedrijk man gebleven in de muziekwereld. Zijn negentigste verjaardag in 2003 wordt dan ook met veel officiële feestelijkheden gevierd. Zou hij zich nou schuldig voelen? Welnee. In een interview in The New York Times een paar jaar geleden zei hij: "Ik deed wat ik kon om mijn collega’s te helpen, ik heb een schoon geweten".

Trivia:
In 1956 wist EMI het Sovjetregime te bewegen Mstislav Rostropovich naar Londen te laten reizen. De cellist zou tijdens zijn eerste opnamesessies in het Westen de Sinfonia concertante van Prokofjev op de plaat zetten. De componist had kort voor zijn dood voor Rostropovich een vroeger celloconcert omgewerkt. Apparatsjik Tichon Chrennikov, voorzitter van de componistenbond, bestempelde deze gereviseerde versie als 'seniel verval'. De musici in de Abbey Road studio kregen daarom Mjaskovski's Celloconcert op de lessenaars. Rostropovich protesteerde naderhand. Met succes. Een jaar later kwam alsnog het plaatdebuut van Prokofjevs Sinfonia tot stand.
De beide opnames zijn nu op cd verenigd. Het Celloconcert van Mjaskovski is een romantisch, van nostalgie vervuld werk dat door Rostropovich werd gewaardeerd om de persoonlijke stijl. Hij zou het gedurende zijn gehele loopbaan blijven spelen. Het moet de orkestmusici minder werk hebben bezorgd dan de Sinfonia concertante, een van Prokofjevs weerbarstigste partituren. De Sinfonia springt burlesk van de hak op de tak en vraagt van solist en orkestmusici het uiterste aan virtuositeit en flexibiliteit. Tichon Chrennikov ontmoet zijn Schepper
Op aarde mogen veel Sovjet-componisten in staat blijken hun grote en kleine misdaden op de meest verbazingwekkende manieren weg te poetsen, voor het oog van de Almachtige blijft niets verborgen. En dus wordt het proces Chrennikov in hemel en hel met een mengeling van angst en rancune tegemoet gezien.
Chrennikov, voormalig voorzitter van de unie van Sovjet-componisten ging in 1948 zijn collega's voor in een scherpe veroordeling van een groot aantal componisten waaronder Sjostakovitsj en Prokofjiev. Dat hij onverwijld naar de hel gaat lijkt een uitgemaakte zaak. Maar Chrennikov heeft een gewiekst pleitbezorger toegewezen gekregen: ( www.vpro.nl/programma/urubicha/afleveringen/3267522/media/13534398 )

Websites: www.nrc.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 124.