kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Popmuziek

[Eng. afkorting van popular music],

Nederlands Woordenboek: Hedendaagse populaire muziek => pop

Populaire muziek is van alle tijden. In de middeleeuwen en de renaissance zijn er al deuntjes die algemeen bekend zijn. Hoe die klonken weten we in veel gevallen nog omdat de melodieën zijn overgeleverd als psalmen, gezangen en kinderliedjes.

Popmuziek is geen populaire muziek. Popmuziek is wat in Amerika rockmuziek wordt genoemd. In Amerika staat popmuziek synoniem voor lichte muziek. Lichte muziek bestaat uit popmuziek maar ook uit jazz, country etc, en dus ook volksmuziek als Bauer, Hazes, BZN e.d.

Sociologisch is elke muziek die de jeugd tot de hare claimt, popmuziek.
Van popmuziek is dus pas sprake wanneer zich binnen de populaire muziek een aparte muziekcultuur voor jongeren aftekent. Dit gebeurt vooral in de jaren na de Tweede Wereldoorlog. In de loop van de jaren vijftig krijgen jongeren, voor het eerst in de geschiedenis, een eigen besteedbaar budget. Dat gaat op aan bromfietsen, nylons, sigaretten, snacks en grammofoonplaten (45 toeren singles).

Popmuziek is de verzamelnaam voor een zeer groot aantal populaire muziekvormen, zoals bijv. folk, rock 'n' roll, beat en soul. Maar meer specifiek betekent de term de Amerikaanse, en daarvan afgeleide Westeuropese, Aziatische, Afrikaanse, Zuidamerikaanse en Centraalamerikaanse rock 'n' roll uit de jaren 1950 en talrijke muziekvormen die daarvan zijn afgeleid.

radio en grammafoon
Met de uitvinding van de radio en de grammofoonspeler eind 19e eeuw wordt het mogelijk geluid vast te leggen en te verspreiden. Dit betekent een flinke stimulans voor de liedcultuur, die vooral in de jaren twintig en dertig een flinke vlucht neemt. Zie ook geluidsdragers.

1920-1930: De eerste elektrische gitaren worden in Amerika gemaakt.

Voor de popmuziek is de ontwikkeling van elektrische instrumenten, van de opname- en weergavetechniek en van de nasynchronisatie en daarnaast ook de commercialisering van het muziekgebeuren altijd zeer belangrijk geweest.

Bronnen van pop/rockmuziek
Vanaf 1900-1920 zijn er in Amerika vier muzikale stromingen te onderscheiden die nu als de 'roots' van de hedendaagse pop/rockmuziek kunnen worden beschouwd; blues, jazz, gospel (zwarte religieuze muziek), en country (blanke folkmuziek). Van deze vier is vooral de blues voor de popmuziek een belangrijke inspiratiebron gebleken.

blues
De blues is het wereldlijke lied van de zwarte Amerikaanse bevolking, dat zich ontwikkelde vanaf het einde van de negentiende eeuw. Het ontstond door versmelting van Afrikaanse en Europese elementen.
Het slavenlied waarbij het ritme en tempo werd bepaald door de lichaamsbewegingen ligt o.a. aan de vlues ten grondslag. Het 'werklied' werd gezongen door een voorzanger die werd afgewisseld door het koor.
We onderscheiden binnen de blues vijf hoofdstromingen: country blues, classic blues, Kansas City blues, rhythm and blues en Chicago blues.
Artiesten: B.B. King, Charley Patton, Lightnin’Hopkins, Ma Rainey.

rhythm & blues
Swing, jive, boogie woogie en country & western zijn na de tweede wereldoorlog populaire genres. In de nachtclubs in de grote steden klinkt soms zelfs Rhythm & blues. Rhythm and blues was en is vooral dansmuziek. Daarin verschilt het van de niet dansbare bebop, die zich in dezelfde periode ontwikkelde. Nieuw in de bezetting van de rhythm and blues-bands was de elektrische gitaar. Van alle bluesstijlen is de rhythm and blues het belangrijkste geweest voor de ontwikkeling van stijlen in de popmuziek.

1954-1960 Rock & roll
Na de jazz en blues als mainstreamvarianten ontstond in de Verenigde Staten in de jaren vijftig de rock 'n' roll. Deze blanke variant van rhythm & blues, ontstond parallel aan de ontwikkeling van de naoorlogse jeugdcultuur. Aan deze symbiose ontleende popmuziek haar aanvankelijke rebelse identiteit.

De rock and roll is in het begin van de vijftiger jaren ontstaan uit een samengaan van de zwarte rhythm and blues met de blanke country and western-muziek. Bekende rhythm and blues-hits als Shake Rattle and Roll van Big Joe Turner werden door blanke artiesten als Bill Haley gecoverd en aangepast aan de geldende blanke normen.

Popmuziek ontstond omdat de jeugd op zoek ging naar een eigen expressie - en identificatiemiddel. De 'zwarte' Rhythm and Blues’ sprak aan bij de jeugd! Handige producers sprongen hierop in door een aangepaste versie van populaire Rhythm and Blues muziek op de markt te brengen. ‘Schuine’ teksten werden vaak wat netter gemaakt. (Let wel, wat nu als R&B bekend staat, heeft weinig te maken met oorspronkelijke Rhythm and Blues.) Zo ontstond de Rock 'n' Roll.

Artiesten: Little Richard, Elvis Presley, Bill Haley, Jerry Lee Lewis, Fats Domino, Buddy Holly,

Bill Haley maakte in 1954 het nummer Rock around the clock, dat wereldberoemd werd. 1954 wordt daardoor nu meestal aangeduid als het ontstaansjaar van de rock & roll.
1956: Elvis Presley heeft zijn eerste hit met het liedje 'Heartbreak Hotel'.

Toen de blanken Bill Haley, Bo Diddley en vooral Elvis Presley met een ‘negerstem’ begon te zingen en Elvis daarbij ook nog zeer sexy met zijn onderlijf ging schudden was de popmuziek en het begrip popidool geboren. De aandacht van de jeugd was gewekt, de (blanke) ouders vonden het maar niks.

De eerste belangrijke zwarte rock and roll-artiest is Chuck Berry. De rock and roll-stijl is bij hem nog steeds gebaseerd op het twaalfmatig bluesschema. Zijn rock and roll-gitaarspel is vooral gebaseerd op het spelen van akkoorden op de bassnaren van de gitaar. Daarmee imiteerde hij de toen veel gespeelde piano-boogiestijl.

In 1959 richtte Berry Gordy het Motown-label op, startpunt voor vele soulartiesten.

1960 Amerika na rock'n'roll
Omdat muziek populair werd ontstond er ook een markt voor de muziek verkoop: de commercie. Al heel snel bleken niet meer de kwaliteit van de nummers centraal te staan, maar de oplagecijfers. De Rock and Roll raakt over het hoogtepunt heen, maar de handelaren hadden de smaak te pakken gekregen: Marktonderzoek moest helderheid geven hoe de muziekverkoop weer gestimuleerd kon worden. Een proces dat zich steeds weer zou herhalen. Een stijl ontstaat meestal in kleine groep. De commercie krijgt er lucht van en laat de muziek zodanig aanpassen dat meer mensen de stijl gaan ‘waarderen’. Niet alleen teksten werden ‘gekuist’, ook veel scherpe kantjes werden uit de muziek gehaald. Er ontstaan zelfs aparte stijlen van dergelijke nep-muziek: de ‘twist’, ‘surfmuziek’, ‘highschoolrock’.

1960-1961 Chubby Checker Twistrage
In 1963 ontstaat aan de Amerikaanse westkust de surfmuziek. Deze vrolijke ongecompliceerde muziek gaat over het rijke leven van jonge surfers in grote auto’s met mooie meisjes.
Bekende ‘surfers’ zijn The BeachBoys.

Met het – deels tijdelijk – verdwijnen van enkele van de grootste rock 'n roll-sterren (Presley in militaire dienst, Berry in de gevangenis, Holly verongelukt) leek de populaire muziek begin jaren zestig inderdaad weer commercieel te worden. Daarbij was er nog de high school pop die heerste, gebracht door frisse, (door de platenindustrie geselecteerde) ideale ‘schoonzonen’ en ‘schoondochters’. Aan deze situatie kwam een eind toen omstreeks 1963 de definitieve omwenteling in de popmuziek werd ingeluid met de komst van The Beatles en The Rolling Stones, die uit de diverse bronnen van de pop hun eigen opwindende muziekstijl creëerden. Deze beatmuziek veroverde in hoog tempo eerst West-Europa en daarna de Verenigde Staten.

Rock
Rond 1960 bestond het basisinstrumentarium van een rockgroep uit leadgitaar, ritmegitaar, basgitaar en drums. The Shadows was een van de eerste belangrijke Engelse groepen die in deze formatie optraden. Het geluid van leadgitarist Hank Marvin van The Shadows was toen het voorbeeld van alle gitaargroepen. Zeer belangrijk voor de ontwikkeling van de rockmuziek waren de Rolling Stones, de Beatles en de Who.

1963 The Beatles
Met de Beatles verplaatste het zwaartepunt van de popmuziek zich van de Verenigde Staten naar Groot-Brittannië. Ontstaan uit de ‘skiffle’, tamelijk ruig gezongen Engels/Amerikaanse volksliedjes met begeleiding van gitaren en allerlei soorten slagwerk (wasbord, tamboerijn, samballen) werd de Merseybeat uitgevonden. De groep ontwikkelde zich voortdurend. Experimenten met drugs leverden de meest fraaie ‘psychedelische’ muziek op.
De roots van de Beatles liggen vooral bij de rock and roll van Chuck Berry. Het rock and roll nummer Roll over Beethoven van Chuck Berry word door de Beatles op de plaat gezet. Verder gebruikten de Beatles de muziekstijlen van de rock and roll in hun eigen nummers: de gospel in Let it be, de twaalfmatige blues in Can't buy me love, en blues in Lady Madonna en dixieland in When I'm sixty four.
1962: The Beatles hebben hun eerste hit: het vrolijke liedje 'Love me do'. De band bestaat dan al zes jaar.
Please Please Me (1963) was het eerste grote succes voor de Beatles. De compositie is harmonisch gezien erg simpel en qua zang helemaal geïnspireerd door hun grote voorbeeld wat samenzang betreft, de Everly Brothers. In latere composities hebben de Beatles interessante harmonische vernieuwingen toegepast. Ze introduceerden bijvoorbeeld een harmonisatie met een akkoord waarvan de onderste toon steeds een halve toon daalt. Die harmonisatie is nu al klassiek in de pop/rockmuziek.

1967 Sergeant Pepper’s lonely hearts club band
Onder invloed van experimenten met LSD en marihuana én de invloed van de persoonlijke ontwikkelingen ontstaat de LP Sergeant Pepper’s lonely hearts club band. Een ware revolutie op het gebied van de popmuziek. Een eenheid van nummers die samen een hele show vormen. Popmuziek wordt echte kunst. Een LP vol stereo-effecten, veel muziekinstrumenten en doordachte teksten van Lennon en McCartney.

Engelse Rhythm & Blues Rock
Rolling Stones
De roots van de Rolling Stones liggen heel duidelijk bij de Chicago blues van bijvoorbeeld Muddy Waters. De naam Rolling Stones is afgeleid van een compositie die Rolling Stone Blues heet. Klassieke nummers van de Stones zijn It's All Over Now en Satisfaction.

The Who
The Who heeft vanaf begin zestiger jaren vanuit de rock and roll een volkomen eigen ontwikkeling doorgemaakt. Deze groep experimenteerde begin jaren zestig met geluiden, teksten en elektronica Pete Townsend, zowel gitarist als componist, introduceerde allerlei vernieuwingen in de popmuziek, zoals nieuwe harmonisaties (bijvoorbeeld in de rockopera Tommy).

Ook: Animals, The Kinks en Status Quo…

De blanke blues
De muziek van groepen als Fleetwood Mac (met Peter Green), de Cream (met Eric Clapton) en John Mayall’s Bluesbreakers was een regelrechte imitatie van de Cityblues uit de jaren dertig. Alleen werd de muziek nu met elektrisch versterkte instrumenten gespeeld.

1970: De laatste plaat 'Let it be' van The Beatles verschijnt.

Experimenten
In de jaren '60 ontwikkelde zich uit de popmuziek de zogenaamde rockmuziek (o.a. Rolling Stones en Rod Stewart and The Faces) en symfonische rock, en werd er flink geëxperimenteerd met nieuwe jazzstijlen. Men kan zeggen dat in die jaren de popmuziek weer contact zocht met haar roots, de blues en de jazz en in sommige gevallen ook met de klassieke muziek (Mike Oldfield, Frank Zappa).
Mede door de verdere verfijning van de basgitaar en de elektrische gitaar werd hier veel meegeëxperimenteerd. Uitingsvorm hiervan was onder andere Jimi Hendrix.
Ook ging de popmuziek op zoek naar haar extremen, zowel in stijl als levensstijl. Een populair voorbeeld daarvan is The Velvet Underground.
Er was een hausse aan singer-songwriters waarvan Bob Dylan een bekend mannelijk voorbeeld is en Melanie zijn vrouwelijke tegenhanger.

folk
Soul en folk waren twee belangrijke Amerikaanse stromingen. Soul, een eigentijdse rhythm and blues-variant, had zijn grootste troeven (artiesten) in o.a. The Supremes en Stevie Wonder. Terwijl folk zich ópenbaarde in singers/songwriters als Bob Dylan en Joan Baez. Mede onder invloed van deze laatsten, maar nog duidelijker door de Beatles, begon de popmuziek zich in de tweede helft van de jaren zestig in snel tempo te ontwikkelen. Teksten werden persoonlijker, composities ingewikkelder en langer dan de tot dan toe gebruikelijke twee à drie minuten. Terwijl de instrumenten bijna alleen maar (bas)gitaar en drums meer waren, vond er in deze periode weer een uitbreiding plaats door middel van toetsinstrumenten (piano, elektronisch orgel), synthesizer en saxofoons. De elektrische gitaar bleef echter het dominante instrument in de popmuziek.

Bob Dylan
Bob Dylan begon rond 1960 als straatzanger in New York en werd spoedig bekend om zijn scherpe teksten (protestsongs). Zijn tweede LP met oa Blowin’ in the wind maakte hem wereldberoemd. Zijn muziek richt zich tot de jongeren maar behoort eigenlijk niet tot de popmuziek. Hij begeleidt zichzelf namelijk op een gewone gitaar. In 1966 verandert hij plotseling van stijl door met de popgroep The Band op te treden. Veel van zijn fans nemen hem dat kwalijk. De stijl die nu ontstaat noemt men folkrock. Deze folkrock ontwikkelt zich tot een belangrijke stroming binnen de popmuziek. Zelfs in Nederland werden zijn liedjes bekend door de vertalingen van de Nederlandse protestzanger Boudewijn de Groot. Bob Dylan gaf de Amerikaanse popmuziek een nieuwe injectie door zijn teksten en melodieën. De mensen die hem navolgden noemen we met een verzamelnaam singers-songwriters omdat ze hun eigen liederen schrijven en uitvoeren. Enkele belangrijke singers-songwriters zijn Neil Young, Carole King, John Denver, Simon & Garfunkel en Randy Newman.

1965-1970 Underground & Flower Power
Het woord underground betekent dat de nieuwe muzikale stromingen en de nieuwe houding van de jeugd zo maar uit het niets te voorschijn kwamen. Ondanks dat werd de muziek vaak door officiële radiostations en platenmaatschappijen genegeerd. Zo kregen een aantal acts een wat stiekem en zeker oncommercieel karakter, wat door de naam 'underground' getypeerd wordt.

De undergroundmuziek is sterk verbonden met de hippiecultuur van de zestiger laren en gebruik van drugs als LSD. Er werd veel gebruik gemaakt van elektronica Niet alleen muziek is een onderdeel van deze beweging, maar vooral ook een nieuwe levens- en wereldbeschouwing van de jeugd. Er kwam een soort surfmuziek van groepen als The Beach Boys en mede door de protestsongs uit de folkmusic ontstaat er bij de jeugd een mentaliteitsverandering die de nadruk legt op ‘lief zijn voor elkaar’ ( flower-power ). Dit was het begin van de hippiecultuur. De onder invloed van drugs – met name LSD – tot stand gekomen muziek, het werd een soort vrede en liefde muziek.

Voor het eerst sinds de Beatles had Amerika weer de leiding in de popmuziek. In de tijd van de underground ontstaan bijvoorbeeld de Doors, Frank Zappa and the Mothers of Invention, de Byrds, de Mama’s and Papa’s, Jefferson Airplane, Pink Floyd etc.

1966-68 Psychedelische rock,

In deze tijd vonden ook de grote popfestivals plaats zoals Woodstock en Kralingen.
1967 Montery Pop
1969 Woodstock
1970 Pinkpop

The Doors
Maar het hippiedom had ook een donkere kant, dit waren The Velvet Underground en The Doors, onder leiding van de zanger/dichter Jim Morrison. Hij is vroeg gestorven door druggebruik, dat was het einde van een droom.

Al deze groepen maken in wezen verschillende muziek. De underground is dus geen muziekstijl, maar een periode waarin een heleboel nieuwe muziekstijlen ontstaan. Deze vernieuwingen hebben ook te maken met de ontwikkeling van de elektronica in de muziek en de vermenging van popmuziek met country & western, jazz en zelfs klassieke muziek. De underground beweging zorgt er voor dat de popmuziek zich tot een volwaardige vorm van kunst ontwikkelt. Deze betere soort popmuziek kwam op LP beter tot zijn recht dan op een single. De nummers waren langer en vooral ingewikkelder. We komen dus terecht in het LP tijdperk en er worden steeds minder singles verkocht.

synthesizer
1968/1969: De eerste synthesizers worden gebouwd. Ze zijn nog niet zo goed, maar zullen heel belangrijk voor de popmuziek worden.

De nieuwe stijlen in de undergroundperiode kunnen we verdelen in hardrock, Progressieve popmuziek, Combinatiestijlen en Southern rock.

Amerikaanse Rhythm & Blues Rock
hardrock
In 1967 ontdekte een van de leden van de Animals Jimi Hendrix. Hij werd naar Engeland gehaald en formeerde daar de eerste hardrockgroep. In dezelfde tijd richtte Eric Clapton zijn groep de Cream op. Bestaande groepen als de Who en Status Quo veranderden hun sound langzaam ook in hardrock. Enkele bekende groepen uit de Engelse hardrock zijn: Led Zeppelin, Black Sabbath, Deep Purple, Rod Stewart en de Faces. De hardrock ontstaat ook in Amerika in dezelfde tijd en op dezelfde wijze, uit de rhythm & blues. Het levert wat minder bekende groepen op zoals ZZ-top, Grand Funk Railroad en later Van Halen.

Jimi Hendrix
In de zestiger jaren word er in de elektronische avant-gardemuziek veel geëxperimenteerd. De muzikanten speelden geluiden af op een andere snelheid dan de snelheid waarmee ze opgenomen waren, of van achter naar voren, of maakten gebruik van concrete geluiden als vliegtuigen, treinen, applaus en gelach. Jimi Hendrix breidde het geluid van de elektrische gitaar uit met dergelijke geluiden en effecten en introduceerde daarmee deze nieuwe technieken in de popmuziek. Zijn And the Gods made Love (1968) is een puur stukje elektronische muziek. Voor de popmuziek van die tijd was dat ongekend.

Hard rock - Heavy metal
Hoewel Black Sabbath met Ozzie Osbourne vaak als beginpunt van de hard rock wordt genoemd liggen de roots eigenlijk al eerder. Belangrijke namen in dit verband zijn The Jimmy Hendrix Experience en Cream met Eric Clapton. Hard rock is sterk gitaargericht. De basis wordt gevormd door de blues en de bluestoonladder. De allereerste groepen zijn Led Zeppelin, Black Sabbath en Deep Purple. Een beroemd nummer is We're gonna groove (1969) van Led Zeppelin met gitarist Jimmy Page. In Engeland wordt deze groep als de opvolger van Cream beschouwd. Hard rock wordt nog steeds door ontelbare groepen gespeeld. Een kleine opsomming; AC/DC, Grand Funk, Free, Kiss, Whitesnake, Status Quo, Uriah Heep, Wishbone Ash tot en met de heavy-metalgroepen van nu zoals Guns 'n Roses en Metallica.
Nederlandse hard-rockgroepen uit de beginperiode zijn Golden Earring, Normaal, Bodine, Diesel, Picture en Teaser.

Progressieve popmuziek (experimentele pop)
Deze term wordt sinds 1968 gebruikt om er popmuziek mee aan te geven die sterk afwijkt van de hitparadepop. De belangrijkste figuren in Amerika zijn Frank Zappa and the Mothers of Invention. Zij experimenteren met vreemde akkoorden en provocerende teksten. Er komen allerlei geluidseffecten voor op hun LP’s. In Engeland werd vooral geëxperimenteerd door de groep Pink Floyd. Hun muzikale hoogtepunt vormt het werk ‘Atom heart mother’ uit 1970. Daarna zijn ze langzaam teruggevallen naar normalere hardrock (the Wall).

Jazzrock en Bigbandrock.
Door invoering van blaasinstrumenten en jazz-achtige solo’s in zeer lange instrumentale nummers en ingewikkelde maten en ritmes ontstaat de jazzrock. De muziek is door zijn complexiteit slecht geschikt voor een kleine groet. Beroemde groepen zijn: the Nice, Soft Machine, Emerson Lake and Palmer, Yes, Herbie Hancock. De bigbandrock is een commerciëlere vorm van jazzrock. Groepen zijn Chicago, Blood Sweat and Tears, Santana, Kid Creole and the Coconuts. Opvallend is dat commerciële vormen vooral uit Amerika komen en de niet-commerciële uit Engeland.

Classic rock / Symfonische pop.
- Als popgroepen gaan optreden met begeleiding van een symfonieorkest, ontstaat de symfonische rock of classic rock. Dit gebeurt zowel in Amerika (Neil Young, Randy Newman), als in Engeland (Moody Blues, Procol Harum, Deep Purple). Sommige groepen haalden zelfs violen in de groep zoals ELO.
- In Engeland ontstond een stijl die het symfonisch effect bereikt door de synthesizer een bombastische strijkerspartij toe te bedelen. De eerste groep die dat deed was de Nice en Pink Floyd. Later ook Genesis en Gentle Giant. Ook de Nederlandse groep Earth and Fire gebruikte veel synthesizers om hun muziek symfonisch te laten klinken.
- Tenslotte is er nog een derde manier om classic rock te doen ontstaan en wel door klassieke muziekstukken in een modern jasje te steken. Dat levert meestal instrumentale muziek op. E,L & P maakte bijvoorbeeld een prachtige bewerking van de Schilderijententoonstelling van Modest Moessorgski.

Vanuit de underground van de zestiger en zeventiger jaren hebben zich de symfonische rock, new age en cyberpunk ontwikkeld.

Countryrock
Deze stijl komt overeen met de moderne country & western, maar gebruikt normale popteksten in plaats van de bekrompen rechtse kleinburgerlijke country & western songs (the Byrds, Flying Burrito Brothers, Emmylou Harris, Linda Rondstadt, Poco, the Band, Eagles, Crosby Stills and Nash). De stijl blinkt uit door prachtige meerstemmige zangpartijen en gitaarsolo’s

middle of the road pop
Na 1968 komen de eerste reacties op de undergroundstijlen. Veel popmusici vonden dat de popmuziek te ingewikkeld, te elitair en te experimenteel was geworden. Als reactie kwamen er vooral uit het zuiden van Amerika groepen die uitblonken door eenvoud.
Er komt een splitsing in de soort luisteraars naar popmuziek: de echter liefhebbers van de beter muziek en de luisteraars naar simpele pop voor jongeren. Deze simpele pop bestaat uit verblankte soul, waar je lekker op kunt dansen, en eenvoudige liedjes door groepen als de Monkees (imitatie van de Beatles), de Partidge Familiy, de Osmond Brothers. Deze doorsnee popstijl wordt ook wel middle of the road genoemd of mainstream –pop.

1960 Soul
Soul is ontstaan door imitatie van de schreeuwende predikanten-gospel en is een heel apart soort rhythm & blues. De invloed van die predikanten is duidelijk aanwezig bij Little Richard die nog tot de rhythm & blues wordt gerekend. Bij James Brown en Otis Redding spreekt men van soulmuziek.
Toen de hippiebeweging grote invloed had en men muzikale experimenten ondernam, volgde er een roep om eenvoudige amusementsmuziek. De negro spiritual (tijdens de slavernij door de negerbevolking aangepast christelijk kerklied) sprak wel aan, maar moest aangepast worden. De blinde zanger Ray Charles was eigenlijk de eerste die als in 1954 gospelsongs veranderde in popmuziek. Het lied ‘My Jesus is all the world to me’ veranderde hij in ‘ My woman is all the world to me’, en niet 'my Lord', maar 'my love'. Omdat men vooral danste op Soul, kwam de nadruk te liggen op de dansbare elementen van de muziek: ritme en herhaling. Soul is een muziekstijl die dicht bij de blues en de gospel staat.
De allereerste soul die in Memphis, in het zuiden van Amerika, ontstond is een reactie op de producermuziek die veel te doordacht en uitgekiend was. De voornaamste platenmaatschappij van deze eerste soulgolf was Stax. Beroemde artiesten waren: Aretha Franklin, Wilson Pickett en Otis Redding. Het studio-orkest bestond uit de groep Booker T and the MG’s en de blazerssectie The Markeys. Deze memphissound klonk zeer ritmisch, bluesachtig en primitief.
Vanuit de soul hebben zich achtereenvolgens funk, disco, rap en hiphop ontwikkeld.

Motownsound 1965
Tot de belangrijkste soulrivaal behoorde de maatschappij Motown in Detroit. Dit was een typische producerstijl, het geluid was blanker en zoeter. Motown had vooral zanggroepen zoals de Supremes, de Temptations, de Four Tops, Martha and the Vandellas. Maar ook enkele solozangers zoals Marvin Gaye en de beroemde Stevie Wonder. Deze laatste werd ontdekt op twaalfjarige leeftijd door de eveneens blinde zanger Ray Charles. Hij neemt een heel aparte plaats in bij Motown omdat hij alles zelf doet, zonder inmenging van producers. Veel artiesten uit de motownsound zijn nog steeds beroemd, al zijn ze dan een solocarrière begonnen zoals bijvoorbeeld Michael Jackson van de Jackson Five, of Diana Ross van de Supremes en natuurlijk Lionel Richie van de Commodores.

Philadelphiasound 1970
Een derde soulgolf vormde het label Philadelphia International, dat de soulmuziek al bijna transformeerde tot discosound. Ook dit label had een studio-orkest dat alle artiesten begeleidde, het orkest had ook een instrumentale hit met een nummer dat de veelzeggende titel droeg ‘ the Sound of Philadelphia’ (TSOP). Het orkest heette ‘Mothers, Fathers, Sisters and Brothers’ (MFSB).
Beroemde artiesten waren de Tramps en de Three Degrees. Omdat de laatste twee soulgolven nogal rustige nummers bevatten met grote orkestbegeleiding inclusief strijkers, spreken we ook wel van soft soul.

In de echt ouderwetse soulmuziek zorgt het slagwerk voor een strakke, monotone en hypnotiserende begeleiding, waarbij elke tel wordt geaccentueerd. Vanaf 1963 werd de soul ook onder de blanke jeugd de populairste stroming in de popmuziek. Dat duurde tot 1975. Soul werd vooral in discotheken gedraaid omdat je er, net als bij alle negermuziek, lekker op kon dansen.

Jaren 70 Hitparadepop en Albumrock
De ontwikkelingen waren te snel gegaan. Het leek alsof men uitgeput raakte van het zoeken naar nieuwe stijlen. De jeugd wil weer gewoon dansen en legt de moeilijke popmuziek naast zich neer. In de jaren 70 werd 'disco-muziek' heel populair.
Daarnaast deed ook 'symfonische rock' het goed. Dat was ingewikkelde rockmuziek, vaak met heel veel verschillende instrumenten (soms zelfs hele orkesten). Voorbeelden daarvan zijn Queen, Pink Floyd en Genesis. Popmuziek waaiert in verschillende stijlen uiteen en er ontstaat een verschil tussen hitparadepop en albumrock. In deze tijd was er ook nog de glitterrock.
In de hitparade is het een komen en gaan. De popindustrie draait op volle toeren. Vaak zijn het eendagsvliegen, groepjes die na een of twee hits weer verdwijnen. De beroemdste hitparadegroep na 1970 is ongetwijfeld ABBA.

Funk
Soul ontwikkelde tot Funk, een ritmischer variant. De elektrische gitaar speelt op een droge spitse en puntige manier. Het slagwerk wordt uitgebreid met andere ritme-instrumenten zoals conga’s, rototoms e.a. Het ritme wordt daardoor opzwepender en puntiger. Omdat de baspartij in Funkmuziek erg belangrijk was, nam men deze muziek met een groter basvolume op. Dit stelde hoge eisen aan de apparatuur van de geluidsapparatuur. Opvallend wordt de manier waarop de bas wordt bespeel nl. een combinatie van slaan en trekken. Vooral de blanke funkgroep Level 42 bezit deze techniek. Funkgroepen zijn Cool and the Gang, Earth Wind and Fire. Funk wordt nog steeds veel gedraaid in discotheken als een variant van de disco. Veel blanke groepen zijn in de jaren tachtig funk gaan spelen. De gebruiken dan wel rages zoals rap, electric boogie en scratching zijn eigenlijk uitvloeisels van de funk.

Glitterrock
Bij glitterrock ging het niet echt om de muziek maar meer om het uiterlijk. Belangrijke kenmerken waren: bizarre make-up, opvallende kleding en flitsende lichtshows. Bekende 'glitterrockers' waren Roxy Music, T-rex, David Bowie, Elton John, Kiss en Alice Cooper.

Softrock en easy listening.
In de hitparade en op LP’s komen nogal wat muziekjes voor die vooral mooi, melodieus en romantische klinken. Vaak worden ze voortreffelijk meerstemmig gezongen ( close harmony ). De groep van Paul McCartney ‘ Wings’, De Carpenters, Bread, America, Kansas en vele anderen behoren tot deze softrock-stijl.

Electronic rock en synthesizerpop
In 1972 verschijnt voor het eerst een synthesizernummer in de hitparade: Popcorn. Er ontstaan nu groepen die voornamelijk met synthesizers gaan werken. De stijl is afgeleid van symfonische rock. Groepen waren Yes, Kraftwerk, ELO en E,L & P. Synthesizerpop is in de jaren tachtig een belangrijke popstroming. Denk aan namen als Human League, Orchestral Manoeuvres in the Dark, Depeche Mode, Jean Michel Jarre en Ultravox.

1975 Reggae
Reggae is de echte muziek van de zwarte bevolking van Jamaica De muziek is een boodschap. Deze boodschap had van alles te maken met de gevoelens van de bevolking van Jamaica De meeste reggaemuziek heeft ook een plaatselijk dialect. Reggae werd in de zeventiger jaren bekend omdat de ‘’black power beweging’’ in Amerika kwam. Instrumenten die bij deze muziekstijl werden gebruikt waren: basgitaar, sologitaar, keyboard en slagwerk. Een bekende reggae artiest is Bob Marley
De eerste artiesten die in 1970 de wereld veroverden met reggae waren Desmond Dekker en vooral Jimmy Cliff. Na 1975 komt echter de grote doorbraak met Bob Marley & the Wailers, Peter Tosh en Third World. De reggae heeft daarnaast grote invloed op de popmuziek in het algemeen. Veel groepen verwerken het ritme in hun muziek.

Disco
De funk werd aangepast aan de behoefte van de discotheken. En omdat platen draaien goedkoper was dan live optredens aanbieden, kwam de nadruk te liggen op de opnames. Gevolg: een discohit hoefde niet live uitvoerbaar te zijn: de opnametechniek werd steeds belangrijker. De muziek moest tot dansen stimuleren. Ook het laatste beetje emotie dat nog in de popmuziek aanwezig was werd er nu uitgehaald. Een vaak ‘erotisch’ sfeertje ontstond door de gilletjes en de kreuntjes tegen een zich eindeloos herhalende machinaal klinkende achtergrond.
Door de enorme ontwikkeling van podiumapparatuur werden de optredens helaas niet goedkoper. In discotheken werd het ontbreken van live optredens met een goedkoper alternatief opgelost. Spectaculaire lichtshows, laserstralen, zeepbellen en rookmachines met daarbij nog een flinke discodreun moet de nodige afleiding brengen. Het enige live-artikel in de disco’s is de discjockey die met zijn vaak (irritant) opzwepende stem de muziek aan elkaar kletst.
Disco wordt daarmee de belangrijkste voorloper van hiphop en House als dansmuziek.
Artiesten: Three Degrees, Abba, Barry White, KC & the Sunshine Band, Donna Summer, Gloria Gaynor.
Het aanpassen van de bas in de Funkmuziek aan de eisen die de apparatuur in danszalen stelde, is een voorbeeld van de invloed van commercie op muziek: hier wordt de muziek ondergeschikt gemaakt aan de afspeelapparatuur. Behalve de techniek werd ook het uiterlijk belangrijk. Een 'discofreak' diende zich aan codes te houden wat betreft kleding, haardracht en dansbewegingen. Belangrijke discosterren (Film: Saturday night fever) werden het voorbeeld voor de jeugd. (Tegenstanders van Discomuziek toonden hun aversie door zich afwijkend uit te dossen.) Producers bepalen de sound en groepen hebben zelf geen inbreng (Boney M, Village People, Eruption, Centerfold, Amanda Lear). Speciaal voor de disco is een nieuw type plaat op de markt gebracht, de maxisingle, ook wel 12 inch genoemd. Die duurt ca 8 minuten zodat je lekker lang door kunt dansen.

1975 Eerste videoclip!
Het nummer 'Bohemian Rhapsody' van Queen was te ingewikkeld om te playbacken. Het had zó veel stemmen dat ze het niet konden playbacken. Dus bedachten ze iets anders: ze maakten een filmpje bij het nummer, en stuurden dat naar alle muziekprogramma's. Het was de eerste videoclip!

Eind jaren zeventig bestendigt de synthesizer zijn rol in de popmuziek. Er ontstaan speciale bands rond dit instrument (Kraftwerk, Roxy Music met Brian Eno) en het komt veel terug in de hitparades, mede door de disco. Dan is het al lang geen schande meer om lange nummers te maken zonder tekst en dan ook nog goed te verkopen, zoals Pink Floyd geregeld liet zien. De invloeden van bands als Pink Floyd, Genesis en Rush bleven tot ver in de jaren 80 en soms ook 90 doorklinken door progrockbands als Marillion (bekend van de single Kayleigh) en Porcupine Tree.

Punk
Punk rock is ontstaan rond 1976 als reactie op de situatie in de rockmuziek en de maatschappij met hun veel te fraaie romantische easy listening-muziek en symfonische pop. Er was bij de punkmuzikanten veel weerstand tegen superstars als Mick jagger en Rod Stewart. De teksten van de punkgroepen gaan over anarchie, werkloosheid, de plastic TV-cultuur, verveling en gebrek aan toekomst. Ook alcohol en drugs zijn belangrijke onderdelen van de punkcultuur.
Origineel bestond de punk al in de jaren zestig met o.a. Iggy Pop en the Stooges als bekendste voormannen. Ook de beginjaren zeventig kenden een Britse exponent van punk in The Faces, even wild en hard, maar dan wel met onderlegde muzikanten waarvan we de vijf leden terugvinden in verschillende prachtige rockbands. Punk-rockstukken worden vaak snel tot zeer snel gespeeld. Recht-toe-recht-aan muziek: ritme, drie akkoorden, wilde bewegingen. De dans bij deze muziekstijl was de zogenaamde "pogo-dans"; het zo hoog mogelijk op en neer en tegen elkaar opspringen. De belangrijkste punkgroepen waren de Sex Pistols met Johnny Rotten die echter maar een kort leven beschoren was, The Stranglers en Blondie.
Punk Rock zorgde voor een vernieuwing in het modebeeld: gescheurde kleding en deels kaalgeschoren hoofden met hanenkammen gaven uiting aan de onvrede van kansarme Engelse jongeren. Al gauw werd deze vernieuwing ingepast in de mode (en hingen de voorgescheurde T-shirts in de winkels). Kleding voorschriften zouden vooral ook voor de Hardrock-, hiphop- en houseliefhebbers gaan gelden. Belangrijke popsterren kunnen zelfs zoveel invloed uitoefenen op het modebeeld dat er een algemene voorbeeldfunctie ontstaat.

new wave
De muziek na de punk wordt wel new wave genoemd, als de nieuwe golf. Deze benaming komt snel synoniem te staan met de zwaar melancholische tegenhanger van de punk. De muziek werd zeker beter geproduceerd dan de eerste punk, maar de teksten verloren het shockerende karakter. Die gaan weer over 'your hair is beautiful'-love-relationship. Groepen als de Boomtown Rats, Blondie, The Pretenders en Graham Parker and the Rumour haalden het scherpe en het maatschappijkritische uit de punkmuziek, zowel in de teksten als in de muziek.
De new wave kent een groot aantal stijlen en bands. We noemen een vijftal belangrijke: Blondie, met veredelde punk; Elvis Costello, die teksten van hoog niveau schreef; The Police, een groep die witte reggae maakte; de sterk avant-gardistische groep Devo; en Talking heads, waarvan de muziek Braziliaanse invloed laat zien.
En dan heb je nog The Cure, The Smiths, U2, Siouxie and the Banshees en de Joy Division. Duran Duran was een van de bands die de popmuziek mengde met een uitgekiend imago en geweldige videoclips.

MTV
MTV startte in 1981.
Videoclips waren zo'n groot succes, dat ze niet alleen in gewone muziekprogramma's kwamen. Er kwamen tv-zenders die de hele dag niks anders deden dan videoclips draaien.

supersterren
Dan komen de jaren 80. Dat is de periode van de supersterren. Popsterren zoals Michael Jackson, Prince en Madonna worden ongelooflijk beroemd en hadden heel veel succes.

1982: Michael Jackson maakt de meest verkochte plaat aller tijden: 'Thriller'. Over de hele wereld zijn er meer dan 45 miljoen Thriller-platen verkocht! Niemand verkocht er ooit zo veel...

De artiest begint een andere plaats te krijgen: waar vroeger de componist van belang was, is tegenwoordig muziek- en tekstschrijver minder bekend dan uitvoerder. Madonna is daar een goed voorbeeld van. Een oude hit van Don McLean brengt zij uit en bereikt daarmee een hoge notering in de hitparade. Zij dankt deze notering nauwelijks aan een toegevoegde muzikale meerwaarde. Het toenemende belang van het visuele element tenslotte komt tot uitdrukking in de videoclip Een videoclip kan variëren van een registratie van de uitvoering van de popsong tot een korte film die in meer of mindere mate verband houdt met de tekstinhoud van de song. Maar daarover elders meer.

house
1988/1989: Er wordt voor het eerst een nieuw soort muziek gedraaid in de Warehouse Club in de Amerikaanse stad Chicago. Van die club komt ook de latere naam 'house'.
In de dansmuziek tekent zich een nieuw genre af: house. Eerst in de clubs, daarna op grootschalige feesten en in discotheken.

Eind jaren tachtig ontstaan typische dansmuziekstijlen die in later jaren een grote invloed laten gelden: acid en house. De zware techno beat, een enorm volume en drugs staan model voor tal van stijlen die in de jaren erna ontstaan. Ook de gitaar herleeft in de noise en grunge, vooral door de opkomst van Sonic Youth en de Pixies.

grunge
De jaren negentig beginnen met het vervolg van de grunge. De stroming lokaliseert zich vooral in Seattle, rondom de band Nirvana en haar charismatische voorman Kurt Cobain. Deze band neemt stadsgenoten als Pearl Jam en Soundgarden mee in haar succes. Gedurende de jaren negentig verplaatst het centrum van de rock zich naar Groot-Brittannië door de opkomst van de britpop. Met deze 'Beatlesmuziek in een nieuw jasje' worden vooral Oasis en Blur bekend.

hitparadepop
Tegelijkertijd is er ook een wijd scala aan hitparadepop. In het begin van de jaren negentig wordt onder meer het Nederlandse 2 Unlimited en Italiaanse Cappella hiermee bekend. Later weten ook onder meer Take That, de Spice Girls en Britney Spears voor hypes te zorgen.
1995: De Spice Girls veroveren de wereld. Zowel jongens als meisjes vinden de meidengroep stoer. Girl Power! Rond de eeuwwisseling is het vooral een moderne variant van R&B en hiphop die de hitparades domineert, aangevoerd door acts als Destiny's Child, R. Kelly, Dr. Dre en Eminem.

Aan het eind van de jaren negentig ontstaat er een stroming die geclassificeerd wordt als 'post-rock', als reactie op de hardrock-revival in het begin van de jaren 90.
Vlak na de eeuwwisseling is er in alternatieve kringen ook ineens sprake van een groep bands die alle snufjes laten vallen en teruggrijpen naar de recht-toe-recht-aan rock van helden van weleer zoals de Velvet Underground. De belangrijkste bands van dit genre zijn The White Stripes, The Strokes en The Vines.

fusion
In de fusionstijl van de laatste jaren is sprake van een vermenging van jazz, rock, funk, reggae, folk en Latin-American stijlen. Bekende groepen zijn Spyro Gyra, The Yellowjackets en Steps Ahead.
Jazz-rock en fusion liggen dicht bij elkaar; de jazz-rock is ontstaan vanuit de jazzmuziek, bij de fusion zijn het de popmuzikanten die elementen uit de jazz gebruiken.

idols
Met behulp van televisieprogramma's als Star Academy en Idols proberen platenmaatschappijen vanaf 2001 nieuw zangtalent en vooral inkomsten aan te boren. Met name Idols levert wereldwijd allerlei noteringen in de hitparades op.

Allerlei dancefestivals komen op of beginnen steeds grotere vormen aan te nemen. Zo kent men in België I Love Techno en in Nederland ondere andere Sensation, Dance Valley en Lovefields. Ook Belgische trancegroepen als Milk Inc., Sylver en Nederlandse trance-DJ's als DJ Tiësto, Armin van Buuren en Ferry Corsten worden bekend.

MP3 en Internet

popmuziek 1 2 3
www.ru.nl Youthculture


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 315.