kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

STAU

STAU werd in februari 2004 voor het eerst gepresenteerd in het Amsterdamse Studio Dok, als een onderzoeksproject met dansers Michael Jahoda en Nina Wollny. Het project kwam voort uit een langgekoesterde wens van Anouk van Dijk om een grootschalige voorstelling te maken, waarbij het publiek tijdens het eerste deel in een heel kleine ruimte met een heel grote groep dansers wordt geconfronteerd en zich vervolgens tijdens het tweede deel vrij door een heel grote ruimte beweegt terwijl er slechts twee dansers dansen.

In het kleinschalige onderzoeksproject dat in Amsterdam als eerste stap in de realisatie hiervan werd gepresenteerd, kregen enkele van de vele elementen uit dat concept een plek. Het resulteerde in een prille maar opmerkelijke versie van STAU die vooral werd gekenmerkt door de ongebruikelijke publieksopstelling, met dansers en publiek vlak bij elkaar, en door de emotionele band die zich tijdens de voorstellingen ontwikkelde tussen toeschouwers en performers. Er was bij de vier presentaties slechts plaats voor in totaal 250 mensen, maar desondanks trok de onconventionele voorstelling internationaal snel de aandacht.

Toen het gezelschap werd uitgenodigd het project in de zomer van 2004 in Moskou en in Basel te presenteren, werd de gelegenheid benut om die elementen van het project te onderzoeken die tijdens de eerste onderzoeksfase buiten beeld waren gehouden, en ze toe te voegen aan het al bestaande materiaal. Tijdens een twee weken durende residentie op het TSEH Festival in Moskou werden zo’n dertig lokale, professionele dansers geïntegreerd in de tweede helft van de voorstelling om het intimiteitaspect tot in het extreme uit te werken. Het was niet alleen het grote aantal dansers dat dit effect bewerkstelligde, het was voornamelijk het gegeven dat ze alle dertig dansten op een dansvloer van slechts 3,60 meter bij 3,60 meter met het publiek er in een vierkant omheen – de publieksopstelling die normaal alleen voor het eerste deel van de voorstelling wordt gebruikt, waarin maar twee mensen dansen. In de tweede residentie versie van STAU, in Basel, werd er met een groep van 13 lokale dansers plus de twee eigen dansers specifiek gewerkt aan het gebruik van afstand en het creëren van monumentale beelden. De dansers traden in Basel op in een heel grote 19e eeuwse hal van 20 bij 40 meter.

De extreme verschillen in ruimtelijke en menselijke proporties bleken een sterke invloed te hebben op de ervaring van het werk door het publiek en daarmee verwierf het omgevingselement voortaan ook een bepalende rol in de uitvoering van STAU op nieuwe locaties: karakteristieke kenmerken als de specifieke afmetingen van de ruimtes, de verschillende texturen en kleuren van muren, de uiteenlopende atmosfeer en geschiedenis van gebouwen en kleine details als balkons, ramen en nissen in de zaal worden ten volle benut om de toeschouwers hun eigen zaal te laten ervaren zoals ze ‘m nog nooit hebben gezien. Anouk van Dijk en haar lichtontwerpers gebruiken de onbekende omgeving van elk nieuw theater als mogelijkheid om het stuk zich verder te laten ontwikkelen, in plaats van hun aandacht te richten op het realiseren van een al bestaande versie van STAU. De choreografie groeit of krimpt op elke nieuwe locatie en de dansers hebben een bewonderenswaardig vermogen ontwikkeld om hun optreden en hun bewegingsmateriaal aan te passen aan de nieuwe situatie.

Later in 2004 werd in Poznan (Polen) een vierde versie van het project gepresenteerd, met daarin naast dansers Michael Jahoda en Nina Wollny ook de gerenommeerde dansers Michael Schumacher en Daniela Graça. In deze versie (die later dat jaar ook te zien was in [Frascati], Amsterdam) was vooral gewerkt aan de ontwikkeling van nieuw bewegingsmateriaal en van een nieuwe ruimtelijke choreografie. Deze kwartetversie van STAU trok de aandacht van programmeurs in de Verenigde Staten en Australië en een lange internationale tournee kwam tot stand. Voor die tournee in 2006 werd nóg weer een nieuwe kwartetversie ontwikkeld, een variant waarin het locatiespecifieke karakter van de voorstelling werd gehandhaafd maar die theatertechnisch tegelijkertijd toch ook reisbaar was. Ook het inhoudelijk materiaal werd verder ontwikkeld samen met de nieuwe dansers Birgit Gunzl, Phlipp Fricke en Angela Müller. Een voorproefje van deze tourversie van STAU werd gepresenteerd op de Nederlandse Dansdagen in oktober 2005. De wereldpremière vond plaats op 3 februari 2006 in Tallahassee, Florida, en op 9 oktober 2006 is dan de officiële Nederlandse première in Theater Bellevue in Amsterdam.

De recente STAU tour door de Verenigde Staten en Australië in de eerste maanden van 2006 bevatte ook twee nieuwe residentieversies, een in North Adams en een in Seattle. STAU houdt zich nadrukkelijk bezig met nabijheid, een begrip waarvan de invulling sterk door specifieke culturele normen wordt bepaald, en tijdens de voorgaande residentie versies in 2004 was gebleken dat de deelname van lokale dansers aan het project een grote impact had op de betekenis en ervaring van de voorstelling door het publiek. Wanneer we de residentie versie in de drukke en chaotische metropool Moskou vergeleken met die in het relaxte en ordelijke provinciestadje Basel was duidelijk dat de betekenis van het werk niet alleen werd bepaald door de zeer gedetailleerde choreografie, maar evengoed door de energie die de lokale dansers en het publiek samen meebrachten. In de Amerikaanse residentie versies in 2006 kwam de nadruk in het ontwikkelen van nieuwe choreografische delen daarom te liggen op de sociale implicaties van het werk en de inhoud en vorm van de relatie tot het publiek.

Dit element zal ook een centrale rol spelen in de residentie versie die binnenkort in China (Shanghai) zal worden ontwikkeld, een land waarvan de samenleving weer op volstrekt andere wijze is georganiseerd dan in de landen die we tot nu toe bezochten. Hoewel het project met de totstandkoming van de tourversie op een bepaalde manier een meer vaststaande vorm heeft aangenomen, zal het project qua karakter desondanks altijd een werk-in-ontwikkeling blijven. Niet alleen leveren de voortdurende ervaringen van de residentie versies telkens nieuwe impulsen aan de ontwikkeling van het werk, maar ook het karakter van de voorstelling vereist bij elke uitvoering van STAU van zowel dansers als artistieke staf een nieuwe en open aanpak.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 190.