kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 06-04-2008 voor het laatst bewerkt.

Maria Theresia von Paradis

Oostenrijks pianiste, zangeres en componiste, geboren Wenen 15 mei 1759, gestorven Wenen 1 februari 1824

Zij was de dochter van Joseph Anton von Paradis, de keizerlijke secretaris van Handel en raadslid van het hof voor keizerin Maria Theresa, naar wie ze vernoemd werd. De keizerin was echter niet haar peetmoeder, zoals vaak gedacht werd.

Toen Maria Theresia von Paradis twee jaar was begon ze haar zicht te verliezen en op haar vijfde jaar was ze geheel blind. Zij werd behandeld door de beroemde Anton Mesmer van laat 1776 tot midden 1777, die erin slaagde haar toestand tijdelijk te verbeteren, totdat hij werd ontheven van haar zorg. Aan de ene kant vanwege een mogelijk schandaal, aan de andere kant vanwege de mogelijkheid dat ze haar invaliditeits pensioen zou verliezen. Hoe dan ook, nadat ze niet meer behandeld werd door Dr. Mesmer kwam haar blindheid voorgoed terug.

Paradis kreeg een brede muzikale opleiding van Karl Friberth in muziektheorie en compositie, van Leopold Kozeluch in piano, van Vincenzo Righini in zang, van Antonio Salieri in zang en compositie, en van Abbé Vogler in muziektheorie en compositie.

In 1775 trad Paradis op als zangeres en pianiste in verscheidene Weense salons en concerten. Zij gaf opdrachten voor verschillende werken voor haarzelf, waarvan de belangrijkste zijn, een orgelconcert van Salieri in 1773, een pianoconcert van Mozart, waarschijnlijk dat in Bes (KV. 456) en een ander van Haydn, welke waarschijnlijk in 1784 in Parijs in première ging, maar die lijkt te zijn gecomponeerd in de jaren 1770, het origenele manuscript is verloren gegaan.

Paradis had een uitstekend geheugen en een exceptioneel scherp gehoor. Wijdverbreid werd over haar gezegd, dat ze meer dan 60 concerten uit haar hoofd kende, evenals een groot repertoire aan solo- en religieuze werken.

Zij beperkte zich niet alleen tot Wenen. In 1783 vertrok Paradis voor een uitgebreide concertreis naar Parijs en Londen, vergezeld door haar moeder en librettist Johann Riedinger, die een compositie-bord voor haar uitvond. In augustus '83 bezochten zij de familie Mozart in Salzburg, hoewel in Nannerl's dagboek staat dat bezoek in september plaatsvond. Paradis speelde in Frankfurt en andere Duitse steden en daarna in Zwitserland.

In maart 1784 bereikte zij eindelijk Parijs en haar eerste concert vond plaats in april in het Concert Spirituel. De recensie in de Parijse krant hierover zei: "....men moet haar gehoord hebben om zich een idee te kunnen vormen van de aanslag, de nauwkeurigheid, de vaardigheid en de helderheid van haar spel." Paradis trad in Parijs 14 keer op, kreeg uitstekende recensies en had veel succes.

Zij hielp Valentin Hauy ("de vader en apostel van de blinden") met het oprichten van een school voor de blinden, die in 1785 opende.

Laat 1784, reisde Paradis naar Londen en trad daar een aantal maanden op aan hof Carlton Hall (het huis van de prins van Wales) en onder meer in concerten aan Hanover Square. Zij speelde fuga's van Handel voor George III en begeleidde later de prins van Wales die een cellist was. Hoewel haar concerten hier minder goed ontvangen en slechter bezocht werden dan in Parijs, bleef ze touren door West-Europa. In Hamburg, waar ze C.P.E. Bach ontmoette, en na door Berlijn en Praag te zijn gereisd kwam Paradis in 1786 weer terug in Wenen. Er werden verdere plannen gemaakt om op te treden in Italië en Rusland, maar dat ging niet door. Zij keerde terug naar Praag in 1797 voor de productie van haar opera Rinaldo und Alcina.

Tijdens haar tournee begon Paradis te componeren, geholpen door het compositie-bord van Johann Riedinger, die librettist was voor verscheidene van haar podiumwerken, waaronder het melodrama Ariadne und Bacchus uit 1791 en het werk Der Schulkandidat uit 1792.

Paradis' eerste composities waren solo muziek voor piano zowel als werken voor zang en klavier. Het eerste belangrijke werk dat aan haar kan worden toegeschreven is de collectie Zwölf Lieder auf ihrer Reise in Musik, gecomponeerd tussen 1784-86.

Tegen 1789 besteedde Paradis meer tijd aan componeren dan aan optreden, zij componeerde tussen 1789 en 1797, vijf opera's, drie cantates en vele andere werken. Helaas zijn vele van haar partituren verloren gegaan, waaronder twee pianoconcerten en 12 pianosonates.

Na de mislukking van haar opera Rinaldo und Alcina uit 1797, legde zij zich meer en meer toe op lesgeven en af en toe een compositie, waaronder de Fantasie in C voor piano in 1811.

In 1808 stichtte zij haar eigen muziekschool in Wenen, waar zij lesgaf aan jonge meisjes in zang, piano en muziektheorie. Op een zondagse concertserie op deze school was het werk te horen van haar uitstekende leerlingen. Zij bleef doceren tot aan haar dood in 1824.

website: www.mozartforum.com


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 154.