kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Robert Schumann

Horowitz speelt Schumann's Traumerei in Moskou

Robert Alexander Schumann geboren Zwickau 8-6-1810, overleden Endenich bij Bonn 29-7-1856
Duits componist

Robert Schumann representeert zowel qua persoonlijkheid als zijnde componist het centrum van de Duitse romantiek op haar hoogtepunt. Nadat hij op zevenjarige leeftijd de eerste pianolessen gevolgd had, trad vervolgens de tweevoudige begaafdheid van de jonge Robert steeds meer naar voren. Zijn literaire ambities deden niet voor de muzikale onder - in het begin wonnen de eerste het zelfs van de laatste.

In de jaren 1826 tot 1828 schreef de 16-jarige, als voorzitter van een vereniging van literatuurliefhebbers gedichten en maakte ontwerpen voor romans en tragedies; tot zijn grote voorbeelden telde toendertijd Jean Paul. Hiernaast hield Schumann reeds lezingen, en speciaal een titel als "Nauwe verwantschap van poëzie en toonkunst" deed al vermoeden, welke weg de kunstenaar Schumann dacht te kiezen.

De ongewone gevoeligheid van de componist, die hem tot een vooraanstaande persoonlijkheid in de muziek van de 19e eeuw zou maken, werd ook - gepaard gaande met een vermoedelijk erfelijke psychische ziekte - een vloek voor hem. Schumann werd door het noodlot getroffen, vooral door de dood van zijn geesteszieke zuster Emilie alsmede door de dood van zijn vader, dit deed hem in zware depressies verzinken, die in de loop van zijn leven nog dramatisch zouden toenemen.

In 1828 begon Schumann in Leipzig rechten te studeren en zette later zijn studie in Heidelberg voort, maar zijn ware hartstocht behoorde reeds de muziek toe. Schumann nam lessen bij Friedrich Wieck, wiens dochter Clara onder leiding van haar vader tot de belangrijkste pianiste van haar tijd werd.

Ondanks al zijn ijver - of misschien juist vanwege deze ijver - was voor Schumann geen carrière als pianist weggelegd; vanwege te ver doorgedreven vingeroefeningen raakten Schumann's vingers verlamd, wat zijn loopbaan als pianist abrupt beëindigde. In die tijd waren reeds enkele pianocomposities ontstaan, die de kiem van zijn scheppende, muzikale werk vormden.

In de jaren 1829 tot 1832 schreef hij de verzameling Papillons op. 2 voor piano, hierop volgden later de cyclus Carnaval op. 9 (1834-35), de Davidsbündlertänze op. 6 (1837), de Kinderszenen op. 15 alsmede de Kreisleriana op. 16 (beide 1838).

Naast zijn eerste probeersels als componist koesterde Schumann ook zijn literaire ambities verder. In 1834 stichtte hij de "Neue Zeitschrift für Musik", waarmee hij tegen de wijd verspreide academische bekrompenheid van de actuele muziekkritiek ten strijde wilde trekken. In dit tijdschrift, dat een van de belangrijkste organen van het actuele muziekgebeuren in de 19e eeuw zou worden, schreef Schumann zelf een groot aantal recensies onder de pseudoniemen Eusebius, Florestan en meester Raro - de namen van drie leden van de zogenaamde Davidsbündler.

In 1835 kwam Mendelssohn Bartholdy naar Leipzig, om daar de leiding van het Gewandhaus-orkest op zich te nemen; van toen af was Schumann zijn verdere leven met hem bevriend.
Het jaar 1840 was ook een keerpunt in het privéleven van de componist: na jarenlange twisten met zijn voormalige leraar, Friedrich Wieck, trouwde Schumann tegen de wil van haar vader met Clara. Deze gebeurtenis liet bij de componist een ongekende artistieke produktiviteit vrij komen: 1840 geldt als het jaar van de pianocomposities. Niet minder dan vier liederencycli, die tegenwoordig nog tot de meestgespeelde in hun genre behoren, ontstonden in deze maanden: Myrthen op. 25, Liederkreis op. 39, Frauenliebe und -leben op. 42 en Dichterliebe op. 48.
Ook de volgende jaren laten een zekere concentratie op een enkel genre zien: in 1841 is dat de instrumentale muziek o.a. Frühlingssinfonie, in 1842 de kamermuziek, strijkkwartetten op. 41, pianokwartetten op. 44 en 47 en in 1843 richtte Schumann zich vooral op het oratorium Das Paradies und die Peri. In dat jaar werd hij ook door bemiddeling van Mendelssohn bij het conservatorium in Leipzig in dienst genomen, voordat hij een jaar later als koorleider naar Dresden ging.

Met zijn verhuizing naar Düsseldorf in 1850, waar hij het ambt van stedelijke muziekdirekteur zou bekleden, begon een moeilijke tijd, die door vernederingen en intriges gekenmerkt was. Johannes Brahms trof in 1853 bij zijn bezoek aan Düsseldorf al geen volledig gezonde Schumann meer aan, en reeds een jaar later brak de eerst alleen sporadisch optredende geestesziekte in volle hevigheid uit. Depressies, waanvoorstellingen en ook spraakstoornissen dreven de componist tot een zelfmordpoging, die echter mislukte. Schumann werd daarna naar de psychiatrische inrichting Endenich bij Bonn gebracht. Hij verliet deze instelling niet meer.

Robert Schumann is met zijn gebroken persoonlijkheid en zijn streven naar een universele poëzie een typische vertegenwoordiger van zijn tijdperk. Talloze koppen en titels boven zijn instrumentale composities verwijzen naar associaties en inspiraties van buiten de muziek, zonder dat men van programmamuziek zou kunnen spreken; ook de keuze van muziekwerken van beperkte omvang (novellette, romance, naspel en.z.) duiden op het romantische streven van de vereniging van literatuur en muziek.
Als componist staat Schumann in de traditie van Beethoven (b.v. met betrekking tot de motieven) en van Schubert (vooral in de harmonie- en de melodieleer van de liederen), hij creëerde echter een nieuwe muzikale taal, die vooral een beslissende invloed op Johannes Brahms had.

Keuze uit het werk: Symfonie in g-kleine terts (Zwickauer Sinfonie, 1832), Symfonie Nr. 1 op. 38 in B-grote terts (Frühlingssinfonie, 1841), Symfonie nr. 2 op. 61 in C-grote terts (1845-46), Symfonie nr. 3 op. 97 in Es-grote terts (Rheinische Sinfonie, 1850), Symfonie nr. 4 op. 120 in d-kleine terts (1851, eerste variant in 1841), Pianoconcert op. 54 in a-kleine terts (1841-45), Celloconcert op. 129 in a-kleine terts (1850), Oratorium Das Paradies und die Peri op. 50 (1841-43), Opera Genoveva op. 81 (1847-50


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 280.