kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 25-03-2008 voor het laatst bewerkt.

Johann Pachelbel

Duits componist en organist, geboren Neurenberg, 1 september 1653, gestorven Neurenberg, 3 maart 1706

Pachelbel : Hexachordum Apollinis (Aria Sexta)

Johann Pachelbel was een van de belangrijkste orgelcomponisten voor J. S. Bach. De eerste muzieklessen kreeg Pachelbel in zijn geboortestad Neurenberg van Heinrich Schwemmer en Georg Kaspar Wecker, daarnaast studeerde hij niet gerelateerde muziekstudies aan het Auditorium Aegidianum aldaar, normaal alleen voor kinderen uit de betere kringen, maar vanwege zijn academische gaven werd er voor hem een uitzondering gemaakt. In 1669 werd Pachelbel vanwege deze gaven op zijn vijftiende jaar toegelaten tot de universiteit in Altdorf. Naast zijn studies was hij organist aan de Lorenzkirche.

Helaas was zijn vader niet in staat hem financieel te ondersteunen en moest hij zich terugtrekken. In de lente van 1670 schreef hij zich in voor het Gymnasium Poeticum in Regensburg. Het schoolbestuur was zo onder de indruk van zijn schoolprestaties dat zij hem een studiebeurs gaven. Ook regelden zij het voor hem om buiten het gymnasium, muziek te studeren bij Kaspar Prentz. Deze introduceerde Italiaanse muziek aan Pachelbel.

Prentz verliet Regensburg in 1672 en al snel daarna, in 1673, besloot Pachelbel naar Wenen te reizen, waar hij zich verdiepte in Italiaanse en Zuidduitse componisten. Pachelbel was van 1674-77 tweede organist aan de St. Stephansdom in Wenen, waar hij nog studeerde bij Johann Kasper Kerll, een leerling van Frescobaldi.

In 1677 keerde hij terug naar het Protestantse Duitsland en vestigde zich in Eisenach, Thüringen, waar hij als hoforganist onder Daniel Eberlin voor prins Johann Georg van Sachsen-Eisenach werkte. Een belangrijke verhuizing omdat hij hier vriendschap sloot met Johann Ambrosius Bach, de meest prominente musicus van Eisenach en de toekomstige vader van Johann Sebastian Bach.

In 1678 verkreeg Pachelbel de eerste van zijn twee belangrijke posities die hij zou bezetten gedurende zijn leven, namelijk organist aan de Predigerkirche in Erfurt, waar hij zijn reputatie vestigde als organist, componist en leraar. Erfurt was naturlijk de voorouderlijke woonplaats van de Bach familie en daar ontmoette Pachelbel Ambrosius' oudste zoon Johann Christoph Bach, die hij kende uit Eisenach en die van 1686 tot 1689 in Erfurt woonde.
Pachelbel nam de muzikale educatie van Johann Christoph Bach op zich, die niet veel later zijn broer Johann Sebastian Bach alles leerde wat hij wist, nadat hij bij zijn familie was gaan wonen na het overlijden van hun ouders.

Pachelbel stichtte een gezin in Erfurt. Na het vroege overlijden van zijn eerste vrouw en haar kind in 1683 aan de pest, hertrouwde hij in 1684 en kreeg een zeer artistiek gezin. Van de zeven kinderen, zouden er twee organist worden waaronder zijn oudste zoon Wilhelm Hieronymus Pachelbel, die later Pachelbel zou opvolgen in Neurenberg. Een andere zoon werd instrumentenmaker en een dochter werd bekend als schilder en graveur.

Pachelbel:Canon in D en Gigue in D

In 1690 reisde Pachelbel naar de Zuidduitse stad Stuttgart, waar hij hoforganist werd voor gravin Magdalena Sibylla van Württemberg. Vanwege de dreiging van een Franse invasie verliet Pachelbel Stuttgart in de herfst van 1692 en keerde terug naar het gebied Thüringen in de stad Gotha, waar hij voor een periode van drie jaar stadsorganist was.

Tenslotte keerde Pachelbel terug naar Neurenberg toen hij uitgenodigd werd Georg Kaspar Wecker op te volgen als organist aan de St. Sebalduskerk, na het overlijden van zijn vroegere leraar in 1695. Hij vertrok uit Gotha in datzelfde jaar en bleef aan de St Sebalduskerk tot aan zijn dood in de eerste maanden van 1706 op de jonge leeftijd van 52 jaar.

Pachelbel had een groot aantal leerlingen, waaronder Vetter, Buttstedt en Zahn. Hij vormt de schakel tussen de italianiserende orgelkunst van Zuid-Duitsland en de Noordduitse school die teruggaat op Sweelinck.

Zijn orgelmuziek is vooral ontstaan in verband met zijn kerkelijke taak: in zijn instructie te Erfurt was duidelijk omschreven dat hij door zijn orgelspel de melodieën van de gezangen aan de gemeente moest bijbrengen. Hieruit ontstonden Pachelbel's vele koraalvoorspelen, die ook Bach tot voorbeeld dienden. De versetten in de vorm van fuga's componeerde Pachelbel voornamelijk als tussenspelen bij de vespers.

Pachelbel, een van de belangrijkste organisten van zijn tijd, probeerde in zijn composities, die grotendeels voor orgel zijn geschreven, zangerige en virtuoze elementen te combineren met een aan de cantus firmus gebonden schrijfwijze. Met zijn orgelkoralen oefende hij grote invloed uit op het muzikale oeuvre van Johann Sebastian Bach.

Pachelbel's beroemdste werk is zijn Canon in D. Hoewel zijn canon het populairst is, staat zijn Hexachordum Apollinis in het hoogste aanzien.
Werk: Musicalische Sterbensgedanken; 8 Choräle zum Präambuliren; Hexachordum Appolinis; Musicalische Ergötzung (voor twee omgestemde violen met continuo); nog veel werken bleven in handschrift.
Nieuwe uitgaven verschenen in Denkmäler der Tonkunst in Österreich VIII, 2 met de 94 Magnificatfuga's; Denkmäler der Tonkunst in Bayern I, I en IV, I met de overige klavier- (orgel) werken; Karl Matthaei gaf 4 delen uit met de koraalvoorspelen en vrije orgelwerken. Hij componeerde 94 magnificatfuga's, 60 orgelkoralen, 16 toccata's, 7 preludes, 3 ricercars, 6 fantasia's, 26 non-liturgische fuga's, 6 ciacconas, 17 klaviersuites, 8 klavier variaties, 3 klavieraria's met variaties, 3 werken voor kamerorkest, 19 aria's, 11 moteten (waarvan 9 in het Duits), 11 religieuze concerten, 25 magnificats en ingressi voor vespers, 2 missen.

websites: www.hoasm.org , www.pachelbel.us


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 204.