kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 14-10-2008 voor het laatst bewerkt.

Johannes Verhulst

Johannes Josephus Hermanus Verhulst geboren Den Haag 19 maart 1816, overleden 17 januari 1891 in Bloemendaal.
Nederlands componist en dirigent

Johannes Verhulst had als bijnaam ‘den eenigen’, omdat hij - halverwege de 19de eeuw- onze belangrijkste dirigent was en verschillende Nederlandse muziekinstellingen bestuurde. Daarnaast was hij samen met Johannes van Bree, een van de weinige belangrijke componisten uit die tijd, die niet uit Duitsland kwam.

Biografie
Als jongen zong Verhulst in een katholiek kerkkoor, waar hij zich al onderscheidde door grote muzikaliteit. Hij kreeg een aanstelling als violist bij de Hofkapel in zijn geboortestad.

Johannes Verhulst studeerde aan het conservatorium in Den Haag en op 18-jarige leeftijd behaalde hij het vioolexamen en ontving een Prijs voor bijzondere vlijt.

Verhulst won een compositieprijsvraag van de Maatschappij tot Bevordering van de Toonkunst met opus 4 O Salutaris Hostia en kreeg een stipendium om zijn studie in het buitenland voort te zetten. Johannes Verhulst studeerde daarop vanaf 1837 vijf jaar in Leipzig bij Felix Mendelssohn-Bartholdy, op wiens aanbeveling hij dirigent werd van het Euterpe-orkest aldaar, waarmee hij nieuwe werken uitvoert - o.a. Symfonie in e - en de concurrentie aangaat met het Gewandhausorkest. Hij sloot hier ook een nauwe vriendschap met Robert Schumann die aanmoedigende besprekingen over zijn composities schreef in het Neue Zeitschrift für Musik.

Toen hij in 1842 in Den Haag terugkeerde werd hij door koning Willem II zowel tot directeur van de Hofkapel (meer een erepost) als tot Ridder in de [Orde van de Nederlandse Leeuw] benoemd. Hij legt zich toe op het schrijven van Nederlandse liederen. Geleidelijk aan kreeg hij zo'n drukke dirigentenpraktijk dat het componeren er bij inschoot.

In Rotterdam wordt hij in 1848 als dirigent van de Maatschappij tot Bevordering der Toonkunst aangesteld. Bij een feest in 1854 voor het zilveren jubileum van deze Maatschappij lukte het hem tal van buitenlandse muziekprominenten te strikken, waaronder Franz Liszt en Anton Rubinstein.
In de jaren daarna volgen nog meer benoemingen als dirigent/artistiek leider: bij Diligentia (Den Haag) in 1860, in Amsterdam bij Toonkunst in 1864, Orkestvereniging Caecilia en Felix Meritis. In deze posities heeft hij een enorme invloed op het Nederlandse muziekleven.

Verhulst programma-keus was te eenzijdig-reactionair gericht op de muziek van zijn Leipziger vrienden. Zowel de werken van de zogenaamde Neue-Deutsche richting, Berlioz, Liszt en vooral Wagner, als die van de Franse componisten kwamen bij Verhulst niet aan bod. Ook in zijn composities, die voor het grootste deel voor 1860 geschreven zijn, was Verhulst reactionair (conservatief). Zijn jonge collega Alphons Diepenbrock noemt hem "de tegenwerkende, belemmerende en verlammende kracht" binnen het vaderlandse muziekleven.

Omdat men zijn programmakeuze conservatief begon te vinden, keerde zich een sterke oppositie tegen hem en werd hij nadat hij in 1886 tot erelid van Diligentia was benoemd ontslagen. Hij legde hierop ook zijn andere directieposten neer om ver erbitterd en teruggetrokken op 74-jarige leeftijd in Bloemendaal te sterven.

Werken:
Als componist stond hij sterk onder invloed van Mendelssohn, Franz Schubert en Robert Schumann. Zijn muzikale belangstelling stond stil vóór Wagner, echter in het romantische genre schreef hij belangrijke composities waarin vooral zijn liederen uitblonken. De Kinderliederen op tekst van J.P. Heye werden zeer populair. Tot zijn belangrijkste werken horen: Mis, opus 20, voor 4 solostemmen, koor en orkest en de Symfonie in e, op. 46 (1841). Verder componeerde hij orkestmuziek, waaronder 4 ouvertures en een tijdens zijn leven veel gespeeld intermezzo Gruss aus der Ferne; kamerkoormuziek, waaronder cantates en kerkmuziek.

Websites: www.radio4.nl, www.donemus.nl.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 22.