kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Josef Hauer

Josef Matthias Hauer geboren Wiener- Neustadt 19-3-1883, gestorven Wenen 22-9-1959
Duits- Oostenrijks componist en muziektheoreticus

Hauer ontwikkelde al vóór Schönberg (ca 1908) een theorie voor een twaalftoonsysteem, waarbij de diverse combinaties van de twaalf tonen in groepen (de zogenaamde tropen) verdeeld zijn, welke het basismateriaal vormen voor de compositie. Binnen het octaaf zijn 479 001 600 combinaties van twaalf verschillende tonen mogelijk, verdeeld in 44 groepen. Iedere twaalftoonreeks wordt in twee helften, elk van zes tonen, onderverdeeld.
De atonale theorie van Hauer verschilt in wezen van het twaalftoonsysteem dat Schönberg ontwikkelde.

Hauer schreef een aantal theoretische werken waarin hij zijn theorie uiteen zette.

Josef Hauer kreeg zijn eerste muzieklessen van zijn vader, die gevangenis opzichter, maar ook amateur musicus was. Hij kreeg les in muziek en in het citer spel. Hauer schrijft later dat hij van zijn vader alles heeft geleerd wat essentieel was om te weten over muziek en dat hij het leerde tussen zijn vijfde en tiende jaar.

Van 1879-1902 studeerde hij aan het Wiener Neustadt Instituut voor Onderwijsopleiding, zijn diploma behalend in 1904.
Hauer behaalde zijn diploma tegelijk met de filosoof Ferdinand Ebner en zijn doorgaande vriendschap met Ebner had een grote invloed op zijn muzikale en intellectuele ontwikkeling.

Hauer gaf les aan scholen in Krumbach, St. Pölten, en Wiener Neustadt voordat hij in 1919 op medische gronden met pensioen ging.

Tijdens WO I werd Hauer kantoorwerk toegewezen in Wenen, waar hij in 1915 naartoe verhuisde en tot zijn dood bleef.

Hauer was actief geweest als organist, koordirigent en cellist sinds zijn tienerjaren en zijn eerste composities lijken te dateren rond 1908. Zijn eerste gepubliceerde werken opp. 1-18 (1912-19)- die hij achteraf beschreef als "het eerste begin van mijn twaalftoonsmuziek"- zijn vooral chromatisch maar toch nog steeds tonaal of modaal, hoewel sommige passages ook atonaliteit onderzoeken op een wijze losjes gelijkend op de hedendaagse muziek van Arnold Schoenberg en Anton von Webern.
Deze vroege stukken lopen uiteen van liederen en kleine piano werken tot de dramatische Apokalyptische Phantasie, op. 5 (1913), voor kamerorkest en zijn meest kenmerkende vroege werk.

Wenen was gedurende de hele periode tussen de wereldoorlogen een broeinest van artistieke en intellectuele activiteit, en in deze tijd ging Hauer om met de Schönberg kring, zowel als met Peter Altenberg, Hermann Bahr, Karl Kraus, Adolf Loos en Johannes Itten.
Zijn belangrijkste omgang was met Ebner, die samen met Hauer werkte aan diens eerste muziektheoretische werk Über die Klangfarbe, en die later een lange analyse publiceerde over Hauer's op. 5.

Ebner's godgeleerdheid - in het bijzonder zoals het gearticuleerd is in zijn Das Wort und die geistigen Realitäten, dat Hauer kopieerde voor publicatie - was een belangrijke voortstuwende kracht voor de ontdekking van de "twaalftoonswet" in augustus 1919.
Gedurende zijn gehele carrière als componist zag Hauer muziek als een middel tot spirituele beschouwing.

Hij componeerde pianowerken, liederen (waaronder zes bundels op teksten van Hölderlin), strijkkwartetten en kleine orkestwerken.

Werk: Apokalyptische Phantasie Op. 5 (1913), voor kamerorkest, Nomos Op. 19 (1919), voor piano, Hölderlin Lieder Op. 21 (1922) voor stem en piano, Violinkonzert Op. 54 (1928) voor piano en orkest, Der Menschen Weg, Kantate in sieben Teilen nach Worten von Friedrich Hölderlin Op. 67 (1934)voor vier solisten, gemengd koor en orkest, Zwölftönespiel I voor orkest (1940), misschien wel 1000 Zwölftonspiele geschreven van 1939-59; Geschriften: Vom Wesen des Musikalischen (1920); Atonale Musik (1923); Vom Melos zur Pauke (1925); Zwölftontechnik, die Lehre von den Tropen (1926).

Bron: o.a. www.ibiblio.org


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 107.