kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Psalter

Het effect dat de Reformatie op de muziek had was in Frankrijk, de Lage Landen en Zwitserland heel anders dan in Duitsland. Johannes Calvijn (1509-1564) en andere leiders van de Reformatie waren veel sterker dan Luther gekant tegen het behouden van elementen uit ceremonieel en liturgie van de katholieke kerk. Er bestond in die kringen een algemeen wantrouwen ten opzichte van de verlokkingen van kunst tijdens de dienst, en het zingen van niet-bijbelse teksten was zelfs uitdrukkelijk verboden. Dientengevolge was de enige belangrijke muzikale ontwikkeling van de calvinistische kerken die van de psalters: rijmende, metrische vertalingen van het Boek der Psalmen op melodieën die nieuw gecomponeerd waren of (in veel gevallen) afkomstig waren uit de volksmuziek of het gregoriaans.

In 1562 verscheen in Genève het belangrijkste Franse psalter, met psalmvertalingen van Clément Marot en Théodore de Bèze, en melodieën die waren verzameld of gecomponeerd door Loys Bourgeois (ca 1510-ca 1561). Tijdens kerkdiensten zong men de psalmen aanvankelijk zonder begeleiding en in unisono; voor godsdienstig gebruik thuis werden echter zettingen voor vier en meer stemmen gemaakt, met de melodie in de tenor of de sopraan, soms in de vorm van simpele harmonieën, soms ook in een tamelijk ingewikkelde motetachtige stijl.
Uiteindelijk ging men een aantal van de meer eenvoudige vierstemmige zettingen ook tijdens de dienst gebruiken.
De belangrijkste Franse componisten van psalmzettingen waren Claude Goudimel (ca 1505- 1572) en Claude Le Jeune; in de Nederlanden voerde Jan Pieterszoon Sweelinck de boventoon. Vertalingen van het Franse psalter verschenen in Duitsland, de Nederlanden, Engeland en Schotland, en de gereformeerde kerken in die landen namen ook veel van de Franse melodieën over. In Duitsland werden veel psaltermelodieën uitgewerkt tot koralen.

Over het geheel genomen zijn de Franse psaltermelodieën mild, intiem en enigszins ascetisch vergeleken met het stugge en energieke karakter van de meeste Duitse koralen. Aangezien de calvinistische kerken muzikale uitweiding veroordeelden werden de psaltermelodieën, in tegenstelling tot de lutherse koralen, maar zelden uitgebreid tot grotere muzikale vormen; ze lopen derhalve in de muziekgeschiedenis minder in het oog.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 316.