kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Lutheal

Luthéal

Een vleugel zodanig geprepareerd dat de klankkleur veranderd kon worden. Qua geluid iets tussen een harp, een klavecimbel en een fortepiano in. In 1922 door de Belg George Cloetens ontworpen.

De Luthéal heeft vier registers die in verschillende combinaties te gebruiken zijn. De vleugel lijkt daarmee een beetje op een kerkorgel. Als je de registers inschakelt blijft de pianoklank gehandhaafd.
Voor het clavecimbelregister hangen de stalen contactpennen dan een millimeter boven de snaren. De pennen raken de snaren pas vanaf mezzoforte en zo krijg je de klankkleur die op dat van het clavecimbel lijkt, maar wel met het dynamische bereik van een vleugel.
Bij het harpregister liggen dunne viltjes op alle snarenkoren, precies op de helft van de snaarlengte, waardoor het geheel een octaaf hoger klinkt en flageolettonen ontstaan.
Wanneer deze registers beide worden ingeschakeld, ontstaat de typische klank van de Hongaarse cymbalon.

In de vioolpartij van Maurice Ravels Tzigane staat vermeld: "Violon et piano (ou luthéal)". Het is niet duidelijk hoe Ravel met het instrument in aanraking kwam, maar wel staat vast dat de eerste uitvoering van de Tzigane met piano-luthéal plaatsvond in 1924, in de Parijse Salle Gaveau, door de violist Samuel Dushkin en de 'luthéalist' Beveridge Webster.

Het was de violist Theo Olof die met zijn speurtocht naar het verloren gewaande instrument de stoffige geschiedenis van het luthéal nieuw leven inblies. Hij vond het enige nog bekende exemplaar tenslotte in het instrumentenmuseum van het Brusselse conservatorium, ingebouwd in een De Pleyel-vleugel uit 1911.

Zie volledige bronnen: www.pianotopics.nl en www.audio-muziek.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 19.