kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 24-01-2016 voor het laatst bewerkt.

ensemble

Ensemble

Groep van zangers of instrumentalisten die gezamelijk musiceren. Duet (twee stemmen of twee instrumenten), trio (drie), kwartet (vier), kwintet (vijf), sestet (zes), septet (zeven) en koor zijn verschillende vormen van ensembles.

Zie ook kamermuziek...

Ensemblecultuur in de 20ste eeuw
Aan het begin van de twintigste eeuw waren veel componisten het grote laatromantische orkestapparaat moe. Ze zochten naar nieuwe klankmogelijkheden, en vonden die in een 'miniorkest': het ensemble, dat bestond uit ongeveer 15 musici. Arnold Schönberg zette de trend met twee stukken: de eerste Kammersymphonie (1906) en Pierrot Lunaire (1912).

Na de Tweede Wereldoorlog pakten avant-gardecomponisten als Karlheinz Stockhausen, Steve Reich en Harrison Birtwistle de draad weer op. Ze wendden zich af van het symfonieorkest. Ze prefereerden het schrijven voor en werken met ensembles. Belangrijk voordeel, vonden ze, was de intensieve samenwerking met musici.

Nederland
De Notenkrakersactie, waarmee onder anderen Peter Schat, Reinbert de Leeuw en Louis Andriessen in 1969 probeerden de programmering van het Concertgebouworkest om te buigen in de richting van nieuwe muziek (waarbij ze, kan achteraf worden gesteld, een scheef beeld van de werkelijkheid gaven - immers: het KCO speelde op dat moment al nieuwe muziek, onder meer met dirigenten als Pierre Boulez, Hans Rosbaud en Bruno Maderna), mislukte in die zin dat het KCO zijn beleid niet aanpaste. Anderzijds had de actie toch ingrijpende gevolgen: zij legde het fundament voor de authentieke uitvoeringspraktijk in Nederland, en vormde aanzet tot de ensemblecultuur.
Tal van initiatieven werden gestart die alternatieven vormden voor de vigerende concertpraktijk. Kenmerkend voor de vele ensembles die ontstonden: ze waren, klein, gemotiveerd, flexibel en hadden hun eigen specialisatie. Zij verlegden grenzen waar het ging om interpretaties van de werken van de componisten van de Tweede Weense School en andere toondichters uit het begin van de twintigste eeuw; zij zorgden voor uitvoeringen op het hoogste niveau van razend lastige nieuwe partituren; zij gaven tal van componisten een podium voor het realiseren van vernieuwende ideeën; zij introduceerde in het westen tot op dat moment onbekende componisten als Sofia Goebaidoelina (Schönberg Ensemble) en Tan Dun (Nieuw Ensemble).
De overheid zag het belang van de ensembles in en zorgde voor structurele subsidiëring. In de periode 2001-'04 waren er 31 gesubsidieerde groepen. Juist door de omvang, de organische samenhang en de inbedding in het muziekleven is er sprake van een echte ensemblecultuur, waarop men in het buitenland jaloers is.

Belangrijkste ensembles
Schönberg Ensemble (volgens velen het 'kroonensemble')
Asko Ensemble
Ensemble MAE
Ives Ensemble
LOOS
Muziekgroep Ereprijs
Nederlands Blazers Ensemble
Nieuw Ensemble
Nieuw Sinfonietta Amsterdam
Orkest de Volharding
Slagwerkgroep Den Haag
Willem Breuker Kollektief


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 277.