kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 30-11-2008 voor het laatst bewerkt.

Esa-Pekka Salonen

Esa-Pekka Salonen geboren Helsinki, Finland 30-6-1958
Finse dirigent en componist

biografie
Esa-Pekka Salonen, een wonderkind voor wie alles wat met muziek te maken had, eenvoudig was. Hij studeerde hoorn en compositie aan de Sibelius Academie in Helsinki, zowel als directie bij Jorma Panula. Hij zegt dat hij door een misverstand de naam Mozart opgaf voor het toelatingsexamen van de directieklas. Zijn mede directie-studenten waren Jukka-Pekka Saraste en Osmo Vänskä. De componist Magnus Lindberg was compositie-klasgenoot, en samen vormden zij de groep van nieuwe-muziek liefhebbers, Korvat auki en het experimenteel ensemble Toimii ("Oren Open" en "Het werkt" in het Fins). Later studeerde Salonen bij de componisten Franco Donatoni, Niccolò Castiglioni en Einojuhani Rautavaara.

Salonen's eerste ervaring als dirigent kwam in 1979 met het Finse Radio Symfonie Orkest, hoewel hij zichzelf toen vooral als componist beschouwde. Zijn debuut in Londen met het Philharmonia Orchestra in 1983, op zijn vijfentwintigste was een internationale sensatie. Hij dirigeerde Mahler's Symfonie No. 3. Dit was de lancering van zijn carrière als dirigent.

Salonen werkte met het Zweedse Radio Symfonie Orkest van 1985 tot 1995 en was van 1985 tot 1994 eerste gastdirigent van het Philharmonia. Verder kreeg hij een opnamecontract bij CBS (nu Sony), en toerde als gastdirigent met leidende orkesten. Hij maakte in 1984 vooral een goed indruk in Los Angeles, waar vorige artistiek directeuren van het Philharmonic Orkest waren, Zubin Mehta en Carlo Maria Giulini. Salonen werd benoemd tot artistiek directeur van het Los Angeles Philharmonic in 1989 en vervulde deze functie vanaf 1992. Ook was hij artistiek directeur van het Helsinki Festival van 1995 tot 1996, een veelzijdige artistieke prestatie, hoewel bedorven door financieel mismanagement.

Salonen is bekend om zijn toewijding tot het uitvoeren en opnemen van hedendaagse muziek. Zijn opname uit 1985 van de wereldpremière van Witold Lutoslawski's Symfonie No. 3 won de 1985 Gramophone Award voor Beste Hedendaagse Opname. Hij dirigeerde de première van Lutosławski's Symfonie No. 4 in Los Angeles.

Onder Salonen's composities zijn, ...auf den ersten blick und ohne zu wissen... (1980-81, een saxofoon concert, waarvan de titel uit Das Urteil (het vonnis) van Franz Kafka komt), tot stand gekomen toen Salonen in Milaan bij Niccolò Castiglioni studeerde. Vervolgens kwam Giro , wat enigszins gebruik maakt van dezelfde harmonisch structuur, Floof voor sopraan en ensemble (1982, een experimenteel stuk op teksten van de Poolse science fiction schrijver Stanislaw Lem). Dit stuk won de UNESCO Rostrum prijs in 1992 en is wereldwijd uitgevoerd en uitgezonden in Europa en de VS.

Pas na tien jaar had Salonen weer tijd om een nieuw grootschalig werk te voltooien, hoewel hij wel bleef werken aan een serie solostukken getiteld Yta (oppervlakte) en een paar virtuoze duo's getiteld Meeting en Second Meeting, waarvan de laatste de basis vormt voor Mimo II voor hobo en klein orkest, geschreven in 1992.

LA Variations
In 1996 nam Salonen tijd vrij van zijn dirigentenschema om een groot orkestwerk te componeren LA Variations, een opdracht van het Los Angeles Philharmonic, waar hij sinds 1992 muziekdirecteur is. De première van het stuk was een triomf in januari 1997 en is sindsdien een van de populairste orkestwerken gebleken van de recente decennia.
L.A. Variations (1997) is een roerige serie variaties op de stedelijke beat van Los Angeles. Salonen zegt dat hij zich heeft los gemaakt van de 'Europese Angst', die zo belangrijk was voor het na-oorlogse modernisme. "Ik geloof dat wij het licht zien aan het einde van de tunnel. We kunnen nieuwe kracht vinden in de fysieke dimensie...... Ik ben niet langer geïnteresseerd in afstand. Ik wil dichtbij dingen staan, in het midden ervan staan, niet erbuiten", zei Salonen in een intervieuw in september 1998 met Helsingin Sanomat.
LA Variations markeerde de start voor nieuw vruchtbaar componistenleven. In juni 1997 maakte Salonen uitgebreide herzieningen aan Giro en de nieuwe versie ging in première tijdens het Avanti! Summer Sounds Festival in Finland. Een ander orkestwerk, Gambit, werd in 1998 gecomponeerd als kado voor de 4oste verjaardag voor zijn vriend en landgenoot Magnus Lindberg. Dit werd een jaar later gevolgd door Five Images After Sappho, een zangcyclus voor sopraan en ensemble gecomponeerd in opdracht van het Ojai Festival, Californië en het London Sinfonietta.

Om meer tijd aan het componeren te besteden nam Salonen in 2000 een sabbatical van een jaar van het dirigeren, tijdens welke hij een werk voor solo hoorn schreef, Concert Étude (het wedstrijd stuk voor Lieksa Koper Week), Dichotomie voor piano, Mania voor de cellist Anssi Karttunen en het London Sinfonietta en Gambit, een orkestwerk, dat een verjaardagskado was voor collega componist en vriend Magnus Lindberg.

In 2001 componeerde Salonen Foreign Bodies, zijn grootste werk, wat betreft orkestratie, dat muziek bevatte van het openingsdeel van Dichotomie. Insomnia, een ander orkestwerk volgde in 2002 en daarop Wing On Wing, in 2004. Wing On Wing bevat delen voor twee sopranen en verwrongen samples van de stem van de architect Frank O. Gehry zowel als van een vis.

Wat duidelijk naar voren komt in zijn interpretaties van avant-garde werken zoals het Motorbike Concerto van Jan Sandström, is Salonen's aversie tegen ideologische en dogmatische benaderingswijzen tot het componeren, en dat hij het creëren van muziek als iets puur fysieks beschouwd. In de documentatie bij de door Deutsche Grammophon uitgebrachte opname van Wing On Wing, wordt Salonen geciteerd: "Muzikale expressie is lijfelijke expressie, naar mijn mening is er geen cerebrale expressie. Alles komt uit het lichaam". Een terugkerend thema in zijn muziek is de fusie van of relatie tussen het mechanische en het organische. Salonen heeft ook gezegd dat zijn tijd in Californië hem heeft geholpen meer vrij te zijn in zijn composities. Salonen zei verder in een lang interview met Hans Haffmans onder meer, dat hij naar een Sibelius-vrije omgeving moest om die componist te kunnen waarderen. Ook zegt hij dat de staat Californië, waar hij woont, hem tot een beter componist heeft gemaakt.

In november 2006 werd aangekondigd dat Salonen in 2008 eerste dirigent van het Philharmonia zou worden.

websites: www.esapekkasalonen.com , www.sonyclassical.com, www.chesternovello.com


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 82.