kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Martin Spanjaard

Dirigent en componist, 1892-1942.

Spanjaard was in de eerste plaats dirigent. Zijn beperkte aantal composities dateert voornamelijk uit zijn jonge jaren; later had hij door zijn drukke dirigeeragenda nauwelijks meer tijd voor componeren.

Biografie
Martin Spanjaard werd in 1892 geboren in Borne, waar zijn vader een vermogende textielfabrikant was. In 1899 verhuisde het gezin naar Den Haag waar de familie regelmatig bezoeken bracht aan de mondaine badplaats Scheveningen.

Martin Spanjaard studeerde viool, muziektheorie, piano (bij Willem Andriessen) en compositie (bij Cornelis Dopper). In 1915 trok hij naar Berlijn, waar hij zijn compositiestudie voortzette. Hier schreef hij Drei Lieder nach Gedichten von Li-Tai-Po en een Scherzo voor orkest.

Terug in Nederland kreeg hij in 1920 een aanstelling als dirigent van de Arnhemsche Orkest Vereeniging; ook dirigeerde hij het Concertgebouworkest (1924). In 1932 vertrok hij onvrijwillig uit Arnhem, voornamelijk omdat hij volgens het orkestbestuur niet voldoende populaire muziek zou programmeren. Hij was inmiddels gescheiden van zijn eerste vrouw en hertrouwd met Elly Okladek, een Hongaarse harpiste uit het orkest. Zijn scheiding en zijn relatie met een orkestlid zullen ook bijgedragen hebben tot het gedwongen ontslag.

Spanjaard werd nadien nog regelmatig uitgenodigd om befaamde orkesten te dirigeren, waaronder de Wiener en de Berliner Philharmoniker. Die optredens leverden hem in het buitenland veel lovende kritieken op.

Spanjaard was erudiet en hield zich intensief bezig met literatuur en filosofie. Vooral de Duitse cultuur interesseerde hem. Daarnaast propageerde hij echter het uitvoeren van Franse componisten. In de richtingenstrijd tussen de Franse en de Duitse school, die tijdens het interbellum soms heftig woedde, bevond hij zich daarmee in het kamp der modernisten. Spanjaard had een speciale voorliefde voor Bruckner en schreef een boek over diens symfonie├źn, dat door zijn achterneef, de dirigent Ed Spanjaard, nog regelmatig wordt geraadpleegd.

Spanjaards oeuvre is bescheiden van omvang. In de gevoelige en evenwichtige Drei Lieder (1916) op teksten van Li-Tai-Po geeft de componist blijk uitstekend thuis te zijn in de Duitse romantische liedtraditie, al duikt aan het eind van het laatste lied een serie onvervalst Debussyaanse akkoorden op.

In 1939 dirigeerde Spanjaard nogmaals het Concertgebouworkest, in een programma met werken van Bosmans, Bruckner en Mozart. Het zou de laatste keer zijn: in 1942 werden Martin Spanjaard en zijn vrouw in Auschwitz om het leven gebracht.

(volledige bron: www.leosmit.nl Marcel Worms)


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 317.