kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Het Muziektheater-Amsterdam

Het Muziektheater Amsterdam

Het Muziektheater is een zogenaamd bewonerstheater voor Het Nationale Ballet en De Nederlandse Opera, terwijl de eigen Gastprogrammering gezelschappen en producties uit binnen- en buitenland presenteert. Dit betekent dat De Nederlandse Opera en Het Nationale Ballet niet alleen hier hun producties voorbereiden, maar ook het leeuwendeel van hun voorstellingen in Het Muziektheater geven. Daarnaast is Het Muziektheater de thuisbasis van het Holland Symfonia. De opzet van Het Muziektheater als bewonerstheater is bewust gekozen en dient mede de samenwerking tussen de vaste bespelers. Elk gezelschap heeft vanzelfsprekend zijn eigen artistieke autonomie.

U vindt het Muziektheater aan de Amstel 3 te Amsterdam. Website: Amsterdam voor Het Muziektheater groot. Voor de voorstellingen, natuurlijk, maar ook voor het gebouw zelf en voor wat zich achter de schermen afspeelt. In dit deel van de site kunt u alles te weten komen over de geschiedenis en architectuur van Het Muziektheater, maar u kunt ook een kijkje nemen in al die ateliers en bij al die technici die ervoor zorgen dat de voorstelling daadwerkelijk gemaakt kan worden.

geschiedenis
Het Muziektheater is een jong theater met een lange voorgeschiedenis. De plannen voor de bouw van een theater liepen parallel met de plannen voor een nieuw stadhuis. De eerste discussies in de Amsterdamse gemeenteraad over de bouw van een nieuw stadhuis en operagebouw dateren van 1915. Nadrukkelijk sprak men destijds over een operagebouw; ballet was in die dagen nog een relatief onbekende kunstvorm.

Over de plaats waar het stadhuis en operagebouw moesten komen, wisselden de standpunten vaak. Het idee dat beide gebouwen één complex zouden kunnen vormen, kwam pas veel later aan de orde. Als locatie voor een nieuw stadhuis kwamen achtereenvolgens de Dam, het Frederiksplein en het Waterlooplein in aanmerking. De gemeenteraad gaf in 1955 het architectenteam Berghoef en Vegter opdracht voor een conceptontwerp voor een stadhuis aan het Waterlooplein.

Het concept werd goedgekeurd, maar in 1964 beëindigde de Gemeente de samenwerking omdat het uiteindelijke ontwerp volledig afweek van de eerder getoonde plannen. In 1967 werd een prijsvraag uitgeschreven voor een nieuw ontwerp. Als winnaar kwam de Weense architect Wilhelm Holzbauer uit de bus. Financiële problemen bij de Gemeente waren er echter de oorzaak van dat de plannen voor het nieuwe stadhuis gedurende enige jaren de ijskast ingingen.

Ook het operagebouw maakte een reis door de stad: het Museumplein, het Frederiksplein, het Waterlooplein, de Ferdinand Bolstraat en tot slot opnieuw het Waterlooplein. Er is zelfs enige tijd sprake geweest van een verplaatsbaar operatheater. Ingenieur Bijvoet (sinds 1948 geassocieerd met architect Holt) kreeg in 1956 de opdracht een operagebouw te ontwerpen voor het Frederiksplein. In 1961 moest hij zijn ontwerp 'verhuizen' naar de Ferdinand Bolstraat. De Gemeente keurde de bouwplannen in 1967 goed, maar desalniettemin zat er weinig schot in de zaak, zodat Wim Kan in 1971 opmerkte: "Jongens, er moet gauw iets gebeuren met het nieuwe operagebouw in Amsterdam: de maquette ervan staat op instorten". Voor- en tegenstanders riepen om het hardst, de actiegroep 'Opera aan de Ferdinand Bolstraat? Sol-di-mi-terop' werd opgericht en het initiatief comité 'Muziektheater NU' belegde een avond in Carré ter bespoediging van de bouw. Veel leverde dit echter allemaal niet op.

Eind jaren zeventig verkeerden beide projecten in een impasse. Totdat architect Holzbauer het Gemeentebestuur in 1979 voorstelde stadhuis en operagebouw te combineren in één complex. De Raad nam dit idee over en legde het voor aan de regering. Deze stelde zich positief op en men besloot tot verdere uitwerking. Inmiddels was vast komen te staan dat naast De Nederlandse Opera, ook Het Nationale Ballet een van de huisgezelschappen van het nieuw te bouwen theater zou worden.

Eind '79 overleed Ingenieur Bijvoet. Architect Cees Dam nam zijn plaats in. De 'Club van 100' werd opgericht. Via paginagrote advertenties drong dit comité er bij de politiek op aan door te gaan met de combinatiebouw Stadhuis/Muziektheater. In 1980 gingen Burgemeester en Wethouders akkoord met het ontwerp. In 1981 gaven ook Gedeputeerden Staten van Noord-Holland en de Kroon hun fiat.

Bij het slaan van de eerste paal braken rellen uit. De actie kreeg de naam: 'Van Stopera naar Slopera'. De aanvang van de bouw werd een maand uitgesteld, maar daarna kon men definitief van start gaan. Op 23 september 1986 werd Het Muziektheater officieel geopend. Begin september 1988 betrok de Gemeente Amsterdam haar nieuwe stadhuis. In datzelfde jaar keerde ook de beroemde Waterloopleinmarkt, die in verband met de bouw tijdelijk was uitgeweken naar de Rapenburgerstraat, op het plein terug.

architectuur
De architecten van de afzonderlijke bouwprojecten Stadhuis en Muziektheater (Wilhelm Holzbauer en Cees Dam), stonden voor de niet geringe opgave om van twee gecompliceerde bouwprogramma's één ontwerp te maken. De ruimtelijke en functionele versmelting van Stadhuis en Muziektheater vindt vooral plaats op de begane grond, waar binnenstraten ervoor zorgen dat het gebouw wordt opgenomen in het leven van de binnenstad.

Architectonisch hoogtepunt van Het Muziektheater is de naar de Amstel gekeerde, gebogen voorzijde van het theater, waarachter de zaal en de 14 meter hoge, rondlopende foyers zich bevinden. Hier is ook de hoofdingang. Door de glasgevel is er vanuit de foyers een prachtig panoramisch uitzicht over de Amstel, van Magere Brug tot Munttoren.

In de foyer is voor zachte kleuren gekozen. Opvallend is de afwerking van de zaalwand met zogenaamd Stucco-Lucido, een Venetiaans stucwerk volgens eeuwenoud procedé, traditioneel gebruikt in koepels en andere gebogen ruimten die men een marmerachtige structuur wilde geven.

In het combinatie-ontwerp is de theaterzaal uit het oorspronkelijke ontwerp van Bijvoet gehandhaafd. Ondanks de bijna 1600 zitplaatsen is het een intieme zaal. Door de halfronde vorm zijn de afstanden tot het podium kort, waardoor het publiek vanuit vrijwel alle stoelen een goed zicht op het toneel heeft.

Wilhelm Holzbauer en Cees Dam hebben er bij de aankleding van de zaal naar gestreefd een aangename theatersfeer te scheppen en tegelijkertijd iets van de moderne techniek te laten zien. Daarom zijn de vlammend rode stoelen, de donkere zaalwanden en de witte balkonranden met hun koperkleurige details gecombineerd met het open, 'technische', computergestuurde lampenplafond van kunstenaar Peter Struyken.

technische organisatie
De Technische Organisatie, kortweg de 'TOM' genoemd, is het grootste organisatie-onderdeel binnen Het Muziektheater. Er werken ongeveer 230 mensen die samen zorgen voor zowel een perfecte technische voorbereiding, als voor het goede verloop van de voorstellingen van de huisgezelschappen, ongeacht of deze in Het Muziektheater, elders in Nederland of in het buitenland plaatsvinden. Dat betekent dat de TOM zorg draagt voor onder meer kostuums, hoeden en maskers, schoenen, kap en grime, decors, het werk op het toneel, rekwisieten, belichting en audiovisuele diensten.

Ook aan de voorstellingen van gastgezelschappen die in Het Muziektheater optreden, werkt de TOM mee. Hoewel deze gezelschappen meestal zelf hun kostuums en decors meebrengen, zijn het de TOM-medewerkers die de gezelschappen in het theater wegwijs maken op technisch gebied.

De TOM is een organisatie waarbinnen letterlijk alles mogelijk is: een ragfijn balletkostuum, watermassa's op het toneel, ijzeren bruggen, je kunt het zo gek niet bedenken of de TOM kan het maken. Er wordt met de grootst mogelijke precisie gewerkt waardoor het resultaat vaak nog mooier en gedetailleerder is dan - gezien de afstand tussen toneel en publiek - strikt noodzakelijk.

'Vakmanschap is meesterschap', is op de TOM nog altijd van toepassing, vooral ook omdat de verschillende afdelingen enkele zeer specialistische en welhaast uitstervende beroepen in zich verenigen.

Websites: www.hetmuziektheater.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 11.