kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 24-04-2008 voor het laatst bewerkt.

Giovanni Battista Pergolesi

Giovanni Battista (Giambattista) Pergolesi (geb. 4.1.1710 in Jesi/Ancona, 4 jan. 1710 - gest. 17.3.1736 in Pozzuoli bij Napels), Italiaans componist.

De jonge Giovanni kreeg eerst les van enkele plaatselijke musici en werd vervolgens door een edelman naar het conservatorium van Napels gestuurd. Hij kreeg er onder meer les van de Italiaanse componist Francesco Durante.

Pergolesi begon zijn loopbaan als componist, met een opera. Na een onenigheid over een van zijn opera's legde Pergolesi zich vanaf 1732 toe op instrumentale muziek. Hij componeerde, op verzoek, dertig triosonates; ze worden nooit uitgevoerd. Ook de gemeenteraad van Napels bestelde bij hem een werk; het was een mis naar aanleiding van de aardbeving van 1731.

Hierna keerde hij terug naar de opera. Pergolesi's opera La serva padrona, ingelast als intermezzo tussen de akten van zijn ernstige opera Le prigionero superbo was een groot succes (1733). Het was de eerste opera buffa en had een baanbrekende betekenis voor de ontwikkeling van de opera.

Pergolesi was ook de oorzaak van de controverse tussen de aanhangers van de ernstige opera en het luchtigere -Italiaanse- genre.

In 1735 werd hij organist van de koninklijke kapel van Napels. De afwijzing van zijn opera L'Olympiade (1735) lijkt te hebben bijgedragen tot zijn vroege dood, hoewel zijn gezondheid al door losbandigheid en tuberculose was ondermijnd.

Pergolesi componeerde voorts het koorwerk Stabat mater, dat als zijn op één na beste werk wordt beschouwd. In zijn werken liep Giovanni Pergolesi vooruit op wezenlijke kenmerken van de vroeg-klassieke stijl.

La serva padrona
La serva padrona (De meid als meesteres), op een tekst van Gennaro Antonio Federico, was geschreven om uitgevoerd te worden met Pergolesi's eigen Il prigioner superbo op 5 september 1733 in Napels. De uitvoering ervan in Parijs in 1752 was de aanleiding tot de Guerre des Bouffons.

De muziek is alleen voor bas en sopraan (er is een derde personage dat stom is) en een strijkorkest en is een toonbeeld van de spitse, levendige komische stijl waarin Italiaanse componisten alle anderen overtroffen. Dat de muziek van Pergolesi bijzonder geschikt was om de dramatische strekking van de tekst over te brengen wordt goed geïllustreerd door de in recitatiefvorm uitgewerkte dialoog tussen Uberto en zijn meid Serpina, Ah quanto mi sa male, en de daarop volgende aria, Uberto's monoloog Son imbrogliato io, uit La serva padrona.

Een van de belangrijke bijdragen van de Italiaanse komische opera was zijn cultivering van de mogelijkheden van de basstem, hetzij in gewone komedies hetzij in parodieën van andere stijlen.

intermezzi > opera buffa
De naam van de jong gestorven Giov. Batt. Pergolesi is, ofschoon ook hij opere serie heeft geschreven, meer verbonden aan het jongere komisch operatype: de opera buffa.
Dit genre is ontstaan uit de tussenspelen, die de tijd tussen de bedrijven der ernstige opera (opera seria) moesten opvullen, de zgn. intermezzi. Terwijl nl. de vroege opera's van Scarlatti, naar het voorbeeld der Venetiaanse opera, nog komische taferelen naast de ernstige bevatten, verdwenen deze later naar de entr'actes. Tussen deze intermezzi legden de componisten op den duur verband, en zo ontstond in de ernstige opera een kluchtige: de opera buffa.

Deze was veel levendiger en rijker, daar zij (aangewezen als zij was op minder arrogant zangerspersoneel: de destijds weinig gewaardeerde natuurlijke mannenstemmen en de castraten, die het niet tot de hoogste toppen der virtuositeit hadden weten te brengen) meer naar dramatische karakteristiek kon streven en ook van de zangers verlangen kon dat zij in ensembles zongen, waartoe de grote primi uomini en prime donne niet meer te bewegen waren.

De kostelijke vruchten der muziekdramatische kunst uit de 18de eeuw in Italië zal men dan ook niet op het terrein der opera seria maar in dat der buffa moeten zoeken. Vooraan staat Pergolesi's onsterfelijke La serva padrona, en zijn nauwelijks minder waardevolle Il maestro di musica, verder Vinci's Li Zite'n galera e.v.a.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 184.