kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Jan van Vlijmen

Nederlands componist en pianist, geboren in 1935 te Rotterdam,

Jan van Vlijmen componeerde kamermuziek, orkestwerken en opera's zoals Un malheureux vêtu de noir en Thyeste. Meerdere keren nam hij in de publiciteit stelling tegen in zijn ogen slechte overheidsplannen voor het muziekonderwijs in Nederland. Hij stelde een plan op tot herziening van het muziekonderwijs. Was directeur van het Koninklijk Conservatorium, De Nederlandse Opera en het Holland Festival, bestuurslid van de stichting Donemus en het Fonds voor de Scheppende Toonkunst, deed zich gelden in commissies over het muziekonderwijs en het orkestenbestel, leidde andere componisten op en had ook nog voor zo'n 45 invloedrijke, soms omstreden composities, waaronder opera's, orkestwerk, vocaal-instrumentaal werk (Inferno), kamermuziek en groot bezette ensemblestukken (Gruppi).

Aan de basis van zijn oeuvre ligt de beïnvloeding door de seriële muziek van Arnold Schönberg. Ook heeft hij aangetrokken gevoeld door de extreme klankpatronen in de symfonische van Mahler, Bruckner en Berg.

Serialisme in de ruimste betekenis van het woord biedt een geweldige hoeveelheid expressiemogelijkheden. [...] Naar mijn opvatting hoeft het gebruik van seriële uitgangspunten niet noodzakelijkerwijs te leiden tot pointillistische muziek. Het resultaat kan evengoed in de eerste plaats melodisch of harmonisch zijn, of allebei.

Tot zijn bekendste werken behoren Gruppi, Interpolations en de Quaterni-serie.

biografie
Begon zijn studies, piano en orgel, aan het conservatorium te Utrecht; daarnaast studeerde hij compositie bij Kees van Baaren.

Van Vlijmens composities, aanvankelijk beïnvloed door Arnold Schönberg en streng serieel, zijn geschreven voor een zeer gespreid arsenaal van vocale en instrumentale middelen; zij verkregen internationale bekendheid door uitvoeringen tijdens o.a. het Festival van de ICCM in Londen in 1962 en in Darmstadt in 1961.

Na zijn afstuderen was hij eerst leraar aan het Utrechts Conservatorium. Daarna was hij directeur van de Amersfoortse muziekschool waarna hij weer leraar werd aan het conservatorium te Utrecht waarvan hij vanaf 1967 adjunct-directeur werd.

Zijn Gruppi per 20 strumenti e percussione werd bekroond met een staatsprijs (1965) en met de Fontein-Tuynhoutprijs in 1966;

Op 1 sept. 1967 werd hij benoemd tot adjunct-directeur van het Koninklijk Conservatorium voor Muziek in Den Haag, waar hij de directeur, Kees van Baaren, na diens dood in 1970 opvolgde.

Met zijn Interpolations (1968) veroorzaakte hij een rel in de Rotterdamse Doelen. Het stuk werd onthaald op een weglopen van honderden bezoekers.

In 1969 zorgde hij samen met Louis Andriessen, Reinbert de Leeuw, Misha Mengelberg en Peter Schat voor heibel met de antimaterialistische opera Reconstructie over Che Guevara , op tekst van Hugo Claus en Harry Mulisch.

In 1977 schreef hij met Reinbert de Leeuw de muziek voor de opera Axel, waarvoor Mulisch eveneens de tekst schreef.

Zijn complexe vierluik, het orkestwerk Quaterni (1979/84) werd in 1981 bekroond met de Matthijs Vermeulenprijs.

Van 1984 tot 1987 was hij intendant van De Nederlandse Opera.

In 1987 voltooide en instrumenteerde hij Summer rites at noon, een compositie van de in 1980 overleden componist Rudolf Escher, die deze in torso had nagelaten. Dit werk ging in première bij het Koninklijk Concertgebouworkest onder leiding van de toen net bij het orkest begonnen dirigent Riccardo Chailly.

Zijn opera Un malheureux vîtu de noir, die de laatste jaren van Vincent en Theo van Gogh evoceert, beleefde in 1990, honderd jaar na het overlijden van de kunstenaar, in Amsterdam zijn première.

Werkte bij het Utrechts Conservatorium (de huidige Faculteit Muziek).

Van 1991 tot 1997 was hij directeur van het Holland Festival.

In 1994 orkestreerde hij pianowerken en liederen van A. Schönberg en A. Zemlinsky.

Vanaf 1997 woonde en werkte hij in Normandië, Frankrijk.

1998 Tweedelige symfonie Monumentum met een knipoog naar Alban Berg. Lucide, ongemeen pakkende muziek, waarin telkens nieuwe dingen te ontdekken vallen.

Zijn laatste stukken zijn losser van toon dan zijn avant-gardewerk. Minder complex dan de groot bezette Quaterni-cyclus uit de jaren zeventig-tachtig, en openlijker beïnvloed door poëzie. Maar ze zijn niet minder bezeten van grillige harmonie, en van een behoefte aan vormen die 'kloppen'.

In december 2003 blijkt hij Leukemie te hebben. Ondanks de beperkte levensverwachting vinden ook de dokters dat van Vlijmen door moet gaan met componeren.

Van Vlijmen vindt dat het Nederlandse muziekbestel op de helling moet. Hij diende staatssecretaris van der Laan ongevraagd van advies: 'minder overheadskosten door fusie Nationale Reisopera / Opera Zuid en samenvoeging van Gelders, Brabants en Limburgs Symfonie Orkest tot twee orkesten en omroeporkesten – ondanks gescheiden subsidiestromen - betrekken in één orkestenbestel.'

September 2004 Hij vertelt dat hij nog een groot koorwerk wil schrijven: "de Matinee heeft me erom gevraagd". Verder hoopt hij voor het Osiris Trio een werk waarvan hij al twee delen geschreven heeft, af te kunnen maken en zal het Cello-octet Conjuncto Iberico zijn “Octopus” in première brengen, een compositie met als tussenvoegsel het gedicht Todesfuge van Paul Celan. Citaat: 'Der Tod ist Meister.'

24 december 2004 Op 69-jarige leeftijd is in zijn woonplaats Réveillon in Frankrijk de Nederlandse componist Jan van Vlijmen overleden aan de gevolgen van leukemie. Zijn laatste stuk, een pianotrio, voltooide hij drie weken geleden.

2005 Zijn nieuwste productie 'Thyeste' gaat in première in De Munt in september 2005. Het Franstalige libretto werd geschreven door Hugo Claus.

www.audio-muziek.nl
MuziekGroep Nederland
De 'ontmanteling' van het traditionele symfonie-orkest, Maarten Brandt
Volkskrant: Maker en verzamelaar van schoonheid


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 104.