kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

School-van-Avignon

School van Avignon - Ars Subtilior

Het is een typisch veertiende-eeuwse paradox dat men zich aan het pauselijke hof in Avignon blijkbaar meer heeft beziggehouden met het componeren van wereldlijke dan van geestelijke muziek. In Avignon en aan andere Franse hoven bloeide een luisterrijke en ridderlijke cultuur, waar vele laat-veertiende-eeuwse Franse en Italiaanse componisten een goed onthaal vonden. Hun muziek bestond voornamelijk uit ballades, virelais en rondeaus met een vocale solopartij en ondersteunende instrumentale tenor- en contratenorpartijen. De meeste teksten van deze liederen werden waarschijnlijk door de componisten zelf geschreven. Sommige ballades bevatten verwijzingen naar personen en gebeurtenissen van die tijd, maar het merendeel van de muziek bestaat uit verfijnde liefdesliederen, met gevoelige melodieën en subtiel gekleurde harmonieën, kortom aristocratische kunst in de beste betekenis van het woord. De muzikale stijl van deze ars subtilior vindt soms een passend pendant in de maniëristische aanblik van de manuscripten, waarin de aandacht wordt getrokken door fantasievolle versieringen, het door elkaar gebruiken van rode en zwarte noten, ingenieuze notationele hoogstandjes en incidentele grillen zoals een liefdeslied in de vorm van een hart of een canon in de vorm van een cirkel.

RITME
De Franse wereldlijke muziek uit deze periode wordt gekenmerkt door een opvallende ritmische flexibiliteit. Vooral de melodie van de solopartij heeft de meest subtiele ritmische nuances: de tijdseenheid wordt op vele verschillende manieren onderverdeeld, de lijn van de frase kan worden onderbroken door gebruik van de hoketustechniek of opgehouden door langdurig syncoperen. Het lijkt wel alsof de componisten hebben geprobeerd de rapsodische voordracht van een zanger in notenschrift te vatten. De hele textuur is doordrongen van een verregaande ritmische complexiteit: stemmen bewegen zich in verschillende metra en in verschillende onderverdelingen van de tijdseenheid, harmonieën worden opgebroken en opzettelijk vervaagd door het gebruik van voorhoudingen en syncopen. Soms wordt deze technische fascinatie zover doorgevoerd dat zij ontaardt in maniërisme.

De verfijnde muziek van de Zuidfranse hoven was bestemd voor professionele muzikanten en een uitzonderlijk ontwikkeld gehoor. Tegen het eind van de veertiende eeuw raakten de ongelooflijk complexe ritmiek en de al even gecompliceerde notatie uit de mode. Intussen werd in Noord-Frankrijk in die tijd een simpeler soort polyfonie gecultiveerd door gilden van muzikanten die in zekere zin de trouvèretraditie voortzetten. Hun gedichten hadden een populair karakter: in plaats van de verfijnde sentimenten van de hoofse liefde werden hier realistische jacht- en marktscènes bezongen. De muziek was van een dienovereenkomstige levendigheid en frisheid, met krachtige, simpele ritmen zoals in volksmuziek. Waarschijnlijk was deze meer eenvoudige kunst veel belangrijker dan is op te maken uit de weinige voorbeelden die in veertiende-eeuwse manuscripten bewaard zijn gebleven.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 328.