kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 08-12-2008 voor het laatst bewerkt.

Olivier Messiaen

Olivier Eugène Prosper Charles Messiaen geboren Avignon, 10-12-1908, gestorven Parijs, 28-4-1992
Frans componist

Olivier Messiaen, zoon van de dichteres Cécile Sauvage en de Shakespeare-vertaler Pierre Messiaen, studeerde reeds op elfjarige leeftijd orgel bij Marcel Dupré en compositie bij Paul Dukas aan het Parijse conservatorium.

In 1930 beëindigde Messiaen zijn studie cum laude en werd een jaar later organist aan de St. Trinité in Parijs. Van 1936 tot 1939 gaf hij les aan de "École Normale de Musique" en aan de "Schola cantorum" in Parijs. In 1942 kreeg hij aan het Parijse conservatorium een leeropdracht voor harmonieleer. Vijf jaar later richtte men er een klas op voor analyse, esthetiek en ritmiek, waarover Messiaen de leiding kreeg. Deze klas bracht beroemde leerlingen voort, zoals Pierre Boulez en Karlheinz Stockhausen. Van 1966 tot 1978 bekleedde hij bovendien een leerstoel voor compositie.

Olivier Messiaen, die de "Jeune France", een uit vier bevriende musici bestaande vereniging, oprichtte, bestempelde zijn werken als "geloofsdaden". Het gehele compositorische oeuvre van Messiaen, die katholiek was, dient er naar eigen zeggen toe, de heerlijkheid van God te verkondigen. Zo zijn zijn werken gebaseerd op een theologisch-mystiek principe. De inspiratie voor zijn muziek kreeg Messiaen, die ook een uitstekend orgel- en pianovirtuoos was, uit geheel verschillende bronnen: enerzijds uit de werken van tijdgenoten als Igor Stravinsky, Modest Moessorgski en Alban Berg alsook van meesters uit diverse periodes, tot aan deze uit de Gregoriaanse muziek; anderzijds uit het feit, dat hij zich constant bezighield met getallenmystiek en de studie van de Zuid-Amerikaanse, Indische en Griekse ritmiek. Hij behandelt het ritme in principe vrij van conventionele verplichtingen zoals maat en tijd.

Messiaen, die lid was van verschillende ornithologische verenigingen, bediende zich ook van de zang van vogels, die hem bijzonder fascineerde en hieraan ontleende hij o.a. de vrijheid van ritmische vormgeving. Hoezeer de componist zich met vogelzang bezighield, blijkt uit enkele van zijn werken, zoals bijv. Réveil des oiseaux voor piano en orkest (1953), Oiseaux exotiques voor blaasinstrumenten, slagwerk en piano (1956) of Catalogue d'oiseaux voor piano (1959).

De componist combineert tonaliteit, atonaliteit, kwarttonen en seriële technieken met elkaar. Hij schept nieuwe toonladders, zogenaamde "modi", die telkens acht tot tien tonen omvatten, en onderscheidt zeven van zulke modi.

Over zijn compositorische werkwijzen bericht Messiaen uitvoerig in zijn in 1942 gepubliceerde boek Techniques de mon language musical. Van zijn orkestwerken is de tiendelige Turangalîla-symfonie (1946-1948) wel het meest populair. Uit de vele kamermuziekwerken is vooral het Quatuor pour la fin du temps ("Kwartet voor het einde der tijden") voor viool, klarinet, cello en piano van belang, dat Messiaen schreef ten tijde van zijn krijgsgevangenschap in Görlitz eind 1940. Naast talrijke werken voor solo-instrumenten, waaronder vooral voor piano en orgel, schreef de componist vocale muziek (o.a. het oratorium La transfiguration voor koor en orkest), motetten, pianoliederen alsook koorwerken met en zonder begeleiding.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 26.