kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 21-06-2008 voor het laatst bewerkt.

Michel Waisvisz

Nederlandse experimentele componist in de elektronische muziek.

Michel Waisvisz is artistiek leider bij STEIM (Stichting voor Electro-Instrumentale Muziek); een laboratorium waar unieke instrumenten worden ontwikkeld ter stimulering van de elektronische muziekcultuur. Verder is hij elektronisch instrumentalist / live componist.

Waisvisz is een van Nederlands meest vooraanstaande muzikanten, die zich in elektronische muziek manifesteert. Hij trad op met vele musici waaronder: Laurie Anderson, DJ Spooky, Moniek Toebosch, Steve Lacy, Truus de Groot, Maarten Altena, Najib Cheradi en Misha Mengelberg.

Waisvisz heeft allerlei nieuwe muziekinstrumenten ontwikkeld, waarmee musici live op het podium elektronische muziek kunnen maken met fysieke gebaar- interpreterende instrumenten in plaats van achter een laptop. - componist en performer van live elektronische muziek heeft Michel Waisvisz nieuwe wegen ontwikkeld om fysieke aanraking en beweging in relatie te brengen met elektronische muziekinstrumenten. Soms deed hij dit letterlijk door de elektriciteit in zijn zelfontwikkelde instrumenten aan te raken, waarbij hij een cognitief onderdeel van de machine werd.

De kraakdoos (Cracklebox)
Een kraakdoos is de algemene naam voor een analoog elektronisch muziekinstrument dat bespeeld wordt door via rechtstreekse aanraking van uitgekozen punten in de schakeling zelf verbindingen tot stand te brengen gebruik makend van de huidweerstand. De huid -en bij extensie het lichaam zelf- wordt hier gebruikt als elektronisch onderdeel. Het is vooral de weerstand die daarbij een rol speelt. De werking van het lichaam als (radio)antenne speelt eveneens een rol, vooral dan bij het opgang brengen van oscillaties in bepaalde verbindingen tot stand gebracht door aanraking van de kontakten.

Uiteraard kunnen dergelijke schakelingen slechts veilig zijn wanneer ze uit een laagspanningsbatterij worden gevoed. Netvoedingen zijn hier dan ook geheel uit den boze. Dit laatste overigens niet alleen om veiligheidsredenen maar bovendien ook omdat zij onvermijdelijk tot netbrom in het uitgangssignaal aanleiding zullen geven.

In 1975 ontwierp Michel Waisvisz, verbonden aan de Amsterdamse STEIM-studio, de stilaan prehistorische operationele versterker: de 709. Dit is een voorloper van de 741 met als merkwaardige bijzonderheid, dat frekwentiekompensatie extern dient te gebeuren. In deze schakeling mag deze veteraan dus niet vervangen worden door een moderner frekwentiegekompenseerd type.
(meer details op live-LP "Crackle" van Michel Waisvisz wordt uitgebracht. 1984)
Hij is wellicht het meest bekend door zijn optredens met de handen. Waisvisz behoorde tot de eersten die synthesizers op het podium bespeelden en ontwikkelde vervolgens zijn eigen gestural controllers. Deze "handschoenen" zitten vol met controllers, schakelaars en sensoren (aangesloten op de LiSa software), waarmee Michel in de loop der jaren zeer bedreven is geworden. Bij Steim heeft hij instrumenten ontwikkeld, die het mogelijk maken in real time geluiden te samplen en te bewerken. Dat betekent dat hij een stem kan samplen, terwijl iemand praat en zijn bewerking ook weer direct kan laten horen. Zijn instrument ziet er uit als twee high-tech-opgetuigde handvaten. Op het instrument zitten bovendien allerlei sensoren en toetsen waarmee de bewegingen op allerlei wijzen in geluid kunnen worden omgezet. De Handen besturen in feite een gewone laptop waar speciaal ontwikkelde live sampling software op is geïnstalleerd.

Michel Waisvisz heeft nog met Léon Theremin samengespeeld, toen die – inmiddels 95 jaar oud – eind jaren tachtig langskwam bij Steim in de Utrechtsedwarsstraat te Amsterdam. Waisvisz: “Mooie ontmoeting was dat. Deze legendarische figuur gaf de elektronische muziek immers een enorme impuls. En kijk eens waar we nu staan!”

De Small Web, ontwikkeld in 1996 met Jorgen Brinkman, is geschikt voor de meer complexe geluidsstructuren.
Michel Waisvisz is sinds lange tijd geïnteresseerd in het tot stand brengen van directe koppeling tussen het lichaam van bespeler en de
muziektechnologie. Niet alleen om de handelingen voor het publiek meer zichtbaar te maken. Maar vooral juist omdat het lichaam tijdens een concert in de interactie met het publiek heel specifieke muzikale informatie overbrengt die niet door computers kan worden nagebootst. Oorspronkelijk ontwierp Waisvisz analoge synthesizers die werden bespeeld door letterlijk met de vingers de elektronica aan te raken en te beïnvloeden. Later ontwierp hij verschillende fysieke muziek interfaces, zoals bijvoorbeeld The Web, waarbij draden van een web functioneren als sensoren. Door bewegingen van vingers in dat web kunnen op intuïtieve wijze klanken worden opgewekt en gemanipuleerd.

Waisvisz’ eerste CD ('Crackle') sinds 1978 komt in 2005 onder de naam 'In Tune' uit op het Duitse Sonig label van Jan Werner, hetgeen de actualiteit van zijn muziek onderstreept. Michel Waisvisz’ experimenten met zelfontwikkelde instrumenten, waarin altijd contouren van songs en harmonieën te horen zijn tussen de met elkaar versmeltende noisy geluiden, zijn elk op zichzelf speciaal en verrassend. - Amsterdam, 20 juni 2008

MICHEL WAISVISZ, DIRECTEUR VAN STEIM (STUDIO VOOR ELEKTRO-INSTRUMENTALE MUZIEK) OVERLEDEN OP 58-JARIGE LEEFTIJD

Michel Waisvisz is woensdagavond 18 juni vredig in zijn huis in Amsterdam overleden, na een gevecht van acht maanden tegen de kwaadaardige cellen in zijn lijf.

Hij is geboren op 8 juli 1949 en was 27 jaar lang directeur van STEIM. Waisvisz overleed op de avond dat vrienden, kunstenaars en muziekliefhebbers uit de hele wereld bijeen waren tijdens een druk bezocht concert ter afsluiting van het seizoen.

Waisvisz was muzikant, visionair, improvisator en uitvinder. Geluid raakte zijn hart en hij liet zich graag verrassen. Hij was een enorme bron van energie die voortdurend via STEIM de wereld in stroomde en die STEIM continu zal blijven inspireren.

Toen enige tijd geleden de ernst van zijn ziekte duidelijk werd heeft het bestuur een interim directie van drie personen benoemd die vanaf dat moment de taken van Waisvisz heeft overgenomen. Het bestuur zal zich de komende tijd richten op het vinden van een nieuwe directeur.

Waisvisz was componist en musicus, maar met name gericht op het live uitvoeren van elektronische muziek. Hij ontwikkelde door de jaren heen vele elektronische muziekinstrumenten. Hiermee kon hij via lichamelijke aanraking en manipulatie elektronische klanken bespelen. soms door letterlijk de elektricteit in de instrumenten aan te raken en daardoor een denkend onderdeel van het instrument te worden. Hij stond als één van de eersten met synthesizers op het podium, en hij is de uitvinder van o.a. de Kraakdoos (1975), de Handen (1984), en het Web (1996). Ook is hij de geestelijk vader van computer-programmatuur voor live performance (LiSa en JunXion).

Waisvisz heeft in de loop der jaren op vele nationale en internationale festivals opgetreden en concerten gegeven. Enkele voorbeelden zijn: ICES festival in London, Concertgebouw in Amsterdam, Mutek festival in Montreal, Philharmonie in Berlijn, Exploratorium in San Francisco, IRCAM in Paris, The Kitchen in New York, het Moers Festival in Moers. Hij heeft ook als ‘keynote speaker’ presentaties gegeven op internationale conferenties zoals NIME (New Interfaces for Musical Expression), CHI (Computer Human Interaction) en de Mobile Music Workshop.

Naast solo optredens en het componeren voor muziektheater heeft hij samengewerkt met o.a. Laurie Anderson, Steve Lacy, Jan St. Werner (Mouse on Mars), Truus de Groot (Nasmak), Najib Cherradi, Hans Tutchku, Moniek Toebosch, Het Nieuw Ensemble, DJ Spooky, Willem Breuker, The San Francisco Symphony Orchestra en Maarten Altena.

Waisvisz was één van de eerste organisatoren van elektronische muziekfestivals in Nederland. Bij STEIM ontwikkelde hij de Mobile Touch tentoonstelling, een verzameling elektronische muziekinstrumenten die bespeeld worden door aanraking. Deze tentoonstelling reist regelmatig door Europa en de rest van de wereld.

Waisvisz moedigde kunstenaars aan om zich hun instrumenten toe te eigenen door ze te modificeren, en soms zelfs volledig nieuw te bouwen – waardoor hun werk niet besmet wordt door de typische eigenaardigheden van generieke tools. In de jaren 70 introduceerde Waisvisz de slogan: "If you don't open it, you don't own it". Tot de dag van vandaag staat deze uitspraak aan de wortel van de werk-ethiek bij STEIM: kunstenaars worden aangemoedigd om zich actief te bemoeien met het ontwerp en de bouw van authentieke instrumenten voor het live uitvoeren van elektronische muziek. - www.steim.org/michel/media)


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 12.