kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 22-04-2008 voor het laatst bewerkt.

Krzysztof Penderecki

Pools componist, geboren Debica 23 november 1933

Penderecki's vader was advocaat en een enthousiast vioolspeler, die zijn zoon al vroeg in contact met muziek bracht. Hij kreeg al jong viool- en pianolessen en kreeg privé-lessen in compositie van Franciszek Skolyszewski. Penderecki werd op zijn achttiende jaar toegelaten op het conservatorium van Krakau. Tegelijkertijd studeerde hij filosofie, kunstgeschiedenis en literatuurgeschiedenis aan de lokale universiteit en sinds 1954 compositie aan de Krakause Hogeschool voor muziek, eerst bij Artur Malewski en na diens overlijden in 1957 bij Stanislas Wiechowicz. In 1958 na het voltooien van zijn studies werd hij benoemd tot professor aan de Muziekhogeschool. Van 1972 tot 1987 was hij er directeur.

Penderecki maakte plotseling naam in zijn land toen hij in 1959 de eerste drie prijzen voor compositie won met zijn werken Strofen, Emanationen en Psalmen voor David in de tweede Warschauer wedstrijd van jonge Poolse componisten van de componistenbond.
Slechts een jaar later in 1960, tijdens de Donaueschinger Muziekdagen, werd zijn werk Anaklasis voor 42 strijkinstrumenten, in première gebracht door het Südwestfunk-Orchester onder leiding van Hans Rosbaud, geloofd door de pers.

Penderecki's Threnodie voor de slachtoffers van Hiroshima

Het stuk dat hem werkelijk internationale aandacht bezorgde was Threnodie (Trauermusik für die Opfer von Hiroshima), voor de slachtoffers van Hiroshima, geschreven voor 52 strijkinstrumenten, dat Penderecki in 1961 voltooide. Het stuk heette oorspronkelijk 8' 37" (zolang als het Hiroshima bombardement duurde), maar Penderecki veranderde het op aanraden van zijn uitgever.

Andere werken waren onder meer Dimensions of Time and Silence, Threnodie (won de Unesco Award in 1961),Polymorphia en Fluorescences, het Srtijkkwartet No. 1, Dies Irae ter herinnering aan de slachtoffers van Auschwitz (won de Prix Italia 1968) en Stabat Mater voor drie gemengde a-capella koren, wat later onderdeel werd van de Lucaspassie, voor het eerst uitgevoerd in 1966 in de Kathedraal van Münster. Met deze en zijn vorige werken legde Penderecki de grondslag voor zijn internationale reputatie als componist.

Wereldberoemd raakte de door Pierre Boulez geïnspireerde componist met zijn Passio et mors Jesu-Christi secundum Lucam (Lucaspassie, 1963-1965). Ondanks zijn glissando-effecten en zijn klankexplosies, sprak het werk het grote publiek aan. In diezelfde geest: het oratorium Dies irae, ter nagedachtenis van de slachtoffers van Auschwitz en Utrenja.
Voor de Lucaspassie werd hem in 1966 de Großen Kunstpreis des Landes Nordrhein-Westfalen toegekend evenals in 1967 de Prix Italia. In datzelfde jaar werd hem ook de Sibelius Gold Medal toegekend.

In de jaren 1966-1968 werkte hij als docent aan de Folkwanghogeschool in Essen. In deze periode begint Penderecki zijn intensieve arbeid aan zijn eerste opera Die Teufel von Loudon, naar een boek van Aldous Huxley, gedramatiseerd door John Whiting en vertaald door Erich Fried. Na de première in 1969 aan de Hamburgse Staatsopera beleefde deze opera succesvolle uitvoeringen op internationale podia.
Ditzelfde gold voor de drie volgende opera's Paradise lost (naar het toneelstuk van John Milton, première 1978 in Chicago), Die Schwarze Maske (naar het toneelstuk van Gerhart Hauptmann, première 1986 tijdens de Salzburger Festspielen) en Ubu Rex (naar het toneelstuk Ubu Roi van Alfred Jarry, première 1991 in München aan de Beierse Staatsoper).

In 1968 ontving Penderecki een beurs van de DAAD (Deutschen Akademischen Austauschdienstes) in Berlijn. In 1970 ontving hij de Prijs van de Unie van de Poolse Componisten.
Sinds 1972 was hij rector van Muziekhogeschool van Krakau en van 1973 tot 1978 was hij professor aan de Yale Universiteit in New Haven.

In deze jaren verwierf Penderecki met uitgebreide tournees over de hele wereld een internationale reputatie als dirigent van zijn eigen composities en van die van anderen.

Naast genoemde werken componeerde Penderecki 5 symfonieën, kleinere orkestwerken, solo concerten (o.a. twee vioolconcerten een altviool concert en twee celloconcerten, een fluitconcert, sommige daarvan in versies voor andere solo-instrumenten), kamermuziekwerken en talrijke vocale werken.

In 1977 kreeg Penderecki de Prix Arthur Honegger voor Magnificat, in 1983 de Sibelius Prize van de Wihouri Foundation en de Poolse Staatsprijs, in 1985 de Premio Lorenzo Magnifico en in 1992 de Grawemeyer Award for Music Composition van de Universiteit van Louisville, voor Adagio 4. Symfonie.
Op 10 september 1998 werd Penderecki geëerd met de Compositie Award van de Promotion Association of the European Industry and Trade, op het Penderecki Festival in Krakau. In 1999 ontving hij de Musikpreis van de stad Duisburg. In januari 2000 ontving hij de Cannes Classical Music Award als "Living Composer of the Year". In 2001 de Prince of Asturias Award for the Arts, in 2002 de Romano Guardini Prijs van de katholieke Academie in Beieren.

In 1980 kreeg Penderecki van Solidariteit de opdracht en stuk te componeren bij de onthulling van een standbeeld aan de scheepswerven van Gdansk ter herdenking aan diegenen die gestorven zijn tijdens de anti-regerings rellen daar in 1970. Penderecki componeerde Lacrimosa, wat hij later uitbreidde tot één van de best bekende werken uit zijn latere periode het Poolse Requiem (1980-84, herzien in 1993).

Sommige muziek van Penderecki is bewerkt voor film. Gedeelten van het Cello Concerto uit 1971 zijn gebruikt voor The Shining en The Exorcist.

Penderecki ontving nog talloze prijzen, medailles, ere-doctoraten en ere-professoraten, waaronder een ere-doctoraat van de Seoul Nationale Universiteit in Korea in 2005 en de Universiteit van Münster in Duitsland in 2006.

websites: www.schott-musik.de, en.wikipedia.org


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 316.