kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Johannes Ockeghem

ook J. Okeghem, J. Ockenheim geboren rond 1425 in Termonde, gestorven op 6 februari 1497 in Tours
Vlaamse componist

Johannes Ockeghem, die vermoedelijk een leerling van Gilles Binchois was, was in de jaren 1443-44 actief als koorzanger aan de kathedraal in Antwerpen. Tussen 1446 en 1448 was hij zanger in de hofkapel van Karel I van Bourbon in Moulins.

Johannes Ockeghem, Missa 'Ecce ancilla domini' (Chigi codex, c. 1495)

In 1453 trad Ockeghem in dienst als eerste kapelaan en componist van de Franse hofkapel, waar hij vanaf 1465 kapelmeester werd. Daarnaast werd de componist door de koning in 1459 tot schatbewaarder benoemd van de abdij van St.-Maarten te Tours.

Ockeghem bleef aan het hof na de dood van Karel VII, in dienst van Lodewijk XI na 1461 en Karel VIII na 1483. Onder Louis XI werd Ockeghem in 1464 maître de chapelle de chant du roy, een titel die hernieuwd werd door Karel VIII in 1483. In deze capaciteit ontwikelde hij zich tot een zeer vruchtbaar componist van polyfone mis cycli, waarvan er dertien zijn overgezet in één manuscript, gekopieerd rond 1500 en nu bewaard in de bibliotheek van het Vaticaan (MS Chigi 234).

In de vroege jaren van 1460 verfijnde de jonge Vlaamse componist Antoine Busnoys zijn muzikale kunnen bij Ockeghem in Tours. Busnoys' beroemde motet In hydraulis bestempelt Ockeghem als de opvolger van Pythagoras en "een waar evenbeeld van Orpheus".

In 1462 en 1464 bezocht Ockeghem het Kapittel van Notre Dame in Kamerijk en verbleef in het huis van Guillaume Dufay. Hoewel hij in Tours resideerde, was Ockeghem van 1463 tot 1470 kanunnik van de Notre Dame in Parijs. Hij werd waarschijnlijk voor 1472 tot priester gewijd in Kamerijk, tijdens een bezoek aan Dufay. Hij wordt nog steeds genoemd in hofdocumenten in 1488, toen hij aanwezig was voor de voetwas ceremonie van Heilige Donderdag

In gedocumenteerde reizen naar Spanje in 1470 en Vlaanderen in augustus 1484, waarbij hij Damme en Brugge bezocht, had Ockeghem een dubbele rol, als de zeer geachte componist, die met zijn mede kapelzangers reisde en als betrouwbare official, die de belangen behartigt van het Franse Hof.

Gezien zijn hoge leeftijd bracht hij zijn laatste jaren waarschijnlijk in afzondering door. Hij stierf op 6 februari 1497.

Ockeghem, tot wiens leerlingenkring belangrijke muziekpersoonlijkheden als Josquin Desprez, Pierre de la Rue en Jean Verbonnet e.a. behoorden, was in zijn tijd een musicus met veel aanzien. Daarvan getuigen ook talrijke n.a.v. zijn dood ontstane klaaggedichten in de Franse en de Latijnse taal.

Johannes Ockeghem, gestorven in 1497, was een meester in de cantus-firmus techniek, welke hij op een zeer oorspronkelijke manier behandelde, niet zoals vroeger wel werd gezegd als een pedant geleerde, maar integendeel op een gevoelig-muzikale wijze.

Ockeghem's oeuvre omvat elf complete missen, negen misdelen en het oudste bekende meerstemmige Requiem (dat van Dufay is verloren), waarin zijn persoonlijkheid zich het meeste uitspreekt. Zijn beste muziek is te vinden in de missen, waarvan vele bewaard zijn gebleven in de 'Chigi Codex' een uitgebreid beeldrijk manuscript in de bibliotheek van het Vaticaan. In sommige volgde hij de cantus firmus techniek van Dufay's late missen, maar andere zijn, soms vindingrijk, zonder bestaand muzikaal materiaal: de Missa Prolationum, bijvoorbeeld, bestaat uit een serie mensurale canons. Maar zulk een vernuftige opbouw, zeker niet droog geleerd, is prachtig en kunstig verborgen in een bijna tijdloze stroom van contrapunt, dat het kenmerk van Ockeghem's stijl is.
Verder componeerde hij ongeveer 10 motetten, waarvan zes Mariamotetten het belangrijkst zijn en ca. 20 chansons, welke meer aansluiten op werken van tijdgenoten dan zijn missen en motetten; andere werken gingen verloren.

Met zijn melodisch asymmetrisch gebouwde polyfonie, die uitermate sterk expressief is, oefende hij een beslissende invloed uit op de stijl van de tweede periode van de Frans-Vlaamse school rond 1460.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 14.