kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Schonberg-Kwartet

Schönberg Kwartet (Schönberg Ensemble)

Kwartet is ontstaan uit een gemeenschappelijke liefde van de leden voor de componisten van de Tweede Weense School: Arnold Schönberg, Alban Berg, Anton Webern en Alexander Zemlinsky. Het complete oeuvre voor strijkers van deze vier componisten vormt dan ook de kern van het repertoire. Voorts beslaat de programmering van het Schönberg Kwartet een periode uit de muziekgeschiedenis van ruim een eeuw, van Johannes Brahms en Claude Debussy tot en met de allernieuwste muziek, met een sterke vertegenwoordiging van de muziek uit de eerste decennia van de twintigste eeuw.

De eerste leden van het Schönbergkwartet kenden elkaar van het Koninklijk conservatorium in Den Haag en vormden gedurende 16 jaar de kern van de strijkersgroep van het Schönberg Ensemble. Twee jaar na de oprichting van het Ensemble in 1974 hebben de vier strijkers zich tot een artistiek zelfstandig kwartet geformeerd. De naam 'Schönberg Kwartet' kwam pas jaren later, maar nog vóór het officiële debuut van het gezelschap in 1984.

Het Schönberg Kwartet studeerde van 1983 tot 1991 geregeld in Boston (V.S.) bij de fameuze kwartetcoach en altviolist Eugene Lehner. Lehner maakte deel uit van het beroemde Kolisch Kwartet dat in de jaren twintig en dertig van de twintigste eeuw nauw samenwerkte met componisten als Schönberg, Webern, Berg en Bartók. Van Lehner leerden ze dat het in de twaalftoonsmuziek primair om de uitdrukkingskracht ging.

Naast concerten en radio- en televisieoptredens in Nederland trad het Schönberg Kwartet op in de meeste Europese landen, in Canada en de Verenigde Staten van Amerika.

In 1989 werd het Schönberg Kwartet in Los Angeles (VS) onderscheiden met het 'Honorary Life Membership' van de 'Friends of the Arnold Schoenberg Institute', een eer die tevens Pierre Boulez, Felix Galimir en Eugene Lehner ten deel is gevallen.

Het kwartet wordt vanaf midden jaren tachtig van rijkswege ondersteund, eerst met een stipendium en sinds 1993 met structurele subsidie.

Het Schönberg Kwartet heeft zich pas in 1991 zowel zakelijk als artistiek los gemaakt van het Schönberg Ensemble. Na een ruzie tussen Reinbert de Leeuw, de leider van het Schönberg Ensemble, en altviolist Henk Guittart gingen het Kwartet en het Ensemble vanaf 1990 hun eigen weg. Na enig historisch onderzoek bleek het Schönberg Kwartet op 21 november 1976 geboren te zijn tijdens een Gronings optreden van het Ensemble, waar het Weberns Rondo uit 1905 en de Langsame Satz uit 1906 speelde.

Begin 1990 heeft Viola de Hoog de cellist Hans Woudenberg vervangen.

In 1994 ontving het kwartet de Preis der Deutsche Schallplattenkritik voor de werken van Erwin Schulhoff. Deze cd’s werden op Nederlandse en buitenlandse labels uitgebracht.

Voor het Britse label Chandos nam het Schönberg Kwartet het volledige oeuvre voor strijkers van Schönberg, Webern, Berg en Zemlinsky op. Een novum in de fonografische geschiedenis. In totaal zijn het negen cd’s die onder de titel ‘25th Anniversary Edition’ gedurende het jubileumseizoen 2001/2002 zijn verschenen. In 2002 werd deze box genomineerd voor een Grammy Award.

Voor de Nederlandse televisie nam het Schönberg Kwartet de acht werken voor strijkers van Arnold Schönberg op. Deze programma's worden over de hele wereld met regelmaat uitgezonden. Ook werden geregeld opnames gemaakt door de radio-omroepen. Voorts speelt het kwartet op de Philips video over het leven van Arnold Schönberg, getiteld 'My war years'.

Tot dusver verschenen o.a. cd's met werken van Louis Andriessen, Alban Berg, Brahms, Breuker, Chausson, Dutilleux, Janáèek, Ketting, Willem Pijper, De Raaff, Reger, Roussel, Arnold Schönberg, Schulhoff, Sjostakovitsj, Jan van Vlijmen, Matthijs Vermeulen, Visman, Webern en Alexander Zemlinsky. Voor hun cd met de complete werken voor strijkers van Erwin Schulhoff ontving het Schönberg Kwartet de ‘Preis der Deutschen Schallplattenkritik’.

violoncello: cellist Hans Woudenberg na een periode van ziekte vervangen door celliste Viola de Hoog
viool: Janneke van der Meer en Wim de Jong,
altviool: Henk Guittart

Concerten in Nederland en het buitenland
Concerten van het Schoenberg kwartet komen voor een deel tot stand via bemiddeling van het NI. Dit aantal varieerde in de jaren 1991-1998 van vijf tot dertien per jaar. Daarna is het aantal bemiddelingen via het NI, met name voor concerten buiten de Randstad, drastisch teruggelopen. Een belangrijke oorzaak is, volgens het NI, de verzadiging van de kamermuziekmarkt, die sinds omstreeks 1996 alle ensembles parten speelt. Van 1981 tot 1998 was het Schönberg Kwartet jaarlijks te gast in het Amsterdamse Concertgebouw, in de ‘Rondom serie’ van de stichting Kamermuziek Amsterdam, die een onderdeel is van het NI.
Deze samenwerking werd in 1998 verbroken door een wijziging in de artistieke koers van het NI. Het jaar daarop organiseerde het kwartet vier concerten in de kleine zaal van het Concertgebouw in eigen beheer, met de steun van een sponsor.
Ook trad het Schönberg Kwartet verschillende keren op in series met twintigste-eeuwse muziek van datzelfde Concertgebouw. Sinds 1989 presenteert het kwartet regelmatig concertseries met de complete muziek voor strijkers van de componisten van de Tweede Weense School in het muziekcentrum Vredenburg in Utrecht, de Nieuwe Kerk in Den Haag en De IJsbreker en het Concertgebouw in Amsterdam. Daarnaast werden deze series gespeeld in Los Angeles (VS) en Rome, Catania en Padua (Italië). Het Schönberg Kwartet werkt in meer dan de helft van deze concerten met gastmusici en solisten omdat veel composities uit de Tweede Weense School vijf of zes musici voorschrijven. Het publiek krijgt zo bovendien een gevarieerd programma aangeboden.
Het Schönberg Kwartet trad geregeld op in het buitenland: Duitsland, Oostenrijk, Frankrijk, Italië, Engeland, Schotland, Ierland, Belgie, Hongarije, Portugal, Zwitserland, Finland, Canada en de USA. Ook nam het kwartet deel aan binnen- en buitenlandse festivals zoals het Orlando Festival in Kerkrade, het Holland Festival en het Huddersfield Contemporary Music Festival. In de periode 1994-1998 trad het kwartet gemiddeld zes keer per jaar in het buitenland op.

Aantal concerten
Jaar Binnenland Buitenland
1994 33 11
1995 19 4
1996 24 2
1997 16 10
1998 17 1

De leden van het Schönberg Kwartet zijn in vaste dienst van de Stichting Schoenberg Kwartet. Het bestuur bestaat uit Jan Wolter Wabeke, Jan Zekveld en Jan Verheij. Tot 1991 was het kwartet organisatorisch een onderdeel van het Schonberg ensemble. Vanaf 1991 is de zakelijke leiding in handen van Henk Guittart. Hij besteedt gemiddeld een dag per week aan de organisatie: promotie, research, publicaties van composities, regelen van repetities, concerten, bestellen en verspreiden van muziek, productie en montage van cd-opnames, uitnodigen gastmusici, verblijf gastmusici, honorering musici, subsidie-aanvragen, organisatie buitenlandse reizen.
Het musiceren in het Schönberg Kwartet komt neer op een halve dienstbetrekking. De overige tijd wordt door de musici verschillend ingevuld: de eerste violiste Janneke van der Meer speelt freelance, de tweede violist Wim de Jong speelt in het Schonberg ensemble en het orkest Anima Eterna, de altviolist Henk Guittart is hoofdvakdocent altviool aan het Conservatorium van Maastricht, dirigent van verscheidene ensembles en van het orkest van het Rotterdams Conservatorium en vormt samen met Han de Vries en Ivo Janssen een trio. De celliste Viola de Hoog speelt bij Anima Eterna enEnsemble Schönbrunn en is hoofdvak docent barokcello aan het Utrechts Conservatorium. De gemiddelde leeftijd van de leden is in 1999 48 jaar.
Zie ook: www.let.uu.nl Strijkkwartetten in Nederland 1999


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 76.