kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 10-11-2008 voor het laatst bewerkt.

Mstislav Rostropowitsch

1965 - Mstislav Rostropovich en zijn vrouw Bolshoi operazangeres Galina Vishnevskaya

Mstislav Leopoldowitsch Rostropowitsch geboren 27 maart 1927 in Bakoe, overleden 27 april 2007
Russisch-Azerbajdjaanse cellist, dirigent en pianist

Naamsvarianten: Mstislaw Rostropowitsch, Mstislav Rostropovich, Mstislav Rostropovitsj, Mstislav Rostropovitsch
Bijnaam: Slava

Nadat hij eerst van zijn moeder pianoles en later van van zijn vader cello-les had gekregen, werd Mstislav Rostropovitsj 8 jaar oud leerling van de centrale muziekschool in Moskou. Twee jaar daarna ging hij al naar het daar gevestigde conservatorium en studeerde o.a. bij Dimitri Sjostakovitsj.

Rostropovitsj gaf zijn eerste celloconcert in 1942, op 15-jarige leeftijd, en won in de jaren daarna belangrijke internationale muziekprijzen. Hij trad op met verscheidene Russische symfonieorkesten en viel op door zijn markante ritmische cellospel. Talrijke componisten, waaronder Sergej Prokofiev, Dmitri Sjostakovitsj, Aram Khatschaturian, Leonard Bernstein, Pierre Boulez en Benjamin Britten, componeerden stukken die voor hem persoonlijk bestemd waren. Zijn optredens in o.a. de USA, Canada, Zuid-Amerika, Japan, Indië, Nieuw-Zeeland en Australië droegen ertoe bij dat de de cellist internationaal gerenommeerd werd.

Vanaf 1948 was deze uitzonderlijke cellist ook docent aan het conservatorium in Moskou en was hier vanaf 1959 professor voor viool en contrabas (tot 1978). Verder was hij in de periode van 1963 tot 1966 ere professor van het conservatorium in Leningrad en gaf daar o.a. les aan Jacqueline Du Pré.

Zijn loopbaan als dirigent begon in 1967 eerst aan het Bolschoi-theater.

De cellist kreeg in eigen land verscheidene onderscheidingen maar conformeerde zich niet aan het Sovjet-regime. Hij onderhield contact met Sjostakovitsj toen deze uit de gratie viel bij de communistische autoriteiten, en smokkelde diens muziek naar het Westen.

In 1970 schreven Rostropovitsj en Visjenvskaja een open brief aan de autoriteiten, waarin zij het opnamen voor de dissidente schrijver Aleksandr Solzjenitsyn - Solzjenitsyn beschreef onder meer de onmenselijke omstandigheden in de Siberische gevangenkampen - en de repressie van de kunsten in de Sovjet-Unie hekelden. De brief verscheen in de westerse media en de reactie van het Kremlin was rigoureus. Concerten, tournees en plaatopnamen werden geschrapt. Volgens Visjnevskaja verviel de altijd optimistische Rostropovitsj in een depressie en begon te drinken. Jaren later zei de cellist dat het schrijven van de brief het beste was dat hij ooit had gedaan.

Rostropovitsj vertrok in 1974 met zijn gezin uit de Sovjet-Unie, nadat de autoriteiten hem zijn staatsburgerschap hadden ontnomen omdat hij de dissidente schrijver Aleksandr Solzjenitsyn vier jaar lang onderdak had geboden.

In 1977 volgde hij A. Dorati op als leider van het National Symphony Orchestra van Washington; deze functie oefende hij tot 1994 uit. Bovendien was hij in 1977 de artistieke leider van het muziekfestival van Aldeburgh.

In 1983 begon hij met het Rostropowitsch-festival in Snape.

In 1990 keerde Rostropowitsch naar zijn geboorteland terug, waar hij 16 jaar eerder was vertrokken, en kreeg ook zijn Russische staatsburgerschap terug dat hem in 1978 was ontnomen.

Tijdens de staatsgreep in 1991 reisde de cellist spoorslags af naar Moskou, waar hij dagenlang in het belegerde 'Witte Huis' de personificatie was van de steun die de Russische president Boris Jeltsin en laatste Sovjetleider Michaïl Gorbatsjov genoten van het Westen en de Russische intelligentsia. Jaren later, in 1997, kende Jeltsin de cellist een hoge onderscheiding toe voor 'verdiensten voor het vaderland'.

In het nieuwe Rusland van Jeltsin speelde hij concerten, organiseerde masterclasses en festivals, en zette fondsen op voor talentvolle studenten. Zijn alom aanwezigheid bewoog een Russische journalist te klagen over een teveel aan 'Slava'. Rostropovitsj liet daaarop weten dat hij zijn landgenoten niet wilde vervelen met zijn muziek, en zei in de toekomst geen optredens meer in Rusland te zullen geven. Een belofte overigens die hij nooit heeft ingelost.

Mstislav Rostropovitsj is vrijdag 27 april 2007 op 80-jarige leeftijd overleden in een ziekenhuis in Moskou. Hij lag sinds 11 april weer in het ziekenhuis - om volgens de Russische media voor kanker te worden behandeld - nadat hij in februari al in zijn toenmalige verblijfplaats Parijs was opgenomen en daarna op instigatie van zijn familie in een ziekenhuis in Moskou. In november 2006 had hij nog een operatie aan de lever ondergaan.

In maart verscheen Rostropovitsj nog ter gelegenheid van zijn 80ste verjaardag op een galabijeenkomst in het Kremlin. Daar kreeg de zwak ogende, maar volgens eigen zeggen 'gelukkigste man ter wereld' uit handen van president Vladimir Poetin de prestigieuze Orde van dienst aan het vaderland uitgereikt. President Poetin noemde Rostropovitsj niet alleen "een briljante cellist en begaafde dirigent", maar ook "een vastberaden verdediger van mensenrechten".

Zelf zag Rostropovitsj iets anders als zijn grootste kwaliteit. „Mijn belangrijkste verdienste is mijn liefde voor mensen. Het geeft mij veel energie. Ondanks verscheidene moeilijkheden in mijn leven, heb ik nooit op iemand wraak willen nemen en ben ik nooit boos geworden”. De cellist was dan ook een aimabel en geestig man, die veel mensen voor zich innam en hen graag een stevige pakkerd verkocht.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 55.