kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 11-01-2016 voor het laatst bewerkt.

classicisme

Classicisme

stijlperiode gekenmerkt door een volmaakt evenwicht tussen vorm en inhoud, tussen rede en emotie. Men kan spreken van een pré-klassieke periode (ca.1720-1760 met rococo, galante stijl, Empfindsamkeit) van een vroeg klassieke stijl (1714-1787 of Mannheimer Schule) maar de echt klassieke periode of 'Wiener Klassik' is die van 1780 tot 1815 met de muziek van Haydn, Mozart en de jonge Beethoven.

CLASSICISME.
Het begrip Cassisisme is zonder de begrippen klassiek en klassiciteit niet te omschrijven.
Classis, waarvan klassiek is afgeleid, is zoveel als rangorde in de samenleving, en wanneer men van iets zegt dat het 'klasse' is, bedoelt men ongetwijfeld: 'tot de hoogste klasse behorend', dus: van de allerhoogste rang. Zo beschouwd, levert het begrip klassiek echter slechts een waardeoordeel, dat op de meest uiteenlopende kunstuitingen uit de meest verschillende tijden toepasselijk zou kunnen zijn. Aangezien de kwalificatie 'klassiek' oorspronkelijk alleen werd toegekend aan de Griekse kunst uit de bloeiperiode (5de eeuw vC), zijn de eigenschappen daarvan op het begrip klassiek overgegaan, te weten evenwicht van vorm en inhoud (dus van mededeling en het medegedeelde),
expressie binnen de normen der zintuiglijke schoonheid, voornaamheid en waardigheid ('Edle Einfalt und stille Grösse', naar Winckelmanns definitie).
Het nastreven van de klassieke kunst duidt men aan met het woord Classisisme, en voor de beeldende kunst en de bouwkunst, evenals voor de poëzie betekent dit dus een kunststijl, die in hoge mate op die der oudheid geïnspireerd is, eigenlijk dus weinig zelfstandig is.

Voor de muziek kon de oudheid moeilijk een voorbeeld leveren, en voor haar is het dus mogelijk geweest een eigen 'klassieke' stijl te ontwikkelen, die dezelfde of althans verwante normen heeft als de antieke kunst op ander gebied. Zo wordt de muziek der grote Weense meesters: Haydn, Mozart en Beethoven, vnl. uit de jaren tussen 1781 en 1810 als de klassieke periode der muziek beschouwd. Ook haar uitingen zijn evenwichtig van vorm en inhoud, expressief binnen de normen der schoonheid, voornaam en waardig, beheerst door logica en zelfdiscipline, uiting van een bewogen gemoedsleven zowel als van een helder formulerend voortdurend kritisch waakzaam verstand. Slechts waar de muziek in samenwerking met een andere kunst, het gedicht of het drama, duidelijk antiek-Griekse tendensen nastreeft, zoals in de opera's van Gluck en zijn school, in de chansons mesurées à l'antique e.d., kan gesproken worden van Classisisme, dat gelijksoortig is aan dat der andere kunsten.

Waar componisten de esthetische kwaliteiten der muzikale classici trachten te evenaren, is de uitdrukking classicisme echter evenzeer op haar plaats, zoals in vele werken van Mendelssohn en in de latere werken van Schumann, terwijl het begrip evt. uitgebreid kan worden tot het nastreven van andere in hun soort volmaakte (en dus in een andere zin klassieke) werken, bijv. van de kunst van Palestrina door Cherubini, van Händel door Mendelssohn in zijn oratoria. Dit moge weinig bevredigend zijn, maar het vindt zijn oorzaak in de dubbele betekenis van het woord 'klassiek'.

Van neo-Classisisme spreekt men ter aanduiding van die richting in de hedendaagse muziek, die ernaar streeft de nieuwe uitdrukkingswijzen te verenigen met het gebruik van oude vormen of, beter gezegd, van oude vormschema's.
Voor de echte muzikale klassieken was echter de vorm nimmer een schema, maar een levend organisme dat de zuivere weerspiegeling van een bepaalde inhoud was, en het kopiëren van een vormschema getuigt dus in wezen allesbehalve van een klassieke waardering van de vorm als zodanig. Vandaar dat diegenen onder de moderne componisten, die weliswaar de vorm en het architectonische hoog waarderen maar deze in elk geval afzonderlijk scheppen, geen neo-Classisisme, maar een neoclassiciteit nastreven.

K.PH.B.K. .


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 41.