kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 27-07-2009 voor het laatst bewerkt.

Merce Cunningham

Amerikaans danser en choreograaf, geboren 16 april 1919 Centralia, Washington - overleden 26 juli 2009.

Merce Cunningham was een grote dansvernieuwer die vraagtekens zette bij zo’n beetje alles wat binnen dans als vanzelfsprekend werd aangenomen.

Door zijn werk als choreograaf en danser stond hij meer dan 50 jaar op het voorplan in deze discipline. Hij beïnvloedde sterk andere kunstuitingen en kunstenaars zoals de musici John Cage en David Tudor, de beeldende kunstenaars Robert Rauschenberg en Bruce Nauman, designer Romeo Gigli en architect Benedetta Tagliabue

Als docent en hoofd van de Merce Cunningham Dance Company had hij een grote impact op de moderne dans. Vele dansers die dansten in zijn gezelschap vormden later hun eigen dansgroep zoals Paul Taylor, Trisha Brown, Lucinda Childs, Karole Armitage, Foofwa d'Immobilité en Jonah Bokaer.

De choreograaf ontving vele hoge onderscheidingen zoals de National Medal of Arts en de MacArthur Fellowship. Hij onderscheidde zich ook met de Japanse Praemium Imperiale, de Britse Laurence Olivier Award en was Officier in het Franse Légion d'Honneur.

Cunninghams kunstzinnige visie op dans en beweging was meermaals het onderwerp van vele publicaties, films en tentoonstellingen. Zijn choreografieën werden uitgevoerd door belangrijke balletgroepen zoals het Ballet van de Parijse Opera, het New York City Ballet, het American Ballet Theater, het White Oak Dance Project en de Londense Rambert Dance Company.

Moderne dans, het begin
In het begin van de twintigste eeuw kreeg men meer behoefte om pure menselijke emoties in de dans te kunnen uiten. Gewoon verdriet, gewoon extase, opgewektheid of agressie.
Dansers als Merce Cunningham en Martha Graham ontwikkelden eigen technieken om emoties zo goed mogelijk in de dans te verbeelden. Hieruit ontstond de moderne dans, dans die niet meer op de klassieke spitz geschoeid was, maar waar de beweging meer aards was gericht, met horizontale lijnen i.p.v. de verticale naar de hemel reikende bewegingen. Deze wat meer nuchtere benadering in de dans betekende zeker niet het einde van het academische ballet: vandaag de dag worden nog volop nieuwe balletten gemaakt die gebaseerd zijn op de academische ballettechniek.

Gerelateerde voorstellingen:
. Lamentatie (Lamentation)
. Triadisch ballet

Gerelateerde personen:
. John Cage
. Merce Cunningham
. Martha Graham
. Oskar Schlemmer
. Mary Wigman

Merce Cunningham bestudeerde dans en theater van 1937 tot 1939 in Cornish School in Seattle. In 1939 werd hij solist in het dansgezelschap van Martha Graham.

In de jaren veertig begon hij te choreograferen omdat hij genoeg had van het ‘psychologische gedoe’ van Martha Graham en haar aanhangers. Voor hem hoefden die emoties niet zo. Dans was voor hem bovenal gewoon bewéging. Cunningham is dan ook een ‘onderzoekende’ choreograaf : een ballet was voor hem abstract en de personages maakten geen dramatische ontwikkeling door. Hij ging uit van de beweging die het liefst zo eenvoudig mogelijk moest worden uitgevoerd. Hij liet zich inspireren door doodnormale dingen van het leven: het staan, gaan zitten, lopen en rennen.

John Cage
Zijn eerste choreografie voerde hij op in 1944 in New York, met aan de piano John Cage, met wie Cunningham wel vaker samenwerkte.
Cunningham deed veel innovatieve projecten met de Amerikaanse componist, musicus en dichter John Cage (1912-1992), die met wie hij ook een lange tijd een relatie had, een componist die in avant-gardekringen werd gewaardeerd door de vragen waarmee hij zijn gehoor confronteerde: wat is geluid en wat is stilte? En wat is muziek dan wel? Beroemd werd Cage's compositie Butterflies. Hierin liet hij vlinders los op het toneel en ging vervolgens achter de piano zitten, zonder een noot te spelen. Dit soort experimenten beviel Cunningham wel. Voor hem gold dat het publiek vooral niet op haar wenken bediend moest worden. De dansers liet hij niet keurig in het centrum van het toneel dansen zodat het goed zichtbaar was voor iedereen; hij gebruikte het hele podium en liet een heleboel dingen tegelijkertijd gebeuren zodat de toeschouwer een keuze moest maken waar hij naar wilde kijken. Hiermee wilde Cunningham benadrukken dat, zoals in het gewone leven, er van alles kan gebeuren en dat alles voortdurend in verandering is.

In 1953 richtte hij de Merce Cunningham Dance Company op, waarmee hij bijna tweehonderd verschillende dansvoorstellingen heeft gemaakt. Het gezelschap werkte samen met beeldend kunstenaars, architecten, ontwerpers en muzikanten.

Choreografieën
2009 : Nearly Ninety
2006 : EyeSpace
2005 : Views on Stage
2003 : Split Sides
2000 : Interscape met decors en kostumering door Robert Rauschenberg
1999 : Biped
1998 : "Hand Drawn Spaces"
1998 : Pond Way
1997 : Scenario met kostumering door Rei Kawakubo
1993 : CRWDSPCR
1991 : Beach Birds
1988 : Changing Steps en Five Stone Wind
1983 : Roaratorio op muziek van John Cage
1973 : Un jour ou deux
1970 : Objects

Rainforest
Première: 09-03-1968, Buffalo, New York.
Het stuk suggereert een kleine gemeenschap van zes personen. Op het toneel zijn er steeds twee of drie van te zien. De bewegingen worden langzaam uitgevoerd in relatie met het trage bewegen van zilverkleurige plastic kussens gevuld met helium, een kunstwerk van Andy Warhol.
Het gaat bij Cunningham , de choreograaf van het stuk, niet om een verhaal of over gevoelens die hij in zijn dans wil uitdrukken,maar om het totaal van de dansruimte. Toeval speelt in Cunninghams werk een grote rol.
Rainforest dateert uit 1968 en is een van Cunninghams 'natuurstudies', gebaseerd op Colin Turnbull's 'The Forest People' met de ervaringen van de schrijver over het leven tussen de pygmeeën.
De muziek wordt gevormd door een verzameling luidsprekers die elk een eigen 'stem' hebben in de compositie van David Tudor.
Het decor bestaat uit Andy Warhols Silver Clouds, een installatie van met helium gevulde zwevende kussens, oorspronkelijk in 1966 tentoongesteld in de Leo Castelli Galerie.
Toen Cunningham dit werk daar zag, vroeg hij Warhol of hij deze kussens mocht gebruiken voor een nieuwe dansvoorstelling: Rainforest.
De kussens werden bevestigd op het toneel met visdraad en gewichten, of halfgevuld, los op de grond gelegd. Bij de bewegingen van de dansers bewogen de kussens dan mee.
De titel verklaarde Cunningham als volgt: 'In het regenwoud is er altijd wel iets dat boven je hoofd beweegt en waar de regen vanaf druipt. De kussens moesten een gevoel van ruimte scheppen, doordat ze konden bewegen'.
Beeldend kunstenaar Jasper Johns, net als Warhol een befaamd vertegenwoordiger van de Amerikaanse Pop-art ontwierp de kostuums: In vleeskleurige, strakke pakken, sneed hij gaten. Dit gaf het idee van een opengetrokken huid.
In 2001 heeft het Nationale Ballet dit stuk opgevoerd. De recensent van Dagblad Trouw schrijft: "Primitieve dansers sluipen door science-fiction jungle: Verspreid over het diepe zwarte toneelgat in het Amsterdamse Muziektheater lichten de beroemde silver cushions van Andy Warhol blauw en wit op. Nog altijd is het toneelbeeld van het ballet 'Rainforest' (1968) van Merce Cunningham adembenemend mooi." Ook de Merce Cunningham Dance Company, het eigen gezelschap van de meester, heeft het stuk nog op zijn repertoire.

1968 : Walkaround Time
1960 : Crises
1956 : Changelings
1951 : 16 Danses pour soliste et compagnie de trois
1948 : Untitled Solo

Merce Cunningham is in de nacht van zondag op maandag op 90-jarige leeftijd overleden. Het ging om een natuurlijke dood. Tot op hoge leeftijd, toen hij de tachtig al was gepasseerd, stond Cunningham nog op het podium.

Websites en bronnen:
. mediatheek.thinkquest.nl
. http://nl.wikipedia.org/wiki/Merce_Cunningham


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 137.