kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Rita Reys

Rita Reys (1924)

Rita Reys (Maria Everdina Reys) is op 21 december 1924 geboren in het Rotterdamse Crooswijk. Haar vader was violist en stond voor het orkest, haar moeder was revuedanseres. Thuis werd veel muziek geluisterd en gemaakt, maar geen jazz, ze groeide op onder de klanken van Tsjaikovski en Chopin. Ze zong in concoursen, die ze allemaal won. Als 15-jarig meisje trad ze op met The Hawaiian Minstrels. Twee jaar later zong ze diverse malen in het orkest van Johny Jansen, waar ook haar vader deel van uit maakte.

In de oorlog zong ze in een kroeg in Hilversum. Zangeres Rita Reys trad in 1942 de jazzwereld binnen via de band van Lex van Spall en zong daarna bij Ted Powder, Piet van Dijk en de combo van haar echtgenoot, jazzdrummer Wessel Ilcken, die ze in 1943 leerde kennen. Na de oorlog, 2 november 1945, trouwden ze. Ze woonden boven de jazzclub Sheherezade in Amsterdam waar ze optraden onder de naam “Rita Reys & het Wessel Ilcken Sextet” (met o.a. Jerry van Rooijen (trompet) en Toon van Vliet (tenorsaxofoon)).

Ook traden ze steeds vaker op in Europa. In 1945 en ’46 gaven ze in België en Luxemburg concerten samen met Ted Powder, in de jaren 1947 – 1950 toerden ze door Spanje en Noord-Afrika, met het orkest van Piet van Dijk.

Er volgde een tournee naar Engeland en zelfs een aantal optredens in de VS, waar ze zong en platen opnam met onder anderen drummer Art Blakey en de Jazz Messengers, en accordeonist Mat Mathews (1956-’57).

Met name Stockholm was in de jaren 50 het episch centrum van de Jazz in Europa, vandaar ook dat Rita en Wessel er voor langere tijd heen gingen. Rita’s eerste plaatopnames werden hier gemaakt, voor het Zweedse label Artist. Op 2 maart 1953 maakte ze voor het eerst opnames, samen met de toendertijd beroemde saxofonist Lars Gullin. Een half jaar later ging ze nogmaals de studio in, met het sextet van klarinettist Ove Lind.

Na een drukke tijd in Zweden keerden Rita en Wessel terug naar Nederland, omdat Rita zwanger was geworden. Ze vestigden zich in Loosdrecht, en op 18 april 1954 werd dochter Leila geboren. Een jaar later maakte Rita haar eerste Nederlandse plaatopnames, voor de elpee “Jazz behind the dikes” waarop toenmalig Nederlands jazztalent te horen is. Haar vertolking van “My funny valentine” betekende haar doorbraak in eigen land.

In 1956 wordt ze door producer George Avakian uitgenodigd om naar de States te komen. Ze gaat alleen; Wessel krijgt geen visum, omdat hij stickies rookt. In New York mocht ze een plaat opnemen met de beroemdste jazzband van dat moment, Art Blakey and the Jazzmessengers. Op deze plaat "The cool voice of Rita Reys" spelen verder mee Horace Silver, Hank Mobley en Donald Bird. Samen traden ze ook nog een aantal keer op in de beroemde Village Vanguerd (Boston), waar ze ook nog concerten gaf met jazzorganist Jimmy Smith. Ook trad ze in die maanden veel op met accordeonist Mat Matheys.

Een jaar later treedt ze weer op in Amerika, samen met het orkest van Chico Hammilton en andere grote namen als Oscar Petterford, Zoot Sims en Clark Terry.

Zes dagen na terugkomst overlijd Wessel Ilcken, net nadat hij Nederlands kampioen waterskiën was geworden, onverwacht aan een hersenbloeding. Na deze klap moet Rita Reys weer aan het werk; ze heeft een dochtertje en er moet brood op de plank. Ze ging onder meer naar Duitsland, waar ze werkte met Kurt Edelhagen en Bengt Hallberg. In Frankrijk trad ze enige malen op met Lester Young.

In Nederland treedt ze steeds vaker op met het trio van Pim Jacobs, die ze kende uit de band van Wessel. De jonge pianist bleek stapelverliefd op Rita. In 1960 trouwden ze. Bij deze gelegenheid reikte de burgemeester Pim en Rita ook het eerste exemplaar uit van hun elpee “Marriage in modern jazz”. Ze bouwde haar roem verder uit met concerten door heel Europa en zeer geslaagde langspeelplaten.
Ook in 1960 wonnen ze het jazzfestival van Juan les Pins, waarbij Rita werd uitgeroepen tot Europe's first lady of jazz.
Een jaar later won Rita haar eerste Edison, voor de elpee “Marriage in modern jazz”. Hij werd haar uitgereikt door cabaretier Wim Sonneveld.

In 1969 won ze haar tweede Edison, voor de elpee “Rita Reys Today”, en voor “best vocal performance of the year”

Sindsdien heeft de carriere van Rita Reys een grote vlucht genomen. Niet alleen jazz; samen met het orkest van Rogier van Otterloo maakte ze prachtige platen. Zowel haar vertolking van het repertoire van Burt Bacherach als dat van Michel Legrand resulteerde in een Edison en een Gouden Plaat. Later zette ze met datzelfde orkest ook nog George Gershwin en Antonio Carlos Jobim op elpee, wat ook weer resulteerde in Gouden Platen.

In de jaren ’80 keerde Rita terug naar de klassieke American Songbook-jazz. Ze maakte prachtige albums, zoals “Memories of you”, met een orkest o.l.v. Lex Jasper.

In 1985 kreeg Rita borstkanker, waar ze gelukkig snel bovenop wist te komen. Na wekenlang medische behandelingen en thuis zitten, gaf ze een grandioos optreden in een uitverkocht Concertgebouw. Niemand wist dat ze ziek was geweest, en daar was ook tijdens het concert niets van te merken.
In 1986 maakte Rita een kerstplaat: “Have yourself a merry little Christmas”, samen met het Pim Jacobs Trio, en het Metropole Orkest o.l.v. Rogier van Otterloo. Het zou het laatste album waarvoor ze samenwerkte met Rogier, die twee jaar later tot ieders spijt overleed.

Dat jaar was Rita ook genomineerd geweest voor de Bird Award. Ze zou hem uiteindelijk krijgen op het North Sea Jazzfestival van 1991, waar ze ook de American Songbook Award ontving. Naar aanleiding hiervan kreeg ze van de Amerikaanse ambassadeur in Den Haag een oorkonde uitgereikt, en maakte ze in 1992 twee dubbel-cd’s: “Rita Reys, The American Songbook”, volume 1 &2.

De American Songbook-albums zouden de laatste zijn die ze opnam met Pim. Bij hem werd in 1995 kanker geconstateerd. De tournee t.g.v. Rita’s 70e verjaardag werd afgeblazen, en er volgde een lang traject van medische behandelingen. Toch overleed hij, op 3 juli 1996. Hij was pas 61 jaar oud. Tien dagen na zijn overlijden nam Rita voor hem de Bird Award in ontvangt, waarbij ze toezegde “zoals Pim het wilde” terug te komen.

Een jaar later stond ze alweer te swingen op het North Sea Jazzfestival, samen met het trio van haar nieuwe begeleider Lex Jasper. Ook nam ze weer een plaat op: “Loss of Love, Rita Reys sings Henry Mancini”.

Ter gelegenheid van haar 75e verjaardag nam Rita nog een plaat op: “The lady strikes again”, waarop ze te horen is samen met het Lex Jasper Trio, het Cor Bakker Trio en het Rosenberg Trio. Ook nam ze een duet op samen met Mathilde Santing.

De documentaire "Rita Reys, last lady of jazz" schetst een intiem portret van deze jazzdiva.
Uitgezonden door de NPS op 20 december 1999
Regie en samenstelling : Jan Kelder
Productie: Marian van der Willigen

In 2003 vierde Rita haar zestig jarig podiumjubileum, met haar 17e North Sea Jazz-optreden, en een tournee langs Nederlandse podia. Wekenlang trok ze volle zalen, samen met o.a. pianist Peter Beets en drummer Joost Patocka.

In 2004 schreef ze samen met journalist Bert Vuijsje haar levensverhaal: “Rita Reys, Lady Jazz”. In augustus ging ze de studio in om een nieuwe plaat op te nemen. Samen met Peter Beets (piano), haar zwager Ruud (contrabas) en Martijn van Iterson (gitaar) nam ze 14 stukken op die ze nooit eerder vertolkte, zoals “I’m putting all my eggs in one basket”, “Devil may care” en “Hey there!”. De cd werd een hommage aan Pim, en kreeg dan ook de toepasselijke titel “Beautiful Love – A tribute to Pim Jacobs”. 20 November vierde Rita Reys haar tachtigste verjaardag met haar publiek, in het Pim Jacobs Theater in Maarssen.

In 2005 treedt ze samen met o.a. Peter Beets, Ruud Jacobs, Martijn van Iterson, Ferdinand Povel en Joost Patocka op. Ook werd tijdens een concert in het Bimhuis (Amsterdam) op 26 maart, een nieuwe cd gepresenteerd worden met zeldzaam en nooit eerder uitgebrachte opnames van Rita, uit de jaren '40, '50 en '60. De cd wordt uitgebracht door het Nederlands Jazzarchief, en is samengesteld door Bert Vuijsje.

2006: Als een dichter na zijn 80-ste nog gedichten schrijft en publiceert is dat bijzonder, maar niet uitzonderlijk. Voor een zangeres is het bijzonder én uitzonderlijk. Rita Reys, Neerlands enige jazzdiva is in haar 83-ste levensjaar still going strong - op het podium en in de studio. Er kwam een Japanse release zijn van "Rita Reys today" de legendarische plaat uit 1969. De laatste jaren treedt Rita Reys weer op in triobezetting en zingt ze repertoire uit het klassieke American Songbook. Op 26 oktober trad zij op tijdens het Swinging Amsterdam in het Rai congrescentrum.

Zie ook carrière van Rita Reys leest u in Rita Reys: Lady Jazz, geschreven door Bert Vuijsje en Rita Reys.
Verschenen bij uitgeverij Thomas Rap. ISBN 90 6005 531 4, NUR 661


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 175.