kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Leopold Mozart

Leopold Mozart - Toy Symphony

Johann Georg Leopold Mozart gedoopt 14 november 1719 te Augsburg, gestorven 28 mei 1787 in Salzburg)
Duits-Oostenrijks componist, violist en muziekpedagoog

Johann Georg Leopold Mozart, vader van Wolfgang Amadeus Mozart, was van Duitse afkomst, geboren in Augsburg, 14 november 1719. Hij was de zoon van zijn gelijknamige vader, een boekbinder en zijn vrouw, Anna Maria.

Hij zou voorbestemd zijn geweest voor een kerkelijke carrière, en volgde een humanistische schoolopleiding bij het jezuïten-gymnasium en -lyceum.

Toen zijn vader stierf in 1737 bezocht Leopold Mozart echter de benedictijnse universiteit in Salzburg waar hij vanaf 1735/37? filosofie studeerde. Hij schijnt hier ook rechten te hebben gestudeerd.

Omdat hij vaak afwezig was, een rebellerig karakter had, en vanwege financiële problemen moest hij zijn academische opleiding in 1739/40 afbreken. Hij trad als kamerdienaar en musicus in dienst van graaf Thurn-Valsassina und Taxis in Salzburg. In deze tijd schreef hij zijn eerste compositie, een zestal sonates.

Mozart zal zichzelf het vak goed geleerd hebben, want na enige tijd, in 1743, kreeg hij een aanstelling als violist in de aartsbisschoppelijke hofkapel van Salzburg; veertien jaar later promoveerde hij tot hofcomponist en weer zes jaar later in 1763 werd hij tweede kapelmeester. Hij bracht het nooit tot eerste kapelmeester.

Uit zijn composities (hij schreef o.a symfoniën, concerten, divertimento`s, missen, oratoria, cantates en liederen) blijkt een voorliefde voor bijzondere muzikale effecten. Hij maakte o.a gebruik van doedelzakken, hakkeborden, bellen en zwepen.

Leopold Mozart trouwde op 21 november 1747 met Anna Maria Pertl. Ze kregen zeven kinderen, van wie er vijf op jonge leeftijd overleden: alleen Maria Anna Walburga Ignatia (ook wel Nannerl genoemd, geboren in 1751) en Wolfgang Amadeus (geboren in 1756) overleefden hun ouders.

Versuch einer gründlichen Violinschule
In 1756 schreef Leopold Mozart Grondig onderwijs in het behandelen der viool, dat hij later nog enige malen zou bewerken. Deze direct in vele talen vertaalde vioolmethode behoort tot de belangrijkste werken op het gebied van de muziekwetenschap uit die tijd en is tevens een bron gebleken voor onderzoek naar uitvoeringspraktijken van die tijd.

Leopold Mozart, Grondig onderwijs in het behandelen der viool, Haarlem, Joannes Enschedé, 1766, 4° (20) + 259 p., geheel leren band.
Franse vertaling. De vroegste vertaling was echter in het Nederlands en verscheen in 1766 bij de toen al beroemde drukker Joannes Enschedé (1708-1780) in Haarlem. Er is grote kans dat Enschedé zelf de vertaler was en hij maakte er een bijzonder fraai boek van dat hij op 8 maart 1766 opdroeg aan stadhouder Willem V. In deze opdracht deelt hij mee dat vóór Mozart niemand had geschreven over het bespelen van een viool, maar ook dat de Nederlandse vertaling heel bijzonder was omdat tot dusver muzieknoten in een koperen plaat werden gegraveerd en dan via een plaatdrukpers werden afgedrukt. Dit boek was echter, naar een "nieuwe uitvinding" op zijn lettergieterij, door een letterzetter gezet en van een boekdrukpers gedrukt!
De "huis-etser" van Enschedé, Cornelis van Noorde, zorgde voor een 1765 gedateerd frontispiece waarop wij de auteur, "Hoogvorstelijk-Saltzburgsche kamermusicus", zien viool spelen. Van Noorde verzorgde nog drie andere etsen van de goede en slechte manieren van het vasthouden van de viool en ook het fraaie vignet boven de opdracht aan de stadhouder is van zijn hand. Een grapje van Van Noorde is waarschijnlijk dat hij op de twee platen van de goede manier om een viool vast te houden een man met ernstige gelaatsuitdrukking tekende (een van de twee dus Leopold Mozart zelf). De derde plaat van de "kwade manier van 't houden der viool" toont een grijnzende kop boven het instrument!
In de tekst staan een groot aantal fragmenten muziekschrift, alle dus gezet van losse noten en balkjes en aan het einde bevat het boek een uitslaande "tafel"met 20 regels muziekschrift.
Het boek was bij verschijnen al kostbaar. Een ingenaaid exemplaar op gewoon papier kostte 7 guldens. Er werden "eenige weinige" gedrukt op "best Mediaan schrijfpapier" die 9 gulden kostten. Dit is zo'n exemplaar op "best Mediaan" (watermerk: "Vrijheid"). De "tafel" aan het eind van het boek is versterkt en de rug van de geheel leren band met goudstempeling is zorgvuldig gerepareerd. Al met al een fraai exemplaar van een belangrijk boek.
Uit de literatuur over Mozart is bekend dat de familie Mozart begin april 1766 in Haarlem was om het eerste exemplaar in ontvangst te nemen. Leopold schreef er over in mei 1766: "Die Edition ist ungemein schön, und noch schöner als meine eigene (de Duitse editie van 1756). Der Verleger, der Buchdrucker in Harlem, kamm mit einer Ehrfurchtsvollen Mine zur mir und überreichte mir das Buch in Begleitung des Organisten [H. Radeker] der unseren Wolfgang einlude auf der so berühmten grossen Orgel in Harlem zu spillen, welches auch den Morgen darauf von 10 bis 11 Uhr geschahe". In de Grote- of St. Bavokerk te Haarlem is nog een steen zichtbaar die herinnert aan de orgelbespeling door Wolfgang Amadeus Mozart in 1766.
De losse muzieknoten die Enschedé door zijn lettersnijder J.M. Fleischman in de vorm van 226 stempels en 240 matrijzen had laten maken bleken uiteindelijk geen groot succes daar het werken ermee zeer tijdrovend was. Ze zouden echter wel de basis leggen voor het drukken van waardepapieren enkele decennia later. Er was namelijk geen drukker in Nederland met zo'n verscheidenheid aan tekentjes, noodzakelijk voor het vervaardigen van niet na te maken geldswaardige papieren!
componist, schreef Leopold Mozart ook over muziek en was hij de muziekleraar en promotor van zijn kinderen Maria Anna ( Nannerl ) en Wolfgang Amadeus. Vanaf ongeveer 1760 hield Leopold Mozart zich vooral bezig met de (muzikale) opvoeding van zijn kinderen. De zeer eerzuchtige vader besefte al snel dat zijn kinderen zeer talentvol waren en vanaf 1762 ondernam hij, eerst met beide kinderen en later alleen met Wolfgang Amadeus, talrijke concertreizen door geheel Europa. Deze reizen hadden tot doel dat men zijn kinderen als wonderkinderen zou gaan beschouwen.

Het gezin is van al dat reizen bepaald niet slechter geworden, al waren de wonderkinderen niet zo'n eenvoudige business als het lijkt. De adel was in die tijd oppermachtig, als je bij hen mocht optreden moest je als burger altijd maar afwachten wat je als beloning kreeg. Het kon geld zijn, maar ook een snuifdoos of een sieraad en daar had Leopold niks aan. Gelukkig was hij een slimme zakenman en wist hij onderweg ook buiten zijn kinderen om, wel het één en ander te verhandelen.

Na de dood van zijn vrouw in 1778 (met wie hij zeer gelukkig getrouwd was) verslechterde het contact tussen Leopold en Wolfgang Amadeus snel. Leopold Mozart verweet zijn zoon indirect verantwoordelijk te zijn voor de dood van Anna Maria en weigerde lange tijd de naam van zijn zoon uit te spreken. Nadat Wolfgang Amadeus zich in Wenen vestigde hadden vader en zoon lange tijd nauwelijks contact. Enkele jaren voor zijn dood, in 1785, bezocht Leopold Mozart zijn zoon nog eenmaal in Wenen. Hij was slechts gedeeltelijk tevreden met diens muzikale ontwikkeling en beklaagde zich over het ruige leven van zijn zoon.

Alhoewel Leopold Mozart muzikaal gezien altijd in de schaduw van zijn zoon heeft gestaan, heeft hij toch een groot aantal composities op zijn naam staan. Zijn omvangrijk oeuvre – symfonieën, concerten, serenades, kamermuziek, klaviermuziek, oratoria en opera's – hoewel onder invloed van Italiaanse, Weense en Noord-Duitse voorbeelden, toont ook oorspronkelijke trekken, die soms reeds op de stijl van Wolfgang Amadeus vooruitlopen.

Veel gespeeld worden nog zijn Musikalische Schlittenfahrt en zijn Cassatio ex G (uit welk laatste werk Joseph Haydn enkele deeltjes overnam die later bekend zouden worden als de Kindersymfonie), feestelijke niemendalletjes, geschreven voor huiselijk gebruik.

Leopold Mozart (1719-1787), de vader van Wolfgang Amadeus, was fel tegen het huwelijk van zijn zoon met Constanze Weber (1762-1842). Nu liggen vader en schoondochter in hetzelfde graf op het St.Sebastiansfriedhof in Salzburg, een kerkhof in Camposantostijl. In hetzelfde graf ligt ook haar tweede man Georg Nikolaus von Nissen (1761-1826), een Deens dilomaat en de eerste Mozartbiograaf.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 18.