kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 15-11-2008 voor het laatst bewerkt.

Miklos Rozsa

Miklós Rózsa geboren Boedapest 18 april 1907, gestorven Los Angeles 27 juli 1995 Hongaars-Amerikaanse componist

Miklós Rózsa genoot vooral als filmcomponist groot aanzien. Hij schreef bovendien een ballet, orkest-en kamermuziek, een vioolconcert, een celloconcert, een pianoconcert, pianostukken en vocale werken.

Spellbound

biografie
Miklos Rozsa werd door zijn ouders, in aanraking gebracht met klassieke en volksmuziek . Zijn moeder was een klassiek pianiste, en zijn vader een gegoed industrieel en landeigenaar die dol was op Hongaarse volksmuziek. Op zijn vijfde jaar begon Rózsa viool te studeren bij Lajos Berkovits (een leerling van Hubay) en later de altviool en de piano. Op zijn achtste jaar trad hij op in het openbaar en componeerde hij.

Toen hij op de middelbare school zat in Boedapest, werd hij tot voorzitter gekozen van de Franz Liszt Society en organiseerde matinees van "moderne muziek", tot afschuw en afkeuring van de schoolautoriteiten.

"Bartók en Kodály begonnen rond de tijd van mijn geboorte de authentieke Hongaarse volksmuziek te ontdekken. Ik groeide op met de soort pseudo-Hongaarse zigeunerachtige muziek gerepresenteerd door de Rapsodies van Liszt (die mijn moeder speelde), de Hongaarse dansen van Brahms en het valse nationalisme van Erkel, Mosonyi, Hubay en anderen. Ik hield een speech waarin ik al deze muziek botweg veroordeelde, benadrukkend dat dit niets met echte Hongaarse muziek te maken had, dat is de muziek van de boeren en haalde Bartók en Kodály aan als de oprichters van de authentieke Hongaarse nationalistische stijl. De volgende dag werd ik door de hoofdmeester ontboden die mij op de hoogte bracht van het feit dat noch Bartok noch Kodaly geschikt was om uitgevoerd te worden door de Franz Liszt Society van de school en dat mijn speech subversief en opruiend was."

In 1926 ging Rozsa naar Leipzig in eerste instantie om aan de universiteit scheikunde te studeren, maar om uiteindelijk full-time muziek te gaan studeren aan het conservatorium in Leipzig, waar hij compositieleerling was van Hermann Grabner (een leerling van Max Reger) en leerling muziekwetenschap van Theodor Kroyer.
Een uitvoering van zijn Piano Quintet op.2 trok de aandacht van Karl Straube, die toen cantor van de Thomaskerk was, en zeer onder de indruk introduceerde hij Rozsa bij Breitkopf & Härtel. Deze boden hem direct een contract en het Strijktrio op.1 en het Piano Quintet op.2 werden zijn eerste gepubliceerde composities.

In 1929 studeerde Rózsa cum laude af en hij bleef enige tijd in Leipzig als Grabner's assistent. Na een concert van zijn kamermuziek in de École Normale de Musique in mei 1932 vestigde hij zich in Parijs. In Parijs componeerde hij onder meer zijn Hongaarse serenade voor klein orkest op. 10 (later herzien en hernummerd als op.25) en Thema, Variaties en Finale op.13, welke buitengewoon goed ontvangen werd en uitgevoerd werd door dirigenten als Charles Munch, Karl Böhm, Georg Solti, Eugene Ormandy en Leonard Bernstein.

Robert Bokor speelt het Violin Concerto (deel1)

Rozsa's carriére was gelanceerd en laat in 1934 gaf hij samen met zijn vriend Arthur Honegger een concert van hun composities aan de Salle Debussy in Parijs. Toen Rozsa hoorde dat Honegger de muziek voor Les Misérables had geschreven ging hij kijken en was zeer onder de indruk, waardoor hij op het idee kwam zelf ook filmmuziek te gaan schrijven.

In 1935 ging Miklós Rózsa naar Londen,waar hij zijn ballet Hungaria componeerde. Het ballet liep twee jaar in het Duke of York's Theatre. Ook de filmregisseur Jacques Feyder hoorde de muziek en vroeg Rózsa de muziek voor zijn volgende film Knight without Armour (met Dietrich en Donat) te schrijven. Een film die hij regisseerde voor een andere Hongaar Sir Alexander Korda. Rozsa had veel succes met de muziek en na het succes van zijn volgende film Thunder in the City werd hij uitgenodigd in de staf van Korda's London Films.

Toen de oorlog uitbrak moest Korda het hele productieteam van de film The Thief of Bagdad naar Hollywood verhuizen, omdat de film nog niet klaar was. Rozsa ging mee om de rest van de muziek te schrijven. Na een gevaarlijke reis via Parijs en Genua kwam Rozsa in april 1940 aan in Manhattan en trok naar Hollywood, dat zijn thuis werd.
Rózsa bleef enige tijd bij Korda en had opnieuw een groot succes met Jungle Book. In 1943 maakte hij een opname van de Jungle Book Suite (voor verteller en orkest) met Sabu (verteller) in New York. Dit was de eerste commerciële opname van een Amerikaanse film ooit uitgebracht en veroorzaakte een sensatie.
Ook in 1943 trouwde hij met Margaret Finlason, met wie hij in 1945 een dochter en in 1946 een zoon kreeg.

Rózsa won een Academy Award in 1945 voor zijn partituur voor de film Spellbound van Hitchcock (nog steeds zijn populairste werk), nogmaals in 1947 voor A Double Life en voor de derde keer in 1959 voor Ben-Hur. In 1943 ontving hij de Award of Merit of the National Association of American Composers and Conductors en in 1947 de eerste prijs van The Musical Courier.

Van 1945-1965 was Miklos Rozsa professor filmmuziek aan de universiteit van Zuid Californië en in 1947 verwierf hij een groot huis in de Hollywood Hills. Tegen deze tijd kon hij zijn moeder en zuster naar Hollywood halen, zijn vader was overleden tijdens de oorlog.

In 1948 werd Rózsa staflid van MGM Pictures en bleef daar tot 1962, waarbij hij de muziek schreef voor veel belangrijke producties van de vijftiger jaren.
Door Quo Vadis, kwam hij voor het eerst in Rome, waaruit een grote liefde voor Italië voortvloeide. In 1953 schreef hij zijn concertwerk het Violin Concerto in Rapallo Italië, in slechts zes weken.

website: www.miklosrozsa.org


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 31.