kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Pjotr Tsjaikovski

Tchaikovsky 1874

Victor Costa, zesde symfonie, "Pathétique"

Russische componist, geboren 7 Mei 1840 Votkinsk - overleden 6 november 1893 Sint-Petersburg. Wie zijn vrolijke balletmuziek hoort, kan niet vermoeden dat het leven van Peter (Pjotr) Iljitsj Tchaikovsky een groot tranendal was. De grote Russische componist kon en mocht zichzelf niet zijn. Hij werd zelfs tot zelfmoord gedwongen...

Naamsvarianten: Tsjaikovski, Tsjaikovsky, Tsjaikowski, Tchaikovsky, Tschaikowsky,

Biografie
Peter Tchaikovsky was het tweede kind van een welgestelde mijndirecteur. Zijn familie had helemaal niets met muziek en de eerste muzikale indrukken kreeg de jonge Peter via een zogenaamd 'orchestrion', een enorme speeldoos die een heel orkest kon nabootsen en zelfs instrumentengroepen apart (door ene Kaufman te Dresden geconstrueerd) meegebracht door zijn vader van een van zijn reizen. Van zijn vierde jaar af laafde hij zich daaraan met melodieën van Mozart, Bellini en Donizetti; zijn verdere leven lang zou déze Mozart van de wijsjes uit Don Giovanni een lichtend voorbeeld voor hem zijn.
Op zijn tiende jaar kwam er nog een geweldige muzikale belevenis bij: een opvoering van Een leven voor de tsaar van Glinka, die hij mocht bijwonen als troost voor het tranenrijke afscheid van zijn moeder, die hem naar Petersburg had gebracht voor zijn eerste officiële schoolgang.
De scheiding van zijn moeder viel de bijzonder gevoelige jongen zo zwaar dat hij aanvallen van zware depressies kreeg. Hij zou hier zijn leven lang door geteisterd worden.

Voorbereidingen tot de dorre rechtenstudie werden enigszins verzoet met piano- en zanglessen, die echter leidden tot de raad van de leraar aan de ouders vooral van muzikale vakstudie af te zien wegens gebrek aan talent. Zo bleef de 19 jarige elegante en modieuze ambtenaar op het ministerie van Justitie voorlopig dus een 'dilettant'.

Toen Anton Rubinstein in 1862 in Petersburg een muziekschool stichtte, schreef Tchaikovsky zich als een van de eersten in. Hij werkte hard en schreef soms op één door Rubinstein opgegeven thema 200 variaties om te laten zien wat hij kon. In 1865 deed hij een goed eindexamen, met een zilveren medaille voor de verklanking van de Ode An die Freud van Schiller.
In diezelfde tijd werd tot zijn grote vreugde één van zijn prilste composities in het openbaar uitgevoerd door Johann Strausz Jr. en zijn Weense orkest in het Pawlosk park.

Nicolaas Rubinstein (Anton Rubinsteins jongere broer) haalde Peter toen naar Moskou als theorieleraar aan de muziekschool die hij op zijn beurt in Moskou had gesticht. Nicolaas' hoede, die zich zelfs uitstrekte tot nachtelijke gezelligheid, kaartspel en drinkgelag, betekende voor hem zowel introductie bij het Moskouse artistieke leven als muzikale dwingelandij en onverdraaglijke tijdroof.
Het karige maandsalaris van 50 roebel werd aangevuld met inkomsten uit lessen. De mogelijkheid tot componeren werd gevonden in menig koffie-huis bezoek.

Van 1872 tot 1876 werkte Tchaikovsky parttime als muziekrecencent voor de 'Moskouse Tijdingen'.
Het lijkt er overigens op dat hij zelf zijn grootste criticaster was, want menig compositie eindigde bij hem in de prullenbak.

Zijn hele leven heeft Tchaikovsky geworsteld met zijn homoseksuele geaardheid, een halszonde in Rusland in die tijd. De enige vrouw die hem ooit bekoorde was de zangeres Désirée Artôt. Hij had met haar willen trouwen, maar de weerstand tegen de verbintenis was groot en Artôt trouwde plotseling met een ander.

De emotionele problemen bleven komen: een ex-leerlinge, Antonina, werd verliefd op Tchaikovsky en dreigde met zelfmoord als hij niet met haar trouwde. Mede omdat de geruchten over zijn vermeende homosexualiteit steeds sterker werden deed hij dat. Twee maanden later vroeg hij, totaal ingestort, zijn scheiding aan en deed hij een zelfmoordpoging.

Zijn succesvolste relatie was platonisch. Een bewonderaarster, de rijke weduwe Von Meck, deed hem 'n voorstel: ze zouden elkaar schrijven, maar niet ontmoeten. Zo bleven ze een fantasiepersoon voor elkaar die niet werd verpest door een ontnuchterende werkelijkheid. Zij betaalde hem 13 jaar lang een salaris.

Tchaikovsky leefde inmiddels van z'n muziek en werd nu minder afhankelijk van zijn weldoenster. Zijn muziek sloeg aan in heel Europa, en zelfs in de Verenigde Staten. Toch was de componist mensenschuw en neerslachtig. Toen de weduwe stopte met schrijven, zonk Tchaikovsky helemaal in een diep gat. Hij was zijn emotionele uitlaatklep kwijt.

Op 28 oktober 1893 ging Tchaikovsky's zesde symfonie, bijgenaamd 'Pathetique', in première. De symfonie weerspiegelt de wanhoop van de componist, dreigend en dramatisch. Kort daarna zou Tchaikovsky, volgens de officiële lezing, in een zwaarmoedige bui doelbewust met cholera besmet water hebben gedronken waaraan hij vijf dagen later overleed.

Nader onderzoek leerde echter dat de briljante componist door een 'Hof van Eer' tot zelfmoord zou zijn gedwongen, omdat er een aanklacht in de lucht hing wegens het verleiden van de jeugdige zoon van een edelman, een groot schandaal. Op 6 november 1893 overleed de ongelukkige componist, 53 jaar oud, door het drinken van -waarschijnlijk- arsenicum. Tchaikovsky werd met veel pracht en praal begraven. Zo'n 8000 mensen stonden langs de weg om hem de laatste eer te bewijzen en het Requiem van Mozart werd op zijn begrafenis gespeeld.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 12.