kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 06-02-2011 voor het laatst bewerkt.

Svjatoslav Richter

Russisch pianist, Svjatoslav Teofilovitsj Richter geboren 20 maart 1915 Schitomir/Oekraïne, gestorven 1 augustus 1997 Moskou

Svjatoslav Richter was beroemd om de diepte van zijn interpretaties, zijn virtuoze techniek en zijn enorme repertoire. De componist Sergej Prokofjev droeg in 1947 zijn Pianosonate nr. 9 op. 103 aan Richter op.

Sviatoslav Richter was de zoon van een Duitse vader en een Russische moeder. Zijn vader, Theophile, was een organist en gaf de jongen zijn eerste muzikale training. Zijn moeder Anna was een getalenteerd artieste die dol op muziek was en verwant was aan de Zweedse sopraan Jenny Lind. De jonge Richter was hoofdzakelijk autodidact en ontwikkelde zijn bijzondere techniek door alle muziek te spelen die hij mooi vond. Op zijn achtste speelde hij operapartituren, waaronder de muziek van Richard Wagner. Hij was in staat alle muziek door het te zien te onthouden.

Richter groeide op in Odessa, waar zijn vader lesgaf aan het conservatorium. Tezelfdertijd groeiden Emil Gilels en David Oistrakh, die later Richter's kamermuziekpartners zouden worden in Odessa op. In deze periode was Richter repetitor in Odessa. Zijn debuut als solist was op 19 februari 1934 in de ingenieursclub van Odessa. Op het programma stond de Chopin Ballade no. 4, Polonaise-fantaisie en E Major Scherzo, zowel als een selectie Nocturnes, Etudes en Preludes, allemaal moeilijke stukken. Het recital was een groot succes en zijn carrière als virtuoos was onderweg.

Drie jaar later, in 1937 verliet Sviatoslav Richter Odessa om aan het conservatorium in Moskou piano te gaan studeren bij de grote pianist en pedagoog Heinrich Neuhaus.

Vroeg in zijn carrière deed Richter ook een poging tot compositie en het schijnt dat hij enkele van zijn composities speelde tijdens zijn auditie voor Neuhaus. Hij gaf het componeren vlak na zijn verhuizing naar Moskou op. Jaren later legde Richter zijn beslissing als volgt uit: "Misschien kan ik het het best uitleggen, dat ik er de zin niet van in zie om bij te dragen aan alle slechte muziek in de wereld."

Op 26 november 1940, terwijl hij nog aan het conservatorium studeerde maakte Richter zijn Moskouse debuut. Hij gaf de eerste openbare uitvoering van de Prokofjev Sonate No. 6 en maakte een buitengewoon gunstige indruk op zowel het publiek als de componist. Toen Prokofiev in 1942 zijn zevende Sonata voltooide liet hij het Richter in première brengen. Deze leerde het stuk in slechts vier dagen. Hij gaf ook de eerste uitvoeringen van Prokofjev's achtste en negende sonata, welke laatste aan hem werd opgedragen.

Richter won zijn eerste wedstrijd in 1945 in de 'All-Union Contest of Performers'. De jury werd voorgezeten door Dmitri Shostakovich en bestond verder uit onder andere Gilels. Richter kreeg de eerste prijs en Sjostakovitsj schreef later: "Richter is een buitengewoon fenomeen. De enormiteit van zijn talent doet je versteld staan en brengt je in verrukking. Alle muzikale kunstfenomenen zijn toegankelijk voor hem."
In 1949 won Richter de Stalin prijs evenals elke vorm van officiële en onofficiële erkenning van de Sovjet regering.

Richter was homofiel en terwijl zijn seksuele oriëntatie een open geheim was in de muziekwereld van de Sovjet Unie, was homoseksueel gedrag illegaal en strafbaar onder Sovjet wet. Dit conflict droeg bij tot Richter's neiging privé en teruggetrokken te zijn. Hij stond niet open voor intervieuws en sprak nooit in het openbaar over zijn persoonlijke leven.
In 1945 was Richter begeleider van de Russische sopraan Nina Dorliak in een programma met onder meer liederen van Rimsky-Korsakov en Prokofiev. Dit was de eerste ontmoeting in een samenwerking die de rest van hun leven zou duren. Richter en Dorliak trouwden nooit officieel maar zij waren constant samen. Zij was het praktische tegenwicht van zijn impulsieve natuur.

Toen Sviatoslav Richter jurylid was voor de Eerste Tsjaikovsky Wedstrijd in 1958 in Moskou, was hij zo onder de indruk van Van Cliburn's spel, dat hij deze honderd punten toekende van de tien die hij kon geven. Cliburn won, maar Richter werd nooit meer voor een jury gevraagd.

In het westen kon men Richter voor het eerst in de jaren 1950 horen spelen via zijn opnamen en zijn reputatie onder de kenners groeide snel. In de vijftiger jaren tourde hij door de communistischew landen van Oost-Europa, maar het was pas in mei 1960 dat hij toestemming kreeg om naar het Westen te reizen en dan nog niet verder dan Helsinki. Vijf maanden later was zijn debuut in de V.S. in Chicago, waar hij het Brahms Concerto speelde onder directie van Erich Leinsdorf. Zijn debuut in New York bestond uit een serie van zeven recitals in tien dagen in Carnegie Hall in oktober 1960.

Svjatoslav Richter werd veelgevraagd voor recitals en opnamen. Hij tourde over de wereld en trad op met belangrijke orkesten, maar besloot al snel dat hij deze manier van leven niet voort wilde zetten. Het was tegen zijn natuur jaren vantevoren zoveel verplichtingen te hebben.

In 1964 richtten EMI opnameproducer Jacques Leiser en Richter een jaarlijks festival op, de Fêtes Musicales en Touraine in Meslay, vlakbij Tours. Richter zou elke zomer op het Franse platteland doorbrengen en gaf vele concerten met bevriende musici, waaronder Benjamin Britten, David Oistrakh en Pierre Fournier. Richter was dol op Frankrijk en bracht daar 30 zomers door.

Naast zijn carrière als pianist, schilderde Richter en hij maakte vele aquarellen. In 1952 trad hij ook op als dirigent vanwege een lichte verwonding aan een vinger. Richter was bang dat hij nooit meer piano zou kunnen spelen en studeerde enkele weken directie. De vinger genas snel en na één optreden, het Prokofjev Symfonie Concerto met Mstislav Rostropovich, keerde Richter terug naar de piano.

Svjatoslav Richter was dol op de opera's van Wagner, Tchaikovsky en Verdi en speelde ze vaak op de piano voor vrienden. Hij had een hekel aan de telefoon, omdat hij de persoon waarmee hij sprak niet kon zien. Hij had ook een hekel aan vliegtuigen en reisde liever per trein of auto. Maar hij was dol op reizen en in 1986 vertrok hij met de auto van Moskou naar Vladivostok, aan de Pacifische Oceaan en gaf concerten in vele kleine stadjes onderweg. In later jaren kreeg hij een reputatie vanwege het op het laatste moment afzeggen van engagementen en voor het op korte termijn optreden, bijna als een gril. Als hij geld nodig had gaf hij een concert.

Het grootste deel van zijn leven kon hij stukken onmiddelijk spelen nadat hij deze gelezen had. Na 1980, volgend op een beschamende geheugenfout, speelde Richter bijna altijd van de partituur. In de laatste jaren van zijn leven ging hij zelfs zo ver dat hij alle lichten in de recital hal uit liet doen behalve een kleine lamp op de muziekstandaard, opdat het publiek volkomen in het donker zat. Dit was bedoeld om het gemoed van de luisteraar te concentreren op de muziek.

Sviatoslav Richter's laatste concert was in Lubeck, Duitsland eind maart 1995. Hij was tachtig jaar oud en verkeerde in slechte gezondheid. Op het programma stonden Haydn sonates en de Beethoven Variaties van Max Reger.

Richter stierf in Moskou op 1 augustus 1997.

website: trovar.com


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 55.