kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Morton Feldman

Morton Feldman geb. New York 12 -1-1926, gest. Buffalo 3-9-1987
Amerikaans componist

Morton Feldman begon op zijn twaalfde jaar piano te studeren bij Madame Maurina-Press, die een leerling was geweest van Busoni en die hem inspireerde in zijn muzikaliteit. In die tijd componeerde hij korte Scriabin -achtige stukjes, totdat hij in 1941 compositie ging studeren bij Wallingford Riegger. Drie jaar later ging hij studeren bij Stefan Wolpe, hoewel ze veel van hun tijd besteedden aan het discussiëren over muziek.

In 1949 ontmoette Feldman John Cage (1912-92)en een artistieke samenwerking, van cruciaal belang voor de Amerikaanse muziek in de vijftiger jaren, begon. John Cage werd een mentor, zelfs een soort vader-figuur en hun vriendschap duurde de rest van Feldman's leven. Cage stimuleerde Feldman om vertrouwen te hebben in zijn instincten, wat resulteerde in volkomen intuïtieve composities. Hij werkte nooit met systemen die men kon identificeren, werkend van moment tot moment, van één klank tot de volgende. Zijn vrienden gedurende de vijftiger jaren in New York waren de componisten Earle Brown en Christian Wolff; de schilders Mark Rothko, Philip Guston, Franz Kline, Jackson Pollock en Robert Rauschenberg; en de pianist David Tudor.
Vooral de schilders inspireerden Feldman tot het zoeken naar zijn eigen klankwereld, een meer directe en meer tastbare dan ooit had bestaan. Dit resulteerde in zijn experiment met grafische notatie, Projection 2, was een van de eerste werken in dit idioom. In dit stuk kiezen de uitvoerenden hun noten uit een gegeven register en tijdsstructuur. Omdat deze werken zo afhankelijk waren van improvisatie was Feldman toch niet gelukkig met de vrijheid van de uitvoerder en keerde zich tussen 1953-58 van de grafische notatie af. Hij vond echter de nauwkeurige schrijfwijze die hij hiervoor in de plaats gebruikte te één-dimensionaal en keerde terug naar de grafische notatie met twee orkestwerken: Atlantis (1958) en Out of Last Pieces (1960).
Al snel hierna verscheen een serie instrumentale werken Durations, waarin de te spelen noten nauwkeurig genoteerd zijn maar de uitvoerders, gelijktijdig beginnend, zijn vrij hun eigen duur te kiezen binnen een algemeen gegeven tempo.

In 1967 begon Feldman's samenwerking met Universal Edition, toen hij zijn laatste grafisch genoteerde stuk publiceerde In Search of an Orchestration. Daarna volgde On Time and the Instrumental Factor (1969), waarin hij weer terugkeerde naar een nauwkeurige notatie, en sindsdien met uitzondering van twee werken in de begin zeventiger jaren, bleef hij de controle houden over de toonhoogte, het ritme, de dynamiek en de duur.

In 1973 werd Feldman gevraagd de Edgard Varèse stoel te bezetten aan de universiteit van Buffalo, hij bleef hoogleraar op deze post voor de rest van zijn leven.

In de late zeventiger jaren werden zijn composities zo lang dat het tweede strijkkwartet tot vijfeneenhalf uur kan duren. De schaal van vooral deze werken was vaak de reden voor de controverse rondom zijn muziek, maar hij wilde altijd graag proberen zijn redenatie erachter uit te leggen: "Mijn hele muziekgeneratie zat vast aan muziekstukken van 20 tot 25 minuten, dat was de vaste lengte. Iedereen kende het en leerde ermee te werken. Zodra je het 20-25 minuten stuk achter je laat, in een stuk dat uit één deel bestaat, ontstaan er andere problemen. Bij werken die een uur of minder duren denk je aan vorm, maar na anderhalf uur wordt het een kwestie van schaal. Vorm is makkelijk, het is gewoon het opdelen in delen. Maar schaal is een heel ander verhaal. Dan moet je controle hebben op het hele stuk, het vereist een verhoogde concentratie. Eerst waren mijn stukken als objecten; nu als dingen in ontwikkeling."
Negen van Feldman's ééndelige composities duren langer dan anderhalf uur.

Eén van zijn laatste werken Palais de Mari uit 1986, is ongewoon voor een late compositie in die zin dat het slechts 20 minuten duurt. Dit kwam door een verzoek van Bunita Marcus, voor wie het geschreven werd, aan Feldman om alles wat hij in zijn lange stukken doet te verwerken en samen te persen tot een kleiner stuk. Feldman's tijdsgevoel kennende vroeg ze om een stuk van 10 minuten wetend dat het waarschijnlijk twee keer zo lang zou worden.

In juni 1987 trouwde Morton Feldman met de componiste Barbara Monk. Op 3 september 1987 overleed hij in zijn huis in Buffalo op 61-jarige leeftijd.

Bron: www.newalbion.com/artists/feldmanm


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 216.